Noel Mesajı

Μετάφραση στα ελληνικά:

Υπογραμματεύς των Πατριαρχείων:διάκονος Ιωακείμ Μπίλλης 

24.12.2014

"Hristiyanlık inancına mensup vatandaşlarımızı Noel Yortuları vesilesiyle içtenlikle tebrik ediyorum.

Anadolu, tarih boyunca, farklı dinlerin, kültürlerin ve etnik grupların bir arada yaşadığı; ırkçılığın, ayrımcılığın, kin ve nefretin zemin bulamadığı bir coğrafya olmuştur.

Çatışmadan, savaştan, zulümden ve baskıdan kaçan herkes, en zor günlerinde bu topraklarda kendilerine korunaklı bir çatı, engin bir hoşgörü ortamı ve güvenli bir liman bulmuşlardır.

Ülkemiz bugün de, bölgesel çatışma ve istikrarsızlıkların ortasında, hangi dine, inanca, etnik kökene ve mezhebe mensup olursa olsun, tüm vatandaşlarının geleceklerinden emin olarak, barış, huzur ve güven içinde yaşadığı bir yerdir.

Bizler, nasıl tarih boyunca bir ve beraber yaşamışsak, gelecekte de ülkemizdeki farklılıkları bir zenginlik olarak görmeye; karşılıklı saygıyı esas alarak yarınlarımızı birlikte inşa etmeye devam edeceğiz.

Bu çerçevede, farklı mezhep, gelenek ve kiliselere mensup Hristiyan vatandaşlarımızın kendi inançları doğrultusunda kutladıkları Noel Yortularının, bu bilincin güçlenmesine, dayanışma ve hoşgörü ikliminin gelişmesine vesile olmasını diliyorum.

Bu duygu ve düşüncelerle, başta Hristiyan vatandaşlarımız olmak üzere tüm Hristiyan âleminin Noel Yortusunu bir kez daha tebrik ediyor, kendilerine huzur, mutluluk ve esenlikler diliyorum."

* * *

«Μετ’ἐγκαρδιότητος συγχαίρω τούς Χριστιανούς συμπατριώτας ἡμῶν ἐπί ταῖς ἑορταῖς τῶν Χριστουγέννων.

Ἡ Ἀνατολία ὑπῆρξε καθ΄ὅλην τήν διάρκειαν τῆς ἱστορίας γεωγραφικός χῶρος, ἔνθα ἔζησαν μαζί διαφορετικαί θρησκεῖαι, ἐθνικαί ὁμάδες καί πολιτισμοί, χωρίς νά εὕρουν ἔδαφος φυλετισμός, διακρίσεις, μῖσος καί ἀπέχθεια.

Ὅσοι ἤθελον νά διασωθοῦν ἀπό συγκρούσεις, πολέμους, καταπιέσεις καί τυραννίας, εὗρον εἰς τήν περιοχήν ταύτην, κατά τά πλέον δυσχερεῖς τοιαύτας ἡμέρας, ἀσφαλῆ λιμένα, στέγην προστασίας καί περιβάλλον εὐρείας ἀνεκτικότητος.

Ἡ χώρα ἡμῶν ἀποτελεῖ καί σήμερον τόπον, ἔνθα ὅλοι οἱ πολῖται, ἀδιακρίτως ἐθνικῆς καταγωγῆς, θρησκευτικῶν πεποιθήσεων ἤ δογματικῶν ἐπιλογῶν, ζοῦν ἐν εἰρήνῃ καί γαλήνῃ, ἀσφαλεῖς ὄντες διά τό μέλλον αὐτῶν, ἐν μέσῳ περιφερειακῶν συγκρούσεων καί κλίματος ἀσταθείας ἐν τῇ εὐρυτέρᾳ περιοχῇ.

