ΜΝΗΜΌΣΥΝΟ Γ. ΠΡΩΓΑΚΗ/Η ΧΟΡΩΔΙΑ TOY “EN ΑΘΗΝΑΙΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΦΙΛΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ” ΣΤΟΝ ΙΕΡΟ ΝΑΟΥ ΤOY ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΚΡΟΧΩΡΙΟΥ

Στον ιερό και ιστορικό ναό του Αγίου Γεωργίου Μακροχωρίου της ομόνυμης κοινότητας της Ιεράς Μητροπόλεως Δέρκων, την Κυριακή 8 Δεκεμβρίου, κατά τη διάρκεια της θείας Λειτουργίας ιερουργούντος του Σεβ. Γέροντος Μητροπολίτου Δέρκων κ. Αποστόλου έψαλε εμμελέστατα η 16μελής βυζαντινή χορωδία του “Εν Ἀθήναις Συλλόγου Μουσικοφίλων Κωνσταντινουπόλεως”. Ο χορός των ιεροψαλτών που έχει έδρα την Αθήνα φιλοξενήθηκε στην Πόλη μας, έχοντας επικεφαλής τον πρόεδρο του Συλλόγου, φίλο και συνταξιώτη του Μητροπολίτου, κ. Σταμάτη Κίσσα και τον χοράρχη κ.Δημοσθένη Παϊκόπουλο, Ἄρχοντα τ. β´ Δομέστικο τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας με σκοπό να συμμετάσχει σε μουσική εκδήλωση στο Αὐστριακό Πολιτιστικό Κέντρο στο Νιχώρι. Ο Σεβασμιώτατος αποδέχθηκε ευχαρίστως την ευγενική τους πρόταση να ψάλουν και να λαμπρύνουν την ιερή Ακολουθία. Μυσταγωγκή, παραδοσιακή και σεμνοπρεπής υπήρξε η απόδοση- πάντα προς δόξαν Θεού- των ιερών μουσουργημάτων κατά την θ.Λειτουργία. Ο χορός μετέφερε νοερά τους προσελθόντας πιστούς στις μεγάλες στιγμές του Μακροχωρίου, όπου δεξιοτέχνες μουσικοδιδάσκαλοι της Κοινότητας κοσμούσαν τα αναλόγια και άφησαν εποχή. Ας σημειωθεί ότι και σήμερα η Κονότητα διαθέτει άριστους ιεροψάλτες.

Τα περισσότερα μέλη του Συλλόγου και της χορωδίας έλκουν την καταγωγή  από την Πόλη, όπου αναπτύχθηκε, εξελίχτηκε, μεγαλούργησε και διαδόθηκε η μουσική των προγόνων μας, η βυζαντινή εκκλησιαστκή μουσική. Είναι όντως αξιόλογη η δράση του Συλλόγου. Προβάλλει και διαδίδει με κάθε τρόπο και με κάθε ευκαιρία την γνήσια ψαλτική τέχνη, το πολίτικο και εκκλησιαστικό ύφος και ήθος κατά το ψάλλειν. Και μάλιστα ποικιλοτρόπως: με αξιόλογες και πολυάριθμες εμφανίσεις της χορωδίας, με την διεξαγωγή μαθημάτων και ημερίδων και φυσικά χρησιμοποιώντας άριστα τις νέες τεχνολογίες. Πολλές φορές επισκέφτηκα την αξιόλογη Ιστοσελίδα στην οποία προβάλλονται ηχητικά ντοκουμέντα μεγάλων μουσικοδιδασκάλων και Πρωτοψαλτών της Πόλης μας. Αυτός είναι και ο καλύτερος τρόπος για να διαδοθεί στις νέες γενιές των ψαλτών και να γίνει κτήμα τους η σωστή εφαρμογή των τονικών διαστημάτων της βυζαντινής μουσικής, η παραδοσιακή, σεμνοπρεπής και σύμφωνα με τις παραδόσεις μας εκτέλεση των ύμνων. Ας υπογραμμιστεί το γεγονός ότι πάρα πολλοί ψάλτες στο εξωτερικό κατεβάζουν αρχεία με μουσικές παρτιτούρες πολιτών μουσικών, που με πολλαπλή επιμέλεια διατίθενται μέσω της ιστοσελίδας. Έτσι η μουσική μας διαδίδεται απανταχού της γής, καθότι οι ψάλτες μπρούν να ψάλλουν τις αυθεντικές συνθέσεις των μουσικών, που δεν έχουν υποστεί μεταβολές, δήθεν καλλωπισμούς και επεξεργασίες, που σε τελευταία ανάλυση αλλοιώνουν την πρωτότυπη μουσική σύνθεση και προσβάλλουν την μνήμη των μουσικών που τις συνέθεσαν. Η μουσική δημιουργία των μεγάλων μουσικών της εκκλησίας μας πιστεύουμε ότι πρέπει να διατίθεται στην πρωτότυπη και αυθεντική της μορφή και μόνο. Έτσι άλλωστε θα γίνει γνωστή η μουσική παράδοση και το ύφος της μεγάλης Εκκλησίας. Αντί των αλλοιώσεων των παλαιών συνθέσεων που δυστυχώς συνεχίζονται από πολλούς, υπάρχει η δυνατότητα νέων πρωτοτύπων συνθέσεων, κάτι που φυσικά απαιτεί βαθιά γνώση της μουσικής.

