Παγκόσμια Διαδικτυακή Θεολογική Βιβλιοθήκη

Διεθνής συνάντηση στη Γενεύη με συμμετοχή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών

Το διήμερο 21 και 22 Σεπτεμβρίου 2012 έλαβε χώρα στη Γενεύη η ετήσια συνάντηση της «Σύμπραξης» (Consortium) που έχει την ευθύνη για τη λειτουργία της Παγκόσμιας Διαδικτυακής Θεολογικής Βιβλιοθήκης (GlobeTheoLib - www.globethics.net/gtl). Πρόκειται για ένα εγχείρημα το οποίο εγκαινιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2011, αποτελώντας κοινό πρόγραμμα του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών (ΠΣΕ) και του Globethics.net, ιδρύματος με έδρα τη Γενεύη, που προωθεί το διάλογο στα ζητήματα της ηθικής.

Η Παγκόσμια Διαδικτυακή Θεολογική Βιβλιοθήκη προσφέρει στους εγγεγραμμένους της χρήστες δωρεάν πρόσβαση στα πλήρη κείμενα εκατοντάδων χιλιάδων (μέχρι σήμερα: 600.000) άρθρων, μεταπτυχιακών και διδακτορικών διατριβών και άλλων δημοσιεύσεων που αναφέρονται στη θεολογία και στην οικουμενική κίνηση και έχουν συνταχθεί σε διάφορες γλώσσες.

Λειτουργώντας εδώ και έναν χρόνο, η Βιβλιοθήκη αριθμεί ήδη περισσότερους από 10 000 εγγεγραμμένους χρήστες από όλο τον κόσμο. Χρησιμοποιεί την ηλεκτρονική πλατφόρμα τουGlobethics.net, το οποίο ήδη από το 2008 άρχισε να δημιουργεί μια αντίστοιχη παγκόσμια ψηφιακή βιβλιοθήκη για ζητήματα ηθικής και βιοηθικής.

Η Παγκόσμια Διαδικτυακή Θεολογική Βιβλιοθήκη αποσκοπεί στη χρήση νέων ψηφιακών μοντέλων ανταλλαγής πληροφορίας, προκειμένου να συμβάλλει στην αποδοτική μετάδοση και ανταλλαγή θεολογικής γνώσης, υπερβαίνοντας τοπικούς φραγμούς και υλικές δυσχέρειες που δυσκολεύουν τη θεολογική επικοινωνία Βορρά και Νότου, Ανατολής και Δύσης.

Χάρη στο εγχείρημα αυτό παρέχεται η δυνατότητα δικτύωσης διάφορων ψηφιακών θεολογικών συλλογών ανά τον κόσμο. Ψηφιακό υλικό από την Ινδία και τη Νότια Αφρική, κείμενα από τη Λατινική Αμερική και άλλα μέρη της γης καθίστανται προσβάσιμα και εύχρηστα για τους ερευνητές σε όλο τον κόσμο.

Τα περιεχόμενα της Παγκόσμιας Ψηφιακής Θεολογικής Βιβλιοθήκης προέρχονται από τέσσερις κύριες πηγές:

• εκδοτικούς οίκους, στους οποίους η Ψηφιακή αυτή βιβλιοθήκη είναι συνδρομητής προκειμένου να καθιστά το περιεχόμενο τους διαθέσιμο σε εγγεγραμένους χρήστες

• ταχέως αναπτυσσόμενες βάσεις δεδομένων με ανοικτή πρόσβαση

• συνεργαζόμενα ιδρύματα που καθιστούν τις δικές τους πηγές προσβάσιμες μέσω της Παγκόσμιας Ψηφιακής Θεολογικής Βιβιοθήκης

• και εγγεγραμμένους χρήστες που υποβάλουν δικά τους κείμενα για ανάρτηση στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη.

Η «Σύμπραξη» (Consortium) που έχει την ευθύνη της GlobeTheoLib περιλαμβάνει περισσότερες από 20 Ενώσεις θεολογικών βιβλιοθηκών και σεμιναρίων, ιεραποστολικούς οργανισμούς και ιδρύματα, τοπικούς οικουμενικούς οργανισμούς και χριστιανικές κοινότητες ανά τον κόσμο. Στην τελευταία του συνάντηση αξιολόγησε την μέχρι τώρα πορεία του προγράμματος και επεξεργάστηκε πολιτικές για την περαιτέρω αρτίωση και εξάπλωσή του.

Από ορθόδοξης πλευράς συμμετέχουν μέχρι στιγμής στο εγχείρημα η Ένωση Ορθόδοξων Θεολογικών Σχολών (Conference of Orthodox Schools of Theology – στη συνάντηση της Γενεύης εκπροσωπήθηκε από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Σόφιας κ. Ivan Zhelev Dimitrov) και από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών του Βόλου (εκπροσωπήθηκε από τον κ. Γεώργιο Βλαντή, επιστημονικό συνεργάτη της Ακαδημίας και βοηθό στην έδρα Συστηματικής Θεολογίας του Τμήματος Ορθόδοξης Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Μονάχου).

H Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών διαθέτει την πρώτη παγκοσμίως ορθόδοξη ψηφιακή θεολογική βιβλιοθήκη (http://www.imdlibrary.gr/), παρέχοντας πρόσβαση σε εκατοντάδες ψηφιοποιημένα βιβλία, συλλογικούς τόμους, θεολογικά περιοδικά, επετηρίδες, μονογραφίες και δοκίμια. Περιλήψεις των ψηφιοποιημένων έργων διατίθενται στα ελληνικά, αγγλικά και προσεχώς στα γαλλικά. Η βιβλιοθήκη της παρέχει τη δυνατότητα ελεύθερης πρόσβασης σε πολύτιμο και συχνά δυσεύρετο θεολογικό υλικό, αλλά και σε σημαντικές πρόσφατες κυκλοφορίες. Με τη συμμετοχή της στην Παγκόσμια Διαδικτυακή Θεολογική Βιβλιοθήκη, η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών αποσκοπεί στη διεθνή προβολή της ορθόδοξης θεολογικής παραγωγής στο πλαίσιο του μεγαλεπίβολου αυτού προγράμματος, το οποίο προσφέρει ένα πρώτης τάξεως εργαλείο στη διεθνή ακαδημαϊκή έρευνα.

Για περαιτέρω πληροφορίες για το εγχείρημα μπορεί να απευθυνθεί κανείς στον Δρ. Stephen Brown,brown@globethics.net.

Για εγγραφή ως χρήστης: www.globethics.net/gtl .