Ὅπως ἀκριβῶς κατά τό διάβα τῆς ἱστορίας ἐζήσαμε μαζί καί ἐν ἀδιασπάστῳ ἑνότητι, οὕτω καί κατ’αὐτάς θά συνεχίσωμεν νά οἰκοδομῶμεν μαζί τό αὔριον ἡμῶν ἐπί τῇ βάσει τοῦ ἀμοιβαίου σεβασμοῦ, ἀξιολογοῦντες τήν ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν διαφορετικότητα ὡς πλοῦτον αὐτῆς.

Ἐν τῷ πλαισίῳ τούτῳ εὔχομαι ὅπως αἱ κατ’αὐτάς ἐπιτελούμεναι ὑπό τῶν ἀνηκόντων εἰς διαφόρους Ἐκκλησίας, δόγματα καί παραδόσεις Χριστιανῶν πολιτῶν ἡμῶν, ἑορταί τῶν Χριστουγέννων ἀποτελέσουν ἀφορμήν διά τήν ἐνίσχυσιν τῆς ἀνωτέρω συνειδήσεως, τοῦ κλίματος συνοχῆς καί ἀνεκτικότητος.

Μέ τάς προεκτεθείσας σκέψεις καί τά ὡς ἄνω αἰσθήματα συγχαίρω ἐν πρώτοις τούς Χριστιανούς πολῖτας ἡμῶν, καθώς καί σύμπαντα τόν Χριστιανικόν κόσμον, ἐπί τῇ ἑορτῇ τῶν Χριστουγέννων, εὐχόμενος αὐτοῖς 