Πάρα πολλές φορές τα τελευταία χρόνια μέλη της χορωδίας και ο Πρόεδρος του Σύλλογου έχουν πλαισιώσει τα πατριαρχικά και τα ενοριακά αναλόγια σε μεγάλες εορτές και εκδηλώσεις αναπτύσσοντας έτσι την συνεργασία με τους ιεροψάλτες της Πόλης . Ο Σεβασμιώτατος κατά την προσλαλιά του ευχαρίστησε θερμά τα μέλη της χορωδίας, τον χοράρχη και τον πρόεδρο του Συλλόγου τονίζοντας μεταξύ άλλων τα εξής σημαντικά:”Ἐμεῖς ἐδῶ εἰς τὴν Πόλιν, πάντως, ποὺ ἀπὸ ἐτῶν παρακολουθοῦμε μετὰ ἱερᾶς καυχήσεως τὸ μεγάλον ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπιτελεῖτε, χαιρόμεθα καὶ ἀγαλλόμεθα τῷ πνεύματι, ποὺ μὲ τὶς προσπάθειές σας κατορθώσατε νὰ μεταλαμπαδεύσετε τὴν Πολίτικη ἱεροψαλτικὴν παράδοσιν καὶ τὸ Πολιτικὸν ὕφος, ὄχι μόνον στὴν Ἑλλάδα ὅπου εὑρίσκεσθε ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα. «Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος ὑμῶν καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ἄσματα ὑμῶν» καὶ μάλιστα σήμερον ποὺ διὰ τῶν συγχρόνων μέσων τῆς τεχνολογίας καὶ εἰδικῶς μὲ τὸ διαδίκτυον, ὅλος ὁ κόσμος πλέον γίνεται κοινωνὸς τῆς μεγάλης παραδόσεως καὶ τῆς βαρείας κληρονομίας, τῆς ὁποίας εἶσθε φορεῖς. Ἐπίσης, σᾶς εὐχαριστοῦμεν ἀπὸ ψυχῆς, διότι ἐνῶ οἱ συνθῆκες σᾶς ἀνάγκασαν, χωρὶς τὴν θέλησίν σας νὰ ζεῖτε μακρυὰ ἀπὸ τὴν Πόλιν, ὅμως ποτὲ δὲν τὴν λησμονήσατε καὶ μὲ τὴν καρδιά σας εἶσθε ἐδῶ καὶ μάλιστα ἐμπράκτως ἐκδηλώνετε τὴν πρὸς τὴν Μητέρα Ἐκκλησίαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τὴν ἐνταῦθα προσφιλῆ καὶ πολύπαθον Ὁμογένειαν συμπαράστασίν σας. Ἰδίως, τὰ παλαιότερα χρόνια ποὺ ἡ Ἐκκλησία ἐδῶ εἶχε πολὺ περισσοτέραν ἀνάγκην ἀπὸ ἱεροψάλτας ἀπὸ ὅσον σήμερον, ἐσεῖς προσπαθήσατε νὰ φανεῖτε ἀρωγοί μας καὶ στηρίγματα εἰς ἐκείνην τὴν ἀνάγκην μας. Ἐπίσης, μὲ τὶς ὡραῖες δραστηριότητές σας ποὺ πραγματοποιεῖτε ἐδῶ καθὼς καὶ τὴν σημερινὴν φέρνετε ἕνα πνεῦμα ἐλπίδος εἰς τοὺς ἐνταῦθα ἀδελφούς σας καὶ μᾶς στηρίζετε νὰ συνεχίσωμεν τὸν σκληρὸν, ἀλλὰ, ὑπερευλογημένον ἀγῶνα νὰ φυλάξωμεν τὰ ἐδῶ ντουβάρια καὶ ὅ,τι ἱερὸ καὶ ὅσιο περικλείουν αὐτὰ τὰ ντουβάρια, ὅπως ὡραιώτατα λέγει καί ὁ σοφὸς καὶ γεμᾶτος ἐλπίδα Πατριάρχης μας.Σᾶς εὐχαριστοῦμεν, λοιπόν, πάλιν καὶ πολλάκις ποὺ δὲν μᾶς ξεχνᾶτε. Σᾶς εὐχαριστοῦμε ποὺ ἔρχεσθε καὶ κοσμεῖτε τὶς Ἐκκλησίες μας. Σᾶς εὐχόμεθα ἐκ βάθους ψυχῆς γιὰ τὴν ὡραίαν σας αὐτὴν πρωτοβουλίαν, νὰ ἔχετε πλούσιον τὸν μισθόν σας ἀπὸ τὸν Θεὸν ποὺ γνωρίζει νὰ ἀμοίβει πλουσιοπαρόχως τοὺς ὁ,τιδήποτε προσφέροντας εἰς Αὐτὸν ἀλλὰ μὲ ἱλαρότητα, μὲ ἁπλοχερειὰ δηλαδή.