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του περιοδικού Θεολογία (τόμος 83, τεύχος 2^ο, Απρίλιος-Ιούνιος 2012) με αφιέρωμα Θεολογία και Οικονομία, προσεγγίσεις στη σύγχρονη κρίση (Μέρος Α’). Στο προλογικό «Για να ζήσει ο κόσμος» ο Σταύρος Γιαγκάζογλου αναφέρεται με συντομία στις θεολογικές προϋποθέσεις της λειτουργικής διακονίας του κόσμου και του ανθρώπου. Στο πρώτο κείμενο του αφιερώματος με τίτλο «Η Εκκλησία ως ελπίδα και ενότητα της κοινωνίας και ως νοηματοδότηση της ζωής του ανθρώπου» ο Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού Ιγνάτιος σκιαγραφεί τις θεολογικές προϋποθέσεις για μια εκκλησιαστική απάντηση στην κρίση, και προσφέρει ορισμένες πρακτικές προτάσεις εκ μέρους της Διοικούσας Εκκλησίας. Ο Πέτρος Βασιλειάδης στο άρθρο του «Η βιβλική θεώρηση της οικονομίας» με αφορμή σύγχρονες ζυμώσεις στον διαχριστιανικό χώρο περιγράφει την κλασική περί οικονομίας βιβλική θεώρηση, σημειώνοντας την αλλαγή παραδείγματος που παρατηρείται στην νεώτερη βιβλική επιστήμη αναφορικά με την οικονομία, ύστερα από τη χρήση της κοινωνιολογικής μεθόδου. Στο επόμενο κείμενο με τίτλο «Θεολογία και παγκόσμια οικονομία» ο Urlich Duchrow επιχειρεί να απαντήσει στα ερωτήματα που έχουν προκύψει μέχρι σήμερα από την υλοποίηση του προγράμματος («Συνοδική Διαδικασία») του ΠΣΕ για την αμοιβαία δέσμευση των Εκκλησιών υπερ της δικαιοσύνης, ειρήνης κλπ., αναδεικνύοντας τις σχετικές βιβλικές μαρτυρίες. Ο Βασίλειος Γιούλτσης στο άρθρο του «Οικονομία, ανθρώπινη ύπαρξη, ορθόδοξη θεολογία και εμπειρία», αφού δώσει το εννοιολογικό περιεχόμενο της Οικονομίας στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, εξετάζει τη οργανική συσχέτιση του ανθρώπου προς τα υλικά αγαθά και τις προεκτάσεις της στο οικολογικό πρόβλημα, σκιαγραφώντας τις βασικές γραμμές της θεολογίας της Δημιουργίας του κόσμου και του ανθρώπου, την κατάσταση του ανθρώπου και της κτίσης μετά την πτώση, κατάσταση που καθιστά αναγκαία τον αγώνα για την υπέρβαση της φθοράς, όπως σκιαγραφείται με επιτυχία στην ασκητική εμπειρία της ορθόδοξης παράδοσης. Στο άρθρο «Η οικονομική κρίση ως αντίδοτο στην αντιμετώπιση της πνευματικής κρίσης», ο Κωνσταντίνος Ζορμπάς συζητώντας την πολυπλοκότητα της οικονομικής κρίσης των ημερών μας, περιγράφει τις κοινωνικές προεκτάσεις της και τις θέσεις των επιμέρους θρησκειών απέναντι στην κρίση στον ορίζοντα της εκ νέου ανακάλυψης των χαμένων ανθρώπινων αξιών. Ο Ιωάννης Μπέκος στο μελέτημά του «Η πόλη, η λειτουργία και η οικονομική κρίση» περιγράφει τις συνθήκες που καθιστούν τον τρόπο λειτουργίας της παγκόσμιας οικονομίας ένα πολιτικό πρόβλημα, ενώ αναλύει το νόημα και τον χαρακτήρα της αγοράς, προτείνοντας δυνατότητες μιας «πολιτικής» υπέρβασης της κρίσης με αφετηρία την Θεία Λειτουργία και το κήρυγμα. Ο Δημήτριος Μόσχος στο άρθρο του «Οικονομικές σχέσεις στον μοναχισμό της Αιγύπτου κατά τους τρείς πρώτους αιώνες» μέσα από μια ιστορική ματιά περιγράφει τις οικονομικές σχέσεις στην αρχέγονη Εκκλησία, αποτυπώνει τη σχέση ασκητικής βιοτής και οικονομικών μέσων, αναδεικνύοντας στο πλαίσιο του αναχωρητισμού της Αιγύπτου την ενσωμάτωση των οικονομικών σχέσεων στο κεντρικό πρόταγμα της μοναστικής ζωής, που είναι η προσμονή και η πρόληψη των εσχάτων. Στο κείμενο με τίτλο «Οι πειρασμοί της κοινωνικής αλληλεγγύης» ο Πάνος Νικολόπουλος εξετάζει το θεολογικό πλαίσιο της αλληλεγγύης, επισημαίνοντας ορισμένους πειρασμούς που επιδρούν στον τρόπο κατανόησής της, όπως π.χ. τον ταξικό πειρασμό, τον ατομοκεντρισμό κλπ. Ο Θεόδωρος Ζιάκας στο κείμενό του «Άνθρωπος και Πατρίδα. Σημειώσεις για την κρίση και το ανθρωπολογικό της πρόβλημα» επιχειρεί μια ανθρωπολογική διερεύνηση της σύγχρονης κρίσης, περιγράφοντας τρείς τύπους υποκειμένου (ιδιώτης, πατριώτης και χριστιανός κλπ.) και τρείς τύπους συλλογικού υποκειμένου (π.χ. Πατρίδα, Εκκλησία κλπ.), συζητώντας έτσι εαν και σε ποιό βαθμό είναι δυνατή η μετάβαση από τον ένα τύπο στον άλλο, διερωτώμενος τελικά για τον τρόπο λειτουργίας κάθε τύπου μέσα στο οικείο πλαίσιό του. Ο Βασίλης Καραποστόλης στο άρθρο του «Οι περιπέτειες του Ιδεατού-παρατηρήσεις για την κρίση στην Ελλάδα», αποπειράται, σχολιάζοντας την συγκαιρινή κρίση να ερμηνεύσει νοήματα και βιώματα που κρύβονται στην συλλογική και ατομική συνείδηση και συμπεριφορά των Ελλήνων. Στο άρθρο του «Η αποϊεροποίηση και ο απανθρωπισμός του πολιτισμού», ο Σωτήρης Γουνελάς αναδεικνύει μέσα από μια ιστορική επισκόπηση βασικά στοιχεία και σταθμούς της ανατολικής και δυτικής ανθρωπολογίας (ο άνθρωπος κατ’ εικόνα του Λόγου, αμαρτία, ακραίος ορθολογισμός, Άνσελμος κ.ά.), στρέφοντας στη συνέχεια το βλέμμα του σε παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας που συνέβαλαν, μεταξύ άλλων, στην κρίση. Η Σπυριδούλα Αθανασοπούλου-Κυπρίου στο τελευταίο μελέτημα του αφιερώματος με τίτλο «Η έμφυλη διάσταση της κρίσης και η συμβολή του θεολογικού λόγου σε χαλεπούς καιρούς» αποπειράται να αναδείξει τη σημασία που ενέχει ο παράγοντας φύλο κάθε φορά που περιγράφονται οι επιπτώσεις της κρίσης και προσφέρει ορισμένες πολιτικές πρακτικές προς επίλυση των οικονομικών προβλημάτων, αναπτύσσοντας ορισμένες σκέψεις από θεολογική σκοπιά για την δύσκολη σημερινή συγκυρία. Στη στήλη Ιδιόμελα ο Θανάσης Παπαθανασίου στο άρθρο του «Η ομορφιά θα καταστρέψει την Εκκλησία;» επιχειρεί να θέσει έναν κριτικό προβληματισμό για ορισμένα διαχρονικά ζητήματα και κακώς κείμενα που σχετίζονται με την ναοδομία, την εκκλησιαστική τέχνη και σύνολη την εκκλησιαστική ζωή. Στην στήλη Παρεμβάσεις ο Αρχιμ. Χρυσόστομος Συμεωνίδης στο κείμενό του «Το φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας σε συνθήκες κοινωνικής και οικονομικής κρίσης» περιγράφει τους βασικούς πυλώνες του φιλανθρωπικού έργου της Εκκλησίας της Ελλάδος, παραθέτοντας χρήσιμα στοιχεία του έργου, των δομών και της γενικότερης δράσης που έχουν αναπτυχθεί ειδικά στο πλαίσιο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Τὸ τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ συμπληρώνεται μὲ τὶς πλούσιες μόνιμες στῆλες. Τὰ Θεολογικὰ Χρονικά, ὅπου περιλαμβάνονται ἀναφορὲς σὲ ἐπιστημονικὰ συνέδρια, θεολογικὰ γεγονότα, ἀνακοινωθέντα καὶ πορίσματα συνοδικῶν συνδιασκέψεων, τὰ Περιοδικὰ Ἀνάλεκτα, ὅπου γίνεται σύντομη ἐπισκόπηση τῶν ἑλληνικῶν καὶ ξένων θεολογικῶν περιοδικῶν, τὸ Βιβλιοστάσιον, ὅπου δημοσιεύονται βιβλιοκριτικὰ δοκίμια καὶ παρουσιάσεις θεολογικῶν μονογραφιῶν, βιβλίων καὶ λοιπῶν ἐκδόσεων καί, τέλος, τὸ Ἀναλόγιον, ὅπου δημοσιεύεται ἐνημερωτικὸ δελτίο πρόσφατων θεολογικῶν ἐκδόσεων. Τὸ ἑπόμενο 3ο τεῦχος τῆς Θεολογίας γιὰ τὸ ἔτος 2012 θὰ εἶναι ποικίλης θεολογικῆς ὕλης καὶ θὰ κυκλοφορήσει τὸν προσεχῆ Νοέμβριο.