Χ Ρ Ο Ν Ι Κ Α

αρ. φύλλου 243, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α   * Το κύριο άρθρο, με τίτλο «Χρονικά, συμβολική αξία ζωής», τονίζει την αξία της συνεχούς προσπάθειας για την έκφραση και την περαιτέρω προώθηση των διαρκών αξιών και αρχών της κοινωνικής δικαιοσύνης και ισότητας. Με την ευκαιρία της έκδοσης του νέου τεύχους του περιοδικού Χρονικά, η οποία υποστηρίζεται από το EJF, ο πρόεδρος του ΚΙΣΕ  κ. Βενιαμίν Αλμπάλας επιβεβαιώνει ότι το ζήτημα του αντισημιτισμού και η αποτελεσματική καταπολέμησή του συνιστά κεντρικό ζήτημα όχι μόνο για την ελληνική αλλά και για κάθε κοινωνία. "Σήμερα, την εποχή που ο φανατισμός ακμάζει και προσελκύει τους οπαδούς του και μάλιστα τους νέους σε ηλικία, χρησιμοποιώντας μεθόδους σύγχρονης επικοινωνίας, σήμερα ακριβώς αυξάνεται το βάρος της ευθύνης των θρησκευτικών και πνευματικών ηγετών όλων των θρησκειών να διδάξουν, να εμπνεύσουν και να μεταλαμπαδεύσουν την αξία της ζωής». * Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου που ανεγέρθηκε στον χώρο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στη μνήμη του παλαιού εβραϊκού νεκροταφείουπου καταστράφηκε το 1942, σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής για τη στάση της πόλης απέναντι στο σκοτεινό παρελθόν της. Στο τεύχος παρατίθενται οι ομιλίες του δημάρχου Θεσσαλονίκης κ. Γιάννη Μπουτάρη, του γεν. γραμματέα του ΚΙΣΕ κ. Βίκτωρ Ι. Ελιέζερ, και του προέδρου της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης κ. Δαυίδ Σαλτιέλ. «Η πόλη της Θεσσαλονίκης άργησε αδικαιολόγητα πολύ να σπάσει τη σιωπή της και να αρχίσει να μνημονεύει την πιο ζοφερή στιγμή της ιστορίας της. Σήμερα όμως μπορεί να λέει ότι ντρέπεται για αυτήν την άδικη και ένοχη σιωπή», τόνισε στην ομιλία του ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης.  * Στο άρθρο τους που αναδημοσιεύεται εδώ από την εφημερίδα Libération, ο Ντομινίκ Ρενί, ο Ζιλ Φίνκελσταϊν και η Σιμόν Ροντάν εξηγούν πώς η μάχη ενάντια στον αντισημιτισμό είναι μία μάχη ενάντια στη δημοκρατία και συζητούν για το πώς μπορεί να τερματιστεί αυτή η γενική τάση που υπονομεύει τις κοινωνίες μας. * Το βιβλίο του Ζαν-Πωλ Σαρτρ Στοχασμοί για το εβραϊκό ζήτημαπου δημοσιεύθηκε το 1945, επανεξετάζεται και ερμηνεύεται από τον Γιώργο Μπουγελέκα. Ο Γάλλος φιλόσοφος αρνείται να δει τον αντισημιτισμό ως απλή γνώμη ή ως διαφορετική άποψη. Για τον Σαρτρ, ο αντισημιτισμός είναι ένα δόγμα, και ως τέτοιο δεν μπορεί να ενταχθεί στην κατηγορία των σκέψεων που προστατεύονται από το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης. * Γράφοντας για το εκρηκτικό παζλ της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή, ο Βίκτωρ Ισαάκ Ελιέζερ επισημαίνει τις αδυναμίες και τα ισχυρά σημεία της διαδικασίας. Υπογραμμίζει τις δευτερογενείς επιδράσεις του φαινομένου στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, όπως επισημαίνεται από την όξυνση αντισημιτικών επεισοδίων, και τονίζει την ανάγκη να αναδειχθεί η θέληση ισχυρότερη από το μίσος. * Ένα βιβλίο ορόσημο για την ιστοριογραφία του Ολοκαυτώματος,Saul Friedländer, Η Ναζιστική Γερμανία και οι Εβραίοι, παρουσιάστηκε σε εκδήλωση που διοργάνωσε το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος. Ο συγγραφέας και πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου Εθνικής Βιβλιοθήκης Ελλάδος κ. Σταύρος Ζουμπουλάκης, και οι καθηγητές κα Ρίκα Μπενβενίστε και κ. Νίκος Μπακουνάκης, καθώς και οι πρόεδρος του ΚΙΣΕ κ. Βενιαμίν Αλμπάλας, και γεν. γραμματέας του ΚΙΣΕ, κ. Βίκτωρ Ι. Ελιέζερ, τόνισαν στις ομιλίες τους τη σημασία του έργου για μια βαθύτερη κατανόηση του παρελθόντος και την επιτυχή αντιμετώπιση των σημερινών προκλήσεων. * Ο Γάλλος ποιητής Πατρίκ Μοντιανό, με καταγωγή από τη σεφαραδίτικη Θεσσαλονίκη, βραβεύτηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας για το έτος 2014. Η Ακαδημία χαρακτήρισε τον μυθιστοριογράφο, το έργο του οποίου βρίθει αναφορών στη ναζιστική κατοχή στη Γαλλίας, ως τον «Μαρσέλ Προυστ της εποχής μας». * Η μελέτη του Δημήτρη Τσινικόπουλου αφορά στην Ομολογία του Λάμεχ (Γεν 4:16-26), και εξετάζει τη μορφή, τον λυρισμό και τα μηνύματα του "πιο αρχαίου ποιήματος στον κόσμο". * Το τεύχος κλείνει με παρουσιάσεις βιβλίων.

διαβάστε εδώ το νέο τεύχος  Στο εξώφυλλο   Χυτή μπρούτζινη οκτάφωτη λυχνία, Χανουκία από τη Συναγωγή της Πάτρας, 19ος - 20ος αιώνας, Συλλογή Ε.Μ.Ε.     ***

ΤΡΙΘΕΚΤΗ στο Βόλο

 
Ακολουθία  με την ονομασία ΤΡΙΘΕΚΤΗ
 με πωτοβουλία της Διεύθυνσης Πολιτισμού
του ΔΟΕΠΑΠ-ΔΗΠΕΘΕ του Δήμου Βόλου
και με τη συνεργασία του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας
της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου   
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