Μετά την θεία Λειτουργία τελέστηκε από τον Σεβ. Ποιμενάρχη Γέροντα Δέρκων κ. Απόστολο ιερό Τρισάγιο επί του τάφου του Γεωργίου Πρωγάκη (+1931), μεγάλου μουσικοδιδασκάλου της Πόλης. Ο χορός των ιεροψαλτών και πλήθος κόσμου μετέβησαν στο Ιερό Νεκροταφείο της Αναλήψεως Μακροχωρίου και μετά από πολλές δεκαετίες τελέστηκε το συγκινητικό τούτο Τρισάγιο επί του τάφου του μακαριστού μουσικοδιδασκάλου. Μεγάλη όντως υπήρξε η προσφορά του στα της εκλησιαστικής βυζαντινής μουσικής στην Πόλη μας. Ο ικανότατος και καλλίφωνος¹ αυτός ταταυλιανός ψάλτης², είχε διατελέσει γραμματέας της Μουσικής Επιτροπής του 1881, μέλος της Μουσικής Επιτροπής του 1895 και μουσικοδιδάσκαλος στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης³ και στη μουσική Σχολή του εκκλησιαστικού Μουσικού Συλλόγου από το 1898 έως και το 1928. Εξέδωσε το τρίτομο έργο Μουσική Συλλογή, ένα από τα καλύτερα και πλέον εύχρηστα μουσικά βιβλία⁴. Δημοσίευσε στον τοπικό τύπο της Πόλης διάφορα άρθρα⁵. Στο Γ. Πρωγάκη οφείλεται ακόμη και η μετάφραση στα Ελληνικά της εργασίας του Οθωμανού Μουσικολόγου Ρεούφ Γιεκτά, «Περί της Μουσικής των Ελλήνων»⁶.Αξιόλογος μαθητής του Γ. Πρωγάκη υπήρξε ο Σάββας Παπαδόπουλος, από την Τραπεζούντα, που έψαλλε επί τριάντα και πλέον έτη στην Αλεξανδρούπολη, μεταφέροντας εκεί το ύφος της ψαλτικής παράδοσης της Πόλης.

Η λαμπρή αυτή Κυριακή έληξε με δεξίωση στην αίθουσα της Κοινότητας που παρατέθηκε από την Επιτροπή και εν συνεχεία ο Γέρων Ποιμενάρχης κ. Απόστολος παρέθεσε γεύμα στα μέλη της χορωδίας.

Θεραπειά, 17/12/2013

δρ Αντώνιος Χατζόπουλος

1 Η καλλιφωνία του μαρτυρείται από το Στέφανο Καραμανλή,85, κάτοικο σήμερα (1999) Αλεξανδρούπολης που ήταν μαθητής του Σάββα Παπαδόπουλου, μαθητή του Γεωργίου Πρωγάκη.