ΕΓΚΥΚΛΙΟΙ ΑΠΑΛΛΑΓΗΣ Ή ΜΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ (3η)

ΕΓΚΥΚΛΙΟΙ ΑΠΑΛΛΑΓΗΣ Ή ΜΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ (2η)

ΕΓΚΥΚΛΙΟΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ Ή ΜΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ (1η)

Οι Εβραίοι στην Ελλάδα

Tην Κυριακή 30 Σεπτεμβρίου 2012, στα πλαίσια της κοινής δράσης Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2012,

το ΕΜΕ προσφέρει δωρεάν ξενάγηση για ενηλίκους με τίτλο:

«Οι Εβραίοι στην Ελλάδα»

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα θα βρείτε στο συνημμένο αρχείο.

Θα χαρούμε να σας δούμε.

Με εκτίμηση,                                            

Για το ΕΜΕ

Ελίζα Σολομών – Giuli

Υπεύθυνη Επικοινωνίας Ε.Μ.Ε.

Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος

Νίκης 39

105 57, Αθήνα

Τηλ. 210-3225582

Fax: 210-3231577

E-mail: esolomon@jewishmuseum.gr

Δρ Τσακαλίδης Χαρ. Γεώργιος Θεολόγος-Θρησκειοπαιδαγωγός,Η παιδεία και η εκπαίδευση στον Πόντο

 (ομιλία στα Ακρίτεια 23. 09. 2012)

Τ

α «Ακρίτεια», που για 24^η φορά γιορτάζουμε φέτος,  συμπίπτουν πάντοτε με την αρχή της σχολικής χρονιάς. Θεώρησα λοιπόν σκόπιμο να αφιερώσω τη σημερινή ομιλία στην παιδεία και στην εκπαίδευση στον  Πόντο, μια και ο ομιλητής   είναι εκπαιδευτικός, τα θέματα δε της παιδείας είναι πάντοτε στην επικαιρότητα. Το θέμα της ομιλίας είναι πολύ μεγάλο και δεν εξαντλείται στα πλαίσια μιας σύντομης ομιλίας. Θα περιοριστώ κατ’ ανάγκη σε ενδιαφέρουσες συγκρίσεις με την παιδεία στον ελλαδικό χώρο, στο ρόλο των δυτικών ιεραποστόλων, στο ρόλο της τοπικής Εκκλησίας, αλλά και του εθνικού κέντρου, στους στόχους που απέβλεπε η παιδεία.

    Στον κορυφαίο βυζαντινολόγο Steven Runciman συναντούμε δύο επισημάνσεις που αναφέρονται στην περίοδο της Τουρκοκρατίας: Η μία αφορά στα αγιορείτικα μοναστήρια και η άλλη στα μοναστήρια του Πόντου. Για τα πρώτα γράφει: «Οι μοναχοί (του Άθωνα) χρησιμοποιούσαν απρόσεχτα τα φύλλα αρχαίων (βαρύτιμων) χειρογράφων για να περιτυλίγουν τα τρόφιμά τους...». Για τα δεύτερα: «Τα  μεγάλα ποντιακά μοναστήρια Σουμελά Βαζελώνα και Περιστερεώτα περιποιούνταν και μεγάλωναν τις βιβλιοθήκες τους, ώστε παρέμειναν καλοδιατηρημένα μέχρι και τον 19 ο αιώνα». Όσο θλιβόμαστε για την αμάθεια που επικρατούσε στα πρώτα, τόσο παρηγορούμαστε για τη φιλότιμη προσπάθεια στα δεύτερα.

      Για οργανωμένη σχολική εκπαίδευση στον Πόντο μπορεί να γίνει λόγος μετά το 1878, μετά τη Συνθήκη του Βερολίνου, βάσει της οποίας ανέλαβε η Τουρκία τη δέσμευση να επιτρέψει στις μειονότητες που ζούσαν στο έδαφός της την ανέγερση και λειτουργία  εκκλησιών και σχολείων. Εξαίρεση αποτελούν τα Φροντιστήρια Τραπεζούντας και Αργυρούπολης, που ιδρύθηκαν, το πρώτο το 1682 και το δεύτερο το 1723.

    Την ίδρυση σχολείων μετά το 1878 ευνόησε και η βελτίωση των πολιτικο-οικονομικών συνθηκών, αφού «εμπόριο και βιοτεχνία στηρίζεται κατά το 90% σε χριστιανικά χέρια και μόνον το 10% σε μωαμεθανικά»[1]. 

     Έπειτα είναι ανάγκη την εποχή αυτή να αντιμετωπιστεί μέσω της δημιουργίας ελληνικών σχολείων ο κίνδυνος του προσηλυτισμού, τον οποίο ασκούσανε  συστηματικά στην περιοχή προτεστάντες και καθολικοί ιεραπόστολοι. Οι ιεραπόστολοι αυτοί εκμεταλλευόμενοι την έλλειψη σχολείων και την έφεση προς τα γράμματα των Ελλήνων του Πόντου χρησιμοποίησαν την εκπαίδευση ως εργαλείο  προσηλυτισμού ορθοδόξων Ελλήνων και Αρμενίων του Πόντου. Ο Κωνσταντίνος Παπαμιχαλόπουλος, βουλευτής Λακωνίας επί σειρά ετών και υπουργός Παιδείας το 1892, στο ταξίδι του στον Πόντο το 1901, συμπλέει από την Κωνσταντινούπολη προς την Τραπεζούντα με Ποντίους ταξιδιώτες, αλλά και με «ανθοδέσμη  Αμερικανών Ιεραποστόλων».  Μνημονεύει ο ίδιος την περίπτωση του 15ετή Ιωάννη Τέτου από τη Θεσσαλονίκη, που συνταξιδεύει μαζί του στο πλοίο συνοδευόμενος από 6 προτεστάντες ιεραποστόλους και ομολογεί ότι είναι «αρνησίθρησκος».[2]  

    Η προσηλυτιστική μέσω της εκπαίδευσης δράση των δυτικών όμως είχε αρχίσει αιώνες νωρίτερα. Αυτή η ίδρυση του πρώτου εκπαιδευτικού ιδρύματος της πρωτεύουσας του Πόντου από τον Σεβαστό Κυμινήτη με την επωνυμία «Φροντιστήριον» συνδέεται άμεσα με την προσηλυτιστική δράση των δυτικών μισσιοναρίων. Ιδρύθηκε δηλαδή ως αντίδραση και αντίβαρο στην ξένη προπαγάνδα. ΄Οπως σημειώνει η Ιωάννα Κόλλια κύριος σκοπός της ίδρυσης του Φροντιστηρίου ήταν: «η πνευματική ανάπτυξη των συμπατριωτών του και η ηθική και δογματική ενίσχυσή τους, ώστε ν’ αντισταθούν στους διωγμούς των Τούρκων και στην προπαγάνδα των καθολικών»[3].

     Για τον κίνδυνο που διατρέχουν τα Ελληνόπουλα από την ίδρυση «εν επικαίροις σημείοις της Ανατολής λαμπρών εκπαιδευτηρίων» γράφει ο Παπαμιχαλόπουλος Διατίθενται, «εκατομμύρια επί εκατομμυρίων»,  που σκοπό έχουν  τη δωρεάν παροχή «ου μόνον της διδασκαλίας, αλλά και βιβλίων, αλλά και ενδυμάτων, αλλά και τροφής τοις παιδίοις, πολιτικής δε προστασίας και θέσεων και παντοίων άλλων ωφελημάτων και υποσχέσεων και επαγγελιών τοις γονεύσιν»[4].