Με μεγάλη λαμπρότητα και σε εξαιρετικό πανηγυρικό κλίμα τελέστηκε στον Ι. Ν. Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Βόλου, το βράδυ της Παρασκευής 19 Δεκεμβρίου 2014, μια χριστουγεννιάτικη λατρευτική εκδήλωση, την οποία διοργάνωσε ο Δήμος Βόλου και η Διεύθυνση Πολιτισμού του ΔΟΕΠΑΠ-ΔΗΠΕΘΕ, υπό την ακάματη φροντίδα της κας Χρύσας Δραντάκη, στο πλαίσιο του χριστουγεννιάτικου εορταστικού προγράμματος. Πρόκειται για την αναβίωση μιας απολησμονημένης Ακολουθίας του Βυζαντινού Ασματικού (Κοσμικού) Τυπικού, το οποίο εγκαταλείφθηκε από την ορθόδοξη λατρευτική πράξη μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, στα 1453. Η τέλεση της Ακολουθίας με την ονομασία ΤΡΙΘΕΚΤΗ ήταν ιδέα και πρόταση του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου προς τον Δήμο Βόλου, και υλοποιήθηκε με τη συμμετοχή (στο Δεξί Αναλόγιο) του Χορού Ψαλτών "Τρίκκης Μελωδοί" (από τα Τρίκαλα) με Χοράρχη τον Επίκουρο Καθηγητή Βυζαντινής Μουσικολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ε.Κ.Π.Α.) Δημήτριο Μπαλαγεώργο και (στο Αριστερό Αναλόγιο) του Χορού Ψαλτών του Συνδέσμου Ιεροψαλτών Βόλου με Χοράρχη τον Διευθυντή του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας, Επίκουρο Καθηγητής της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθηνών Κωνσταντίνο Χαριλ. Καραγκούνη.
Την Ακολουθία, στην οποία χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος και παρακολούθησε πλήθος κληρικών και λαϊκών της πόλης μας, προλόγισε με ειδική διάλεξη επί του Ασματικού Τυπικού ο Δημήτριος Μπαλαγεώργος. Στην ομιλία του ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών περιέγραψε με συντομία αλλά σαφήνεια την εξέλιξη του Τυπικού των ιερών Ακολουθιών, εξήγησε την έννοια και το περιεχόμενο του περίφημου Ασματικού Τυπικού, καθώς και τους λόγους για τους οποίους αυτό εγκαταλείφθηκε, αναφέρθηκε στην Ακολουθία της Τριθέκτης και στη μουσική ανακατάστρωσή της από τον μουσικολόγο καθηγητή Γρηγόριο Θ. Στάθη. Προηγουμένως, ο Διευθυντής του Τομέα Ψαλτικής, σε σύντομο χαιρετισμό του, υπενθύμισε ότι αυτές τις ημέρες συμπληρώνεται ένας χρόνος από την πρώτη επίσημη φανέρωση του Τομέα στο Βόλο. Στο διάστημα αυτό ο Τομέας έχει στελεχωθεί με δώδεκα εσωτερικούς συνεργάτες και ευάριθμους εξωτερικούς, έχει πραγματοποιήσει δύο εξαιρετικές εκδόσεις, ενώ αριθμεί ήδη εικοσιοκτώ συμμετοχές σε διεθνή μουσικολογικά συνέδρια της Ελλάδας και του εξωτερικού (πρόσφατα τριμελές κλιμάκιο του Τομέα επέστρεψε από την Αγία Πετρούπολη). Μάλιστα, ο κ. Καραγκούνης προανήγγειλε, ότι σύντομα θα δρομολογηθεί η εξαιρετική ιδέα της Συμβούλου των Εκπαιδευτικών Μουσικής Θεσσαλίας, της κας Ξανθούλας Παπαπαναγιώτου, (μέλος του Τομέα) για καθιέρωση μιας ετήσια επιστημονικής ημερίδας με θέματα διδακτικής και παιδαγωγικής της Ψαλτικής Τέχνης, αφιερωμένη μόνιμα στη μνήμη του εξαίρετου παιδαγωγού και διδασκάλου Βυζαντινής και Ευρωπαϊκής Μουσικής Χρήστου Κοτόπουλου, ο οποίος υπήρξε εκ των πρώτων συνεργατών του Τομέα.