2Μελισσ. Χριστοδούλου (Παμφίλου, μετέπειτα Μαρωνείας), Τα Ταταύλα, ήτοι ιστορία των Ταταούλων,  σελ. 249.

3 Β.Θ. Σταυρίδου,η Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης, β΄έκδοσις, σελ.246.

4 Γ. Πρωγάκη, Μουσική Συλλογή, τόμοι Α,Β, 1909, Εν Κωνσταντινουπόλει, και Γ΄ 1910.

5 Γ. Πρωγάκη, Ο Αριστόξενος και η Εκκλησιαστική Μουσική, Κωνσταντινούπολις, 25.6.1899 και του ιδίου, Αύθις ο Αριστόξενος και η Εκκλησιαστική Μουσική, Κωνσταντινούπολις, 16 και 18.8.1899.

6ΠΕΑ,Α΄, Κωνσταντινούπολις, 1900, σελ. 20. Η εργασία αυτή του Γιεκτά επανακυκλοφόρησε πρόσφατα στα τουρκικά, Ιδές, Murat Bardakçı, Fener Beylerine Türk Şarkıları, Ιstanbul, 1993.Στο τέλος του έργου αυτού, σελ. 62-73, δημοσιεύεται στα νέα τουρκικά η εργασία αυτή του Ρεούφ Γιεκτά.

ΧΕΙΡΟΤΟΝΙΑ ΙΕΡΟΔΙΑΚΟΝΟΥ ΣΤΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΔΕΡΚΩΝ (15 Δεκεμβρίου 2013)

“Μήν λησμονεῖς ὅτι χειροτονεῖσαι διάκονος εἰς ἕναν τόπον ἱερόν καί εἰς τήν Πόλιν εἰς τήν ὁποίαν ἱερούργησαν Χρυσόστομοι, Γρηγόριοι, Φώτιοι, Στουδῖται καί στίφος ἱερόν καί ἄθροισμα ἁγίων Πατέρων, οἱ ὁποῖοι περισσότερον ἐτίμησαν τήν ἱερωσύνην παρά ἐτιμήθησαν ἀπό αὐτήν. Μήν λησμονεῖς ὅτι προέρχεσαι ἀπό ἱερατικήν οἰκογένειαν. Βαρεία ἡ εὐθύνη τῆς πνευματικῆς σου κληρονομίας, ἀλλά καί μεγίστη ἡ εὐλογία τῶν εὐχῶν τῶν ἱερέων προγόνων σου”.

Τα παραπάνω ουσιαστικά λόγια απηύθυνε, συν τοις άλλοις, την Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2013, Κυριακή των Προπατόρων και του Αγίου Ελευθερίου, ο Σεβ. Μητροπολίτης Γέρων Δέρκων κ. Απόστολος προς τον φοιτητή θεολογίας κ. Πάρι Καρατζίκο, κατά την εις διάκονο χειροτονία του, που τέλεσε ο ίδιος μετονομάζοντας αυτόν σεπτή πατριαρχική επιλογή εις Πορφύριον δίδοντας έτσι για πρώτη φορά το όνομα ενός νεοφανούς Αγίου, του Πορφυρίου Καυσοκαλυβίτη, που προσφάτως συναριθμήθη μετά Αγίων υπό του Οικουμενικού Πατριαρχείου (απόφαση Αγίας και Ιεράς Συνόδου της 27ης Νοεμβρίου 2013). Ο νέος διάκονος είναι ο μόνος κληρικός στην Πόλη που φέρει το όνομα Πορφύριος. Η χειροτονία του έγινε στον Μητροπολιτικό Ναό της Αγίας Παρασκευής Θεραπείων με συμμετοχή πολλών πιστών, αλλά και συγγενών και οικείων του ιεροδιακόνου. Ο νεοχειροτονηθείς έλαβε την ευχή της ρασοφορίας και εκάρη μοναχός από τον Γέροντα Ποιμενάρχη κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Εσπερινού του Σαββάτου της εορτής. Η συμμαρτυρία δόθηκε υπό του Πανοσιολ. Μ. Ἀρχιμανδρίτου κ. Βησσαρίωνος και ανεγνώσθη υπό του ιδίου την Κυριακή. Ο υποφήφιος λίγο πριν από την μεγάλη στιγμή της χειροτονίας του κατά την διάρκεια της Λειτουργίας ευχαρίστησε τον Γέροντά του Ποιμενάρχη Μηροπολίτη Δέρκων κ. Απόστολο για την αποδοχή της αιτήσεώς του να χειροτονηθεί διάκονος και εν τω προσώπω του και την ΑΘΠ τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο.