     Η πρόκληση των δυτικών μισσιοναρίων έπρεπε ν’ αντιμετωπιστεί. Η εθναρχούσα Εκκλησία αναλαμβάνει το ρόλο του κύριου φορέα της εκπαίδευσης στον Πόντο. Κατά τον Μητροπολίτη Τραπεζούντος Χρύσανθο η διοίκηση και διεύθυνση των σχολείων του γένους των Ελλήνων ανήκει στη μεν Βασιλεύουσα στον Πατριάρχη, στις δε επαρχίες στους Μητροπολίτες, οι οποίοι οφείλουν να προνοούν για την εξεύρεση ικανών δασκάλων και για την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων.

    Ο κίνδυνος του αυτοσχεδιασμού και  πολυμορφισμού, της έλλειψης ενιαίας κατεύθυνσης  στην εκπαίδευση των σχολείων αποφεύχθηκε με τη δημιουργία ενός κεντρικού φορέα στην Κωνσταντινούπολη, υπό τη επωνυμία «Πατριαρχική Κεντρική Εκπαιδευτική Επιτροπή».  Σκοπός της Επιτροπής αυτής ήταν να εποπτεύει γενικά επί όλων των εκπαιδευτικών θεμάτων και να φροντίζει «για τη σύνταξη του προγράμματος λειτουργίας των σχολείων, για την επιλογή της διδακτέας ύλης και των διδακτικών βιβλίων»,[5] για «τη σύνταξη και καθιέρωση ομοιόμορφου  προγράμματος  διδασκαλίας»[6].

  Όταν δημιουργήθηκαν περισσότερα σχολεία, ακόμη και στα χωριά του Πόντου, τότε προέκυψαν και άλλοι φορείς, όπως ήσαν οι κοινότητες, αλλά και οι εκπαιδευτικοί και φιλεκπαιδευτικοί σύλλογοι, ιδιωτικής πρωτοβουλίας, με σημαντικότατη προσφορά στα εκπαιδευτικά πράγματα του Πόντου. Τέτοιοι σύλλογοι αναφέρονται τουλάχιστον 15.

     Η ίδρυσή τους φανερώνει ότι υπήρχε έντονη διάθεση στους Ποντίους να ενισχύουν με κάθε θυσία την εκπαίδευση των παιδιών τους, γιατί έτσι μόνο θα κατάφερναν να κρατήσουν την εθνική και θρησκευτική ιδιοπροσωπία τους. Τη διάθεση αυτή  εξακολουθούσαν να έχουν το ίδιο έντονη, και όταν  αναγκάζονταν πολλοί να  ξενιτευτούν. ΄Ιδρυαν τοπικούς συλλόγους και μέσω αυτών ενίσχυαν τα σχολεία του τόπου προέλευσής τους.  Ο ρόλος τους δεν περιοριζόταν μόνο στην οικονομική στήριξη των σχολείων, αλλά επεκτείνονταν ενεργά στη διοίκηση και εποπτεία των σχολείων, στη διαμόρφωση εκπαιδευτικής κατεύθυνσης.   Ενθάρρυναν τους νέους για μάθηση  καθιερώνοντας υποτροφίες για τους επιμελέστερους.   Είναι δικαιολογημένη επομένως η κατάταξή τους στους φορείς της εκπαίδευσης στον Πόντο. Δρούσαν όμως όλοι όχι ανεξάρτητα, αλλά τηρούσαν τις κατευθυντήριες γραμμές της «Πατριαρχικής Κεντρικής Εκπαιδευτικής Επιτροπής».

     Ποιος ήταν όμως ο ρόλος του εθνικού κέντρου στη λειτουργία των σχολείων του Πόντου;  Το 1887  είχε συσταθεί  η «Επιτροπή προς ενίσχυση της ελληνικής Εκκλησίας και Παιδείας», από το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας. Δυστυχώς ενώ «διέθετε σημαντικά ποσά για τη λειτουργία σχολείων σε διάφορα μέρη του υπόδουλου ελληνισμού (Μακεδονία, ΄Ηπειρο κτλ), αγνοούσε σχεδόν ολοκληρωτικά τα σχολεία του Πόντου»[7]. Το γεγονός μάλιστα ότι «η ελληνική εκπαίδευση στον Πόντο ουδεμιάς ενισχύσεως ετύγχανε από την τουρκική κυβέρνηση»[8],  η υπόθεση της λειτουργίας των σχολείων του Πόντου, ήταν εγκαταλελειμμένη αποκλειστικά στις δυνάμεις της Εκκλησίας, των κοινοτήτων και των φιλεκπαιδευτικών συλλόγων. Δύσκολη όντως υπόθεση και απαιτούσε γενναίες θυσίες. Το βάρος αυτό επωμίσθηκε η Εκκλησία κατά κύριο λόγο και ομολογώ ότι το έφερε σε πέρας με μεγάλη ευρηματικότητα.

   Προκειμένου να ανταπεξέλθει στα τεράστια έξοδα λειτουργίας των σχολείων: α) Καθιερώνει συνδρομές που πλήρωναν όλοι οι Έλληνες «ανεξάρτητα από το αν είχαν παιδιά που φοιτούσαν στο σχολείο»[9]. β) Θεσπίζει δίδακτρα, τα οποία πλήρωναν οι γονείς που είχαν παιδιά στο σχολείο. Άποροι αλλά επιμελείς μαθητές ή μαθήτριες απαλλάσσονταν των διδάκτρων[10]. γ) Δέχεται δωρεές ευκατάστατων Ποντίων υπέρ των σχολείων. δ) Διεξάγει εράνους μεταξύ των Ποντίων και των αποδήμων στη Ρωσία.[11] ε) Εμπνέει διαθήκες υπέρ των σχολείων. Στον Κώδικα του Αγ. Θεοδώρου  περιλαμβάνεται η Διαθήκη του Κυριάκου Χατζή -Γρηγοριάδου, ο οποίος όριζε: «εις το εξής το ήμισυ του Χανίου μου θέλει είσθαι του Σχολείου, το δε άλλο ήμισυ εδικό μου»[12]. στ) Καθιερώνει δικαίωμα του σχολείου από άδειες γάμων, βαπτίσεων, κηδειών, μνημοσύνων, και από διάφορα τυχερά (ύψους 5 γροσίων)   ζ) Επιβάλλει πρόστιμα παραβίασης της αργίας της Κυριακής, που κυμαίνονται  από μισή έως τρεις λίρες Τουρκίας που καταλήγουν στο σχολικό ταμείο. Όπως φαίνεται τα πρόστιμα υπέρ του σχολείου γινόντουσαν ευκολότερα αποδεκτά από τους παραβάτες[13].  η) Ενοικιάζει αγρούς ή κτήματα ή κτίρια, που ανήκουν  στην Εκκλησία και τα ενοίκια αποδίδονται στο σχολείο[14]. θ) Μέρος των τακτικών εσόδων της από την πώληση κεριών και από την περιφορά των δίσκων καλύπτει σχολικές ανάγκες.[15] Τέλος ι) Εκποιεί ακόμη και ιερά κειμήλια για σχολικές ανάγκες. ΄Οταν το 1871 περνούσε μεγάλη οικονομική κρίση το Φροντιστήριο  Αργυρούπολης έδωσε εντολή ο Μητροπολίτης Γερβάσιος Σουμελίδης να εκποιηθούν υπέρ του Φροντιστηρίου κειμήλια της Εκκλησίας. Τα έσοδα από την πώληση των κειμηλίων ανήλθαν σε 1200 λίρες. Η πράξη του Γερβασίου δεν άρεσε στον Πατριάρχη ΄Ανθιμο, αποδείχθηκε όμως από την πορεία του Φροντιστηρίου ότι το δίκαιο βρισκόταν με το μέρος του.

     Παρ’ όλα ταύτα τα οικονομικά των σχολείων ήταν ένα ακανθώδες θέμα, που προβλημάτιζε έντονα  φορείς της εκπαίδευσης και εκπαιδευτικούς. ΄Εχομε όμως και περιπτώσεις μεμονωμένων σχολείων με πλήρη τα ταμεία τους, όπως εκείνο της ΄Ιμερας, που παρουσίαζε τα τελευταία χρόνια πριν την καταστροφή ένα πλεονάζον κεφάλαιο 10.000 λιρών, με το οποίο αντιμετώπιζε  όχι μόνο τα έξοδά του, αλλά ασκούσε και φιλανθρωπικό έργο σε άπορους του χωριού και σε στρατευθέντες και απελαθέντες κατά τον πόλεμο.

     Παρά τις δυσκολίες λειτούργησαν τα σχολεία  στον Πόντο πολύ νωρίτερα, αλλά και πολύ καλύτερα τόσο από τα αρμενικά όσο και από τα τουρκικά σχολεία. Το 1915 πέρασε από το χωριό ΄Ιμερα ο αρχιστράτηγος του ανατολικού μετώπου Βεχήτ πασάς. Στάθμευσε στο προαύλιο της Σχολής και δεν έκρυψε τον θαυμασμό του για την «φιλομουσία» των Ιμεραίων. Ταυτόχρονα «εξέφρασε προς τους επιτελείς του την πικρία του για την μειονεκτική θέση των ομοεθνών του στην εκπαίδευση»[16].

    Τα ελληνικά σχολεία υπερείχαν και αυτών των σχολείων της μητροπολιτικής Ελλάδος και ως προς την αναλογία των φοιτούντων προς τον πληθυσμό και ως προς την αναλογία μαθητών προς διδασκάλους, αλλά και ως προς την προσφερόμενη δυνατότητα εκμάθησης ξένων γλωσσών. Ενώ σε ελάχιστα σχολεία του εθνικού κέντρου διδάσκονταν την εποχή αυτή μία ξένη γλώσσα στα Φροντιστήρια Τραπεζούντας και Αργυρούπολης είχαν τη δυνατότητα οι μαθητές να εκμάθουν μαζί με την  τουρκική, τη γαλλική, τη λατινική και τη ρωσική. Και όλα αυτά χωρίς την παραμικρή οικονομική βοήθεια της Αθήνας.

    Η μόνη βοήθεια του Υπουργείου Παιδείας της Ελλάδας ήταν η αποστολή σχολικών εγχειριδίων. Αλλά και αυτή δεν ήταν απαλλαγμένη προβλημάτων. Το σχολικό έτος 1882-83 καταγγέλθηκε στο τουρκικό Υπουργείο Παιδείας ότι το σχολικό εγχειρίδιο της κατήχησης  που διδάσκονταν στα ελληνικά σχολεία περιείχε «λόγους απρεπείς κατά της ισλαμικής θρησκείας».[17] Εξαιτίας του εγχειριδίου αυτού υπολειτούργησαν ή και έκλεισαν για μια δεκαετία τα ελληνικά σχολεία στον Πόντο. Διερωτάται κανείς είναι δυνατόν το ελληνικό Υπουργείο Παιδείας να δείχνει τόση ανευθυνότητα! Να στέλνει  στα σχολεία του υπόδουλου ελληνισμού εγχειρίδιο προσβλητικό για τη θρησκεία του κυρίαρχου κράτους!  Αν  όχι για λόγους ουσίας, δηλαδή πνεύματος ανεκτικότητας και αλληλοσεβασμού, που έπρεπε να καλλιεργεί ένα σχολικό βιβλίο, τουλάχιστον για λόγους διπλωματίας και μόνο θα έπρεπε πάση θυσία να είχε αποφύγει  τέτοιες ενέργειες.

     Οι Έλληνες του Πόντου στηριζόμενοι στις δικές τους και μόνο δυνάμεις ανέδειξαν λαμπρά εκπαιδευτήρια, εφάμιλλα ή και καλύτερα του μητροπολιτικού κέντρου. Στην Τραπεζούντα, στην Αμισό, στην Κερασούντα, στα Κωτύωρα, στην Πουλατζάκη, στη Νικόπολη, στην Ίμερα, στα Σούρμενα λειτούργησαν άψογα τα ελληνικά εκπαιδευτήρια.  Το Φροντιστήριο Τραπεζούντας,  ο Φάρος αυτός της Ανατολής, το «ύπατον» κατά  τον Παπαμιχαλόπουλο εκπαιδευτήριο σε όλο τον Πόντο, χτίστηκε με γενναίες χορηγίες  μεγάλων ευεργετών, αλλά  και ξενιτεμένων στη Ρωσία Τραπεζουντίων  και άλλων εντοπίων Ποντίων.  Στοίχισε 12.000 χρυσές λίρες Τουρκίας. Διέθετε 40 ευρύχωρες αίθουσες διδασκαλίας, κλειστό γυμναστήριο, πλήρως εξοπλισμένα εργαστήρια Φυσικής και χημείας, μεγάλη αίθουσα τελετών, εστιατόριο και βιβλιοθήκη για τους μαθητές και κεντρική θέρμανση. Μόνο η Μεγάλη του Γένους Σχολή στην Κωνσταντινούπολη και το Μετσόβιο Πολυτεχνείο στην Αθήνα το υπερέβαλαν.

   Παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι φορείς της εκπαίδευσης, παρά την έλλειψη βοήθειας από το ελληνικό κράτος, η εκπαίδευση στον Πόντο πέτυχε τους στόχους που είχε θέσει: «την αρμονικήν ανάπτυξιν των ψυχικών και πνευματικών δυνάμεων των παίδων, την θρησκευτικήν, ηθικήν και εθνικήν μόρφωσιν αυτών και την μετάδοσιν των εις τον βίον απαραιτήτων γνώσεων και δεξιοτήτων»[18]. Οι μνήμες των ανθρώπων που παρακολούθησαν μαθήματα στον Πόντο, μαθήματα γεμάτα Ελληνισμό και Ορθοδοξία, μεταξύ των οποίων και ο Δημήτριος Ψαθάς, που φοίτησε στο Φροντιστήριο Τραπεζούντας μέχρι το οριστικό κλείσιμό  του είναι πολύ θετικές. Ο Ψαθάς περιγράφει τη ζωηρότητα με την οποία τραγουδούσαν οι μαθητές τα πατριωτικά τραγούδια: «Κόντευε να φύγει από τη θέση της η έδρα, γράφει, όταν βρωντοφωνούσαμε το τραγούδι της μεγάλης μέρας:

 « Όλη δόξα, όλη χάρη

άγια μέρα ξημερώνει

και τή μνήμη σου το έθνος

χαιρετά γονατιστό!»[19]

Το τραγούδι που τον γοήτευε περισσότερο και τον συγκινούσε μέχρι δακρύων ήταν «ο λέων», που παρομοίαζε την Ελλάδα με αλυσοδεμένο λιοντάρι, που σπάει τις αλυσίδες και ορμά εναντίον των φυλάκων του και τους κατασπαράσσει.

     Ομολογεί βέβαια την αυστηρότητα των δασκάλων, επικροτεί όμως τη συνέπειά τους προς τα ιδανικά του ελληνικού σχολείου, την καλλιέργεια χριστιανικής και ελληνικής συνείδησης, τον εφοδιασμό των νέων με προσόντα που θα τους καθιστούσαν ικανούς ν’ αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες της ζωής. Ένας άλλος, ο Κώστας Παπαδόπουλος, χαρακτηρίζει τους δασκάλους στον Πόντο «ιδανικούς γλύπτες των ψυχών, που χάραξαν βαθιά στη συνείδηση των νέων την πίστη στο Θεό και την πατρίδα, δίδασκαν με φανατισμό (ενθουσιασμό)  την Ιστορία του έθνους...»[20].