Ο Μητροπολίτης Γέρων Δέρκων κ. Απόστολος στα εμπνευσμένα πατρικά του λόγια πρόσθεσε και τα εξής: Σοῦ δίδω τήν εὐχήν πού ἔδιδε ὁ Άγιος Νεκτάριος εἰς τούς ὑπ΄ αὐτοῦ χειροτονουμένους Ριζαρείτας μαθητάς του: «Ἡ τελευταία Λειτουργία τῆς ζωῆς σου νά εἶναι ὅπως καί ἡ πρώτη σου». Δηλαδή, τόσον θερμή καί ἀγαπητική πρός τόν Χριστόν μέ τό ἴδιον δέος καί μέ τόν ἴδιον φόβον Θεοῦ. Γενοῦ πύρινον Χερουβείμ, κυριολεκτικῶς ἀφιερωμένον τῷ Θεῷ. Κάμε τήν καρδίαν σου θρόνον τοῦ Παντοκράτορος Θεοῦ. Διακόνησε καλῶς τήν Ἐκκλησίαν, τόν ἄνθρωπον, τήν πολύπαθον Ὁμογένειαν. Πάντοτε νά ἔχεις πρό ὀφθαλμῶν σου τήν σημερινήν Εὐαγγελικήν παραβολήν, κατά τήν ὁποίαν ὁ οἰκοδεσπότης τῆς Ἐκκλησίας Χριστός ἐκάλεσε τούς πάντας ἀδιακρίτως καί ἀπροσωπολήπτως εἰς τό μέγα δεῖπνον τῆς Βασιλείας του καί εἰς τήν σωτηρίαν. Αὐτό τό ἀπροσωπόληπτον ἦθος καί ἡ ἀνοιχτή σου ἀγκαλιά καί καρδιά πρός πάντα ἄνθρωπον νά μή ἐκλείψει ποτέ ἀπό σέ. Διακόνησε μετα σπουδῆς καί φόβου Θεοῦ, σκεπτόμενος πάντοτε τό τοῦ Παύλου: «Οἱ γάρ καλῶς διακονήσαντες βαθμόν ἑαυτοῖς καλόν περιποιοῦνται»(Α΄ Τιμοθ.3,13) . Γενοῦ στήριγμα καί βοήθεια καί διά τόν ταπεινόν σου Ἐπίσκοπον πού ἐντός ὀλίγου θά θέσει τάς χείρας του ἐπί τήν κεφαλήν σου.

Ευχόμεθα ο διάκονος Πορφύριος να υπηρετεί τον Χριστό όπως ο προστάτης του Άγιος Πορφύριος και να αξιωθεί των δωρεών του.

Θεραπειά, 18/12/2013

δρ Αντώνιος Χατζόπουλος

Απολυτίκιον. Ήχος δ΄

Ο υψωθείς εν τω Σταυρώ.

Τω υπηρέτη του Χριστού Πορφυρίω, χαριτωθέντι δωρεαίς εξαισίαις, προσείπωμεν δεόμενοι εκ βάθους ψυχής άγιε Πορφύριε, ταπεινών ο προστάτης, λύτρωσαι δεόμεθα, πατρική σου πρεσβεία, πάσης ανάγκης, νόσων και δεινών, τους αιτουμένους την χάριν την θείαν σου.

Απολυτίκιον. Ήχος α'

Της ερήμου πολίτης.

Της Ευβοίας τον γόνον, Πανελλήνων τον Γέροντα, της Θεολογίας τον μύστην και Χριστού φίλον γνήσιον, Πορφύριον τιμήσωμεν, πιστοί, τον πλήρη χαρισμάτων εκ παιδός. Δαιμονώντας γαρ λυτρούται, και ασθενείς ιάται πίστει κράζοντας, δόξα τω δεδωκότι σοι ισχύν, δόξα τω σε αγιάσαντι, δόξα τω ενεργούντι δια σου πάσιν ιάματα. -