     Κλείνω με ένα ερώτημα: Ποια γνώμη θα είχαν άραγε οι άνθρωποι αυτοί για το σημερινό ελληνικό σχολείο, που εγκατέλειψε σχεδόν τα ελληνορθόδοξα ιδανικά  και ανεμοδέρνεται σε πελάγη ψευδεπίγραφων πολυπολιτισμικών στόχων, που φτάνουν στο σημείο να νοθεύουν την ελληνική ιστορία και να εκβαρβαρώνουν την ελληνική γλώσσα.   

   

---

[1] Schaefer R., Der detsche Krieg, die Tuerkei, Islam und Christentum, 47. Η παραπομπή από το: Φωτιάδης Κ., Οι εξισλαμισμοί, 425. 

[2]. ΄Οπ. παρ. 295

[3]. Κόλλια Ι.,Ο Σεβαστός Κυμινήτης καί η ίδρυση του Φροντιστηρίου της Τραπεζούντας, Ελληνικά , τ. 30, 1977-78, σ 280-307, 281. Σύγκρ. επίσης  Κυριακίδης Ε., Βιογραφίαι των εκ Τραπεζούντος καί  της περί αυτήν χώρας από της αλώσεως μέχρις ημών ακμασάντων λογίων μετά σχεδιάσματος ιστορικού περί τού ελληνικού Φροντιστηρίου Τραπεζούντος, Αθήνα 1897, 66, που δικαιολογεί την ίδρυση του Φροντιστηρίου ως αντίδραση στην προπαγάνδα δυτικών μοναχών.

Σύγκρ. επίσης Χατζησαββίδης Σ., Ελληνική Εκπαίδευση 49 καθώς και Ταμίσογλου Χρ., Το φροντιστήριο Τραπεζούντας, στο: Αρχείον Πόντου τ. 47, Αθήνα 1996-97, 226-242, 228.  

[4]. Παπαμιχαλόπουλος Κ., Περιήγησις εις τον Πόντον 301.

[5]. Χατζησαββίδης Σ., Ελληνική εκπαίδευση, 116.

[6]. Παραπομπή από την Εκκλησιαστική Αλήθεια, έτος Η (1887-88, 63-65 στο Κουτσουπιάς Φ., Η πνευματική αναγέννηση 213.

[7]. ΄Οπ. παρ.  Σύγκρ.  επίσης Ανδρεάδης Χρ., Η ποντιακή Κοινότητα Τραπεζούντας, 122. Η Επιτροπή αυτή κατά τον Χρήστο Ανδρεάδη «επόπτευε με διακριτικότητα τη λειτουργία των υπόδουλων αυτών σχολείων, ερχόμενη σε επαφή με τους οικείους μητροπολίτες και τους προξένους των περιοχών αυτών και διαθέτοντας σημαντικά χρηματικά ποσά» (όπ. παρ.). Βάσει του άρθρ. 1 του Β.Δ. της 3.4.1893, που τροποποίησε εκείνο του 1887 και το οποίο υπογράφει μεταξύ των άλλων και ο Χαρίλαος Τρικούπης  τα χρήματα διατίθενται «1) πρός θεραπείαν παντός ο,τι συντελεί εις την εξέγερσιν, ανάπτυξιν καί ενίσχυσιν του θρησκευτικου καί εθνικού αισθήματος παρά της καθ  ‘ολον το Οθωμανικόν κράτος  Έλλησι, 2)προς διάδοσιν και ενίσχυσιν της  Ελληνικής γλώσσης, Εκκλησίας και παιδείας...» (Η παραπομπή όπ. παρ.). 

[8]. Λαζαρίδης Δ., Η ελληνική παιδεία στον Πόντο, 632. 

[9]. Χατζησαββίδης Σ., Ελληνική εκπαίδευση 112.

[10]. Σύγκρ. Κουτσουπιάς Φ., Η πνευματική αναγέννηση 285. ΄Εχομε όμως και περιπτώσεις σχολείων χωρίς δίδακτρα, όπως αυτό της Ασσεριείου Αστικής Σχολής του Σταυρί, που χτίστηκε με εξ ολοκλήρου χρηματοδότηση του Παναγιώτη Ασσερή, ομογενούς στη Ρωσία, και στο οποίο οι μαθητές φοιτούσαν δωρεάν (Σύγκρ. Κουτσουπιάς, Η πνευματική αναγέννηση, 276). 

[11]. Σύγκρ. όπ. παρ.

[12]. Απόσπασμα της διαθήκης από τις σελ. 111-112  δημοσιεύεται στο: Κουτσουπιάς Φ., Η πνευματική αναγέννηση 226, απ΄όπου και η παραπομπή.

[13]. Σύγκρ. Παπαμιχαλόπουλος Κ., Περιήγησις εις τον Πόντον 226 εξ. 

[14]. Σύγκρ. Κουτσουπιάς Φ., Η πνευματική αναγέννηση, 83, 226. Σύγκρ. Επίσης Μαναγιωτοπούλου Μ., Η Αδελφότητα Κρωμναίων, 292. 

[15].Στην περιοχή της Μητροπόλεως Χαλδίας π.χ. και για το σχολείο του Μπουγά Μαντέν είχε καθοριστεί ο μεν Μητροπολίτης να καταβάλει ετησίως 150 γρόσια, ο δε εκάστοτε εφημέριος 50 γρόσια. (Σύγκρ. Κουτσουπιάς Φ., όπ. παρ.321.

[16]. Φωστηρόπουλος Α., Το χωρίον ΄Ιμερα, 153.

[17]. Σύγκρ.όπ. παρ. 646.

[18]. ΄Οπ. παρ. 16.

[19]. ΄Οπ. παρ. 82.

[20]. Το σχόλιο ανήκει στον Παπαδόπουλο Κώστα και είναι παρμένο από το βιβλίο του:  Παπαδόπουλου Κ., Οράματα και μνήμες από την Αργυρούπολη, Θεσ/νίκη 1971, 3,  παρατίθεται όμως εδώ από το: Κουτσουπιάς Φ., Η πνευματική αναγέννηση 216.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΒΡΑΪΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

«Ελάτε να γνωρίσουμε το Ρόσς – Ασσανά,  

την Εβραϊκή Πρωτοχρονιά»

  

Την Κυριακή 23 Σεπτεμβρίου, στις 11:00 – 13:00, στα πλαίσια του εορτασμού του «Ρόσς Ασσανά» (Εβραϊκής Πρωτοχρονιάς), το Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος προσφέρει δωρεάν εκπαιδευτικό πρόγραμμα για οικογένειες:

«Ελάτε να γνωρίσουμε το Ρόσς – Ασσανά,  

την Εβραϊκή Πρωτοχρονιά»

Στόχοι του εκπαιδευτικού προγράμματος  είναι η γνωριμία με τη γιορτή της Εβραϊκής Πρωτοχρονιάς στην Ελλάδα, τα έθιμα και τις παραδόσεις, που την συνοδεύουν. Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να συνεργαστούν, να ανακαλύψουν, να επισημάνουν και να συγκρίνουν ομοιότητες και διαφορές με τις  γιορτές άλλων λαών και θρησκειών.

Για δηλώσεις συμμετοχής καλέστε την κ. Οριέττα Τρέβεζα, Yπεύθυνη Eκπαίδευσης Ε.Μ.Ε, Νίκης 39, Αθήνα, 210 3225582,

www.jewishmuseum.gr, otreveza@jewishmuseum.gr

Σταυρὲ τοῦ Χριστοῦ

ΗΧΟΣ ΠΛ. ΤΟΥ Β' 

"Σταυρὲ τοῦ Χριστοῦ, Χριστιανῶν ἡ ἐλπίς, πεπλανημένων ὁδηγέ, χειμαζομένων λιμήν, ἐν πολέμοις νῖκος, οἰκουμένης ἀσφάλεια, νοσούντων ἰατρέ, νεκρῶν ἡ ἀνάστασις, ἐλέησον ἡμᾶς".

Eπίσκεψη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο πραγματοποίησε ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος

Ρεπορτάζ-φωτογραφίες: Νικόλαος Μαγγίνας/ΦΩΣ ΦΑΝΑΡΙΟΥ

Προσκυνηματική επίσκεψη στο Οικουμενικό Πατριαρχείο πραγματοποίησε ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Θεόφιλος, ο οποίος βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη προσκεκλημένος να συμμετάσχει σε διεθνές συνέδριο για τη Μέση Ανατολή.

Τον Προκαθήμενο της Σιωνίτιδος Εκκλησίας υποδέχθηκε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, το Σάββατο 8 Σεπτεμβρίου, ο Πατριαρχικός Επίτροπος, Μητροπολίτης Καλλιουπόλεως και Μαδύτου Στέφανος, εκ μέρους του απουσιάζοντος στο εξωτερικό, Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων εξέφρασε τα αισθήματα αγάπης και σεβασμού της Σιωνίτιδος Εκκλησίας προς την πρωτόθρονη Εκκλησία της Ορθοδοξίας και τον Προκαθήμενό της, Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο.

Ο Πατριάρχης Θεόφιλος συνοδευόταν από τον Αρχιμ. Νεκτάριο Σελαλματζίδη, Επίτροπο του Παναγίου Τάφου στην Πόλη, τον Αρχιδιάκονο Αθανάσιο Θεμιστοκλέους και τον κ. Nader Elias Moghrabi, Νομικό. Σημειώνεται ότι ο Πατριάρχης Θεόφιλος συμμετείχε σε διεθνές συνέδριο με θέμα, «The Arab Spring and Peace in the Middle East: Muslim and Christian Perspectives» (Η Αραβική άνοιξη και η ειρήνη στη Μέση Ανατολή: Μουσουλμανικές και Χριστιανικές προοπτικές).

Κατά την άφιξη του στον αερολιμένα της Κωνσταντινούπολης, στις 6 Σεπτεμβρίου τον υποδέχθηκαν ο Μητροπολίτης Μύρων Χρυσόστομος και ο Μ. Αρχιδιάκονος Μάξιμος καθώς και ο Αρχιμ. Νεκτάριος Σελαλματζίδης ενώ κατά την αναχώρησή του, στις 8 Σεπτεμβρίου, τον προέπεμψαν ο Μητροπολίτης Φιλαδελφείας Μελίτων και ο Μ. Αρχιδιάκονος Μάξιμος.

Eπιμορφωτικό project ασύγχρονης τηλεκπαίδευσης

Η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Π.Ε Δράμας σε συνεργασία με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών) διοργανώνει το επιμορφωτικό project ασύγχρονης τηλεκπαίδευσης “Learning by six Thinking Hats” το οποίο θα πραγματοποιηθεί μέσω της πλατφόρμας ασύγχρονης τηλεκπαίδευσης της ΔΔΕ Δράμαςhttp://elearning.didedra.gr

Η διαδικασία θα υλοποιηθεί με τη μεθοδολογία της «Ιστοεξερεύνησης» (Web Quest) και θα βασιστεί στο θεωρητικό μοντέλο του Edward de Bono «τα έξι καπέλα σκέψης» (Six Thinking Hats).

Στο Project μπορούν να συμμετέχουν εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Για την εγγραφή σας επισκεφτείτε την πλατφόρμα ασύγχρονης τηλεκπαίδευσης της ΔΔΕ Δράμας http://elearning.didedra.gr επιλέξτε την ενότητα“Learning by six Thinking Hats” και ακολουθήστε τις οδηγίες εγγραφής.

Στη Σουμελά του Πόντου το 15αύγουστο 2012 Του Μητροπ. Αλεξανδρουπόλεως κ. Ανθίμου

ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ" ΚΩΝ/ΠΟΛΕΩΣ, 4/9/2012
Μέχρι 3 ημέρες πριν δεν πήγαινε ο νους μου ότι θα πήγαινα
ποτέ στον Πόντο 15αύγουστο. Το τηλεφώνημα από το Φανάρι με
βρήκε στη Σαμοθράκη να ετοιμάζομαι για το προσκύνημα των
Θρακών στην Κοσμοσώτηρα στις Φέρες.
Και τότε όλα άλλαξαν γύρω μου. Δεν έχω ποντιακή ρίζα, παρά
το σε -ίδης επίθετό μου.
Όμως τί σημασία έχει. Η ιστορία μας είναι συλλογικά κοινή,
όπως και η Παναγία.
Η ελληνική αποικία των Μιλησίων στον Εύξεινο, η Μονή Σου-
μελά, οι Μεγαλοκομνηνοί, ο ξεριζωμός, τα κειμήλια από την κρύ-
πτη τους μέχρι το Βέρμιο, όλα στριφογύριζαν στο μυαλό μου κα-
θώς με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, αποβιβαζό-
μασταν στο αεροδρόμιο της Τραπεζούντας. Πρόξενοι, Ψάλτες του
Φαναρίου, γνωστοί συνεργάτες του Κέντρου της Ορθοδοξίας, ήταν
όλοι εκεί. Ένας κόσμος που φαίνεται ξένος με τη σημερινή Τουρ-
κία, όμως τόσο οικείος και παλιός, ριζωμένος μέσα στα σπλάχνα
της, να αναπνέει μέσα στα γονίδια αυτής της γης και να τον συ-
ναντάς πίσω από κάθε ιστορική πτυχή της.
Ξεκινήσαμε πρωί. Σκεπτόμουν• σε ποιό άραγε σημείο της Λει-
τουργίας να βρίσκονται τώρα οι κατάμεστοι Ναοί της Επαρχίας
μου; Αφήσαμε αγουροξυπνημένη την ανυποψίαστη σημερινή Trabzon,
περάσαμε χωριά, την Ματσούκα, μπήκαμε στο βουνό
Μελά με την πανύψηλη βλάστηση, έπειτα σ' ένα πλακόστρωτο
δρόμο, σ' ένα χωματόδρομο και με τα πόδια, πάνω από ρίζες δέν-
δρων και από πέτρινες σκάλες, αντικρύσαμε το Μοναστήρι. Ώστε
αυτό ήταν! Αυτό είναι!
Το ωράριο που είχαμε στη διάθεσή μας δεν άφηνε περιθώρια
για συλλογισμούς και 15αυγουστιάτικους ρεμβασμούς.
Φορέσαμε τα άμφιά μας μέσα στο βραχώδες Καθολικό και
κάτω από τις κατεστραμμένες αγιογραφίες αρχίσαμε στη μικρή
αυλή τη θεία Λειτουργία. Πόσα να προλάβεις στη διάρκειά της
να σκεφτείς και να προσευχηθείς. Ένιωθα σταματημένο το
μυαλό μου, μόνο συσσώρευα εικόνες, πρόσθετα πρόσωπα, φα-
νταζόμουν την αεικίνητη ζωή του Μοναστηριού, που τώρα το έβλε-
πα να χάσκει γυμνό και έρημο και να εκδικείται με τη σιωπή του
κάθε ανίδεο τουρίστα του.
Η Ευχαριστία προχωρούσε, μα, -"γιατί βιαζόμαστε;" -"τί θέλεις;
να χωρέσει σε μια Λειτουργία όλη η λατρευτική ζωή που στερή-
θηκε ο τόπος επί δεκαετίες;"
Ένιωθα ότι μόνο οι χαρακωμένες αγιογραφίες του Ναού κα-
ταλάβαιναν και, οι πεισματάρες, λες και ζωγραφίστηκαν χθές,
επιμένουν να ομολογούν την Ανάσταση σ' ενα κόσμο γύρω τους
πεθαμένο. Δεν ωφελούν τα αισθήματα και τα δάκρυα είναι τόσο
λίγα! Πόσες γενιές Ποντίων κρατούσαν στη μνήμη τους και στην
καρδιά τους το χώρο τούτο, μέχρι που έκλεισαν τα μάτια τους στην
Ελλάδα. Μαζύ τους χάθηκε ένας ολόκληρος κόσμος ιδεών και
πραγμάτων.
Η Λειτουργία προχωρούσε με το σοβαρό πατριαρχικό ρυθμό
της. Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος άρχισε να μνημονεύει. Το πλή-
θος αύξανε. Πλημμύριζε τις αυλές της Μονής, έμπαινε στα άδεια
δωμάτια, καθόταν στα πεζούλια, τις στενές ταράτσες. Το τοπίο
"άνοιγε".
Πίσω από ένα παράθυρο ενός μικρού ναϊδίου πρόβαλαν δυό
νεανικά πρόσωπα. Μά! πού βρέθηκαν εδώ; Ναί! αυτοί ήταν, οι μο-
ναχοί Βαρνάβας και Σωφρόνιος που έφεραν εδώ την εικόνα της
Παναγίας Αθηνιώτισσας κι έκτισαν τη Μονή. Απέναντι από την
δική μας εξέδρα, όπου λειτουργούσαμε, μια ξεχωριστή τέντα -πότε
την έστησαν; το πρωΐ που ήρθαμε δεν την πρόσεξα- με Σινωπέ-
ους μονοκεφάλους κεντημένους στις γωνίες της και από κάτω σε
επίσημο δίφρο καθόταν σκεπτικός ο Αλέξιος Γ´, (τον γνώρισα από
τον θυρεό) νέος κτίτωρ κι αυτός.
Πρίν την Είσοδο, ακούσαμε ψιθύρους και αναταραχή στη σκά-
λα που κατέβαινε στην πλατεία της Μονής. Οι τουρίστες που την
είχαν καταλάβει, παραμέρισαν με σεβασμό, οι αστυνομικοί κύτ-
ταζαν απορημένοι. "Κάποιο γκρούπ θα έρχεται", σκέφτηκα.
Ήταν επίσημη πολυμελής συνοδεία. Η οικογένεια των Μεγα-
λοκομνηνών μόλις είχε φτάσει. Οι καμπάνες χτυπούσαν αστα-
μάτητα. Νάτοι! τους γνώρισα. Προπορεύονταν τα εγγόνια του Αν-
δρονίκου Α', Αλέξιος και Δαβίδ, οι ιδρυτές της Δυναστείας κι ακο-
λουθούσαν ο Ιωάννης Β´, ο Μανουήλ Γ´, ο Βασίλειος Α´ και οι υπό-
λοιποι. Στα χέρια τους κρατούσαν δώρα, ακριβά και πολύτιμα που
είχαν προσφέρει κατά καιρούς στη Μονή. Στάθηκαν όρθιοι, μπρο-
στά δεξιά, αφού πρώτα με νεύμα σεβαστικό χαιρέτησαν τον Πα-
τριάρχη Βαρθολομαίο.
Έπειτα οι τζανταρμάδες άνοιξαν δρόμο στις Δέσποινες καθώς
αργά προχωρούσαν κι εκείνες με πρώτη την Ειρήνη Παλαιολο-
γίνα και τις έφεραν στο αριστερό μέρος της αυλής, μπροστά στο
Ηγουμενείο. Οι αυλικοί που συνόδευαν το Αρχοντοσόϊ, ανακα-
τεύτηκαν με το πλήθος των τουριστών στο κέντρο. Κάποιος φώ-
ναξε: -"παρακαλώ, μήν κλείνετε αυτό το διάδρομο!"
Εκεί, σε στασίδι μπροστά στον τοίχο, καθόταν ακουμπισμένος
ο μητροπολίτης Χρύσανθος και δίπλα του, σε χαμηλότερο βάθρο,
ο τελευταίος Ηγούμενος. Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος συνέχι-
ζε την μνημόνευση, οι ψάλτες έψαλαν μα, ο Θεός να με συγχω-
ρέσει, οι μοναχοί σταματημό δεν είχαν! Μπαινόβγαιναν από τις
πόρτες των κελλιών τους στο μαγειρείο, στις αποθήκες και στο
αρχονταρίκι. Ετοίμαζαν κεράσματα, καφέδες και το γεύμα. Φτά-
σαμε στη μεγάλη Είσοδο, δυό διάκονοι πίσω από τα Άγια, κρα-
τούσαν και εισόδευσαν ένα σεντούκι ανοιχτό με την εικόνα, τον
τίμιο Σταυρό και το Ευαγγέλιο και πίσω ο π. Αμβρόσιος Σουμε-
λιώτης που τα έφερε στο Βέρμιο το 1931. Ήταν όλοι εδώ. Ήταν όλα
εδώ. Πού χώρεσαν τόσοι πολλοί!
Μά, τώρα, γιατί αργεί τόσο τη Λειτουργία ο Πατριάρχης
Βαρθολομαίος; Ας συντομεύει! Όλο έρχεται κόσμος, φορεμένοι
με ρούχα περασμένων εποχών, χιλιάδες θα είναι, δεν έχει τόπο
πλέον μήτε να σταθούν οι άνθρωποι, άρχισαν αιωρούνται πάνω
από τα κτίρια μέχρι τον ψηλό βράχο και μέχρι απέναντι.
Ίσως είναι κι επικίνδυνο στατικά! Τα κτίρια, λεηλατημένα και
καμμένα, έχουν παραμεληθεί, τόσες δεκαετίες! Α! να, σ' ένα μι-
σογκρεμισμένο μπαλκόνι βλέπω τους μεγάλους Σουλτάνους• δω-
ρητές κι εκείνοι της Μονής στα χρόνια τους. Ο κοντόχοντρος πρέ-
πει να' ναι ο Βαγιαζίτ Β', δίπλα του ο Σελήμ Α', πίσω τους ο Μου-
ράτ Γ' και τελευταίος ο Αχμέτ Γ'. Σαν θλιμμένοι μου φαίνονται,
για την κατάντια της σημερινής Σουμελά που εκείνοι τίμησαν,
μα σ' αυτό, εμένα λόγος δεν μου πέφτει!
Στο κήρυγμά του ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος μίλησε για την
Παναγία που μας προσκάλεσε στον Πόντο για τρίτη φορά εφέ-
τος. Για την ανοιχτή αγκαλιά της, για την ελεγκτικά αγαπητική
της ματιά και για το αστραφτερό της πρόσωπο. Για το διαρκές θαύ-
μα στη ζωή της που συνεχίζεται σαν θαύμα της Εκκλησίας. Που
πέθανε, κι όμως ζεί! Που κοιμήθηκε, κι όμως αγρυπνεί. Που διε-
πέρασε την καρδιά της ρομφαία κι όμως δίνει χαρά κι ελπίδα σε
όλους μας. Και κυρίως προοπτική στην αιωνιότητα.
Ευχαρίστησε όλους που ήρθαν από διάφορα μέρη της γης κατά
τη σημερινή ημέρα. Και ευχήθηκε σε όλους "και του χρόνου"!
Καθώς κατεβαίναμε γοργά, μέσα στο θρόϊσμα των δένδρων,
όλα έτρεχαν μαζύ μας. Η ψιλή βροχή, ασταμάτητα δάκρυα
σκιών, ψυχών που έφευγαν διωγμένες το 1923, εγκαταλείποντας
τον επί 3 χιλιάδες ελληνικό και ρωμαίϊκο τόπο, για να ρθούν στην
Ελλάδα "οι τουρκομερίτες"!
Το απόγευμα, στις εθιμοτυπικές επισκέψεις στο Δήμαρχο της
Ματσούκα και στο Νομάρχη της Τραπεζούντας, ο Οικουμενικός
Πατριάρχης Βαρθολομαίος, απάντησε σε επίμονες ερωτήσεις των
δημοσιογράφων για την πρόταση του Αντιπροέδρου της Κυβερ-
νήσεως, να μετατραπεί η Αγία Σοφία της Τραπεζούντας από μου-
σείο σε τζαμί: "Δεν είναι ανάγκη αλλά πολιτική σκοπιμότητα",
είπε και συνέχισε "γεμίστε πρώτα τα άδεια τεμένη που βρίσκο-
νται γύρω"!Φέτος το 15Αύγουστο του 2012, που έγιναν τα παραπάνω που
σας περιέγραψα, στη Σουμελά του Πόντου ήμουν κι εγώ εκεί.