Κατά την τέλεση της Ακολουθίας της Τριθέκτης ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος απήγγειλε το 24στροφο Κοντάκιο των Χριστουγέννων «Η Παρθένος σήμερον τον Υπερούσιον τίκτει…», το γνωστό εξαίρετο ποίημα του βυζαντινού υμνογράφου Ρωμανού του Μελωδού (Στ΄ αι. μ.Χ.), το οποίο για πρώτη φορά ακούστηκε ολόκληρο σε Ναό τής Μαγνησίας. Στο τέλος της Ακολουθίας, ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας ευχαρίστησε και επαίνεσε τον συμπροσευχηθέντα ιερό κλήρο, τον πιστό λαό και τους δύο Χορούς Ψαλτών, τον Δήμο Βόλου, το ΔΟΕΠΑΠ-ΔΗΠΕΘΕ και προσωπικά την κα Χρύσα Δραντάκη, προέβαλε το σπουδαίο έργο που επιτελείται από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου (ήδη αναγνωρίστηκε επίσημα ως Ερευνητικό Κέντρο) και ευλόγησε την αγαστή συνεργασία του Τομέα Ψαλτικής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών και του Συνδέσμου Ιεροψαλτών Βόλου, πάντοτε για τη δόξα του Αγίου Τριαδικού Θεού, τη διακονία του έργου της Εκκλησίας και την προβολή της εκκλησιαστικής Ψαλτικής Τέχνης, του σπουδαίου αυτού κεφαλαίου του ελληνικού μουσικού πολιτισμού.

Για την ιστοράι του πράγματος ας σημειωθεί ότι την Ακολουθία της Τριθέκτης δημοσίευσε πρώτος ο μακαριστός λειτουργιολόγος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ Ιωάννης Φουντούλης, ενώ αποκατάσταση της Ακολουθίας για λατρευτική χρήση, μελοποίηση των υμνογραφικών κειμένων της και έντυπη έκδοσή της πραγματοποίησε το έτος 2000 ο ομότιμος, σήμερα, καθηγητής Βυζαντινής Μουσικολογίας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ε.Κ.Π.Α. Γρηγόριος Θ. Στάθης, με την σύμφωνη, τότε, γνώμη του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου και την έγκριση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος. Έκτοτε, η Ακολουθία τελείται κάθε χρόνο σε κεντρικούς Ιερούς Ναούς της Πρωτεύουσας και πολλών Μητροπόλεων ανά την Ελλάδα, αλλά και σε άλλες ομόδοξες χώρες του εξωτερικού. Στο Βόλο, πάντως, τελέστηκε για πρώτη φορά. Η δε παρουσία στο Βόλο του Χορού Ψαλτών «Τρίκκης Μελωδοί», ο οποίος, κατά την προεόρτιο περίοδο των Χριστουγέννων, τελεί την Τριθέκτη κάθε χρόνο, τα τελευταία 12 έτη, στα Τρίκαλα και σε άλλες πόλεις της Θεσσαλίας, συνέβαλε τα μέγιστα στην άριστη τέλεσή της στην πόλη μας, δημιουργώντας κλίμα κατάνυξης και ψυχικής ανάτασης ενόψει της μεγάλης γιορτής της χριστιανοσύνης.

Για να διαβάσετε το Χαιρετισμό του Διεθυντή του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών κ. Κ. Χ. Καραγκούνη πατήστεεδώ.

Για να διαβάσετε την ομιλία του Επικ. Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Δ. Μπαλαγεώργου πατήστε εδώ.

Πατριαρχική Απόδειξη Χριστουγέννων

  

Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

«Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε!»

Ἐφάνη ἐπὶ τῆς γῆς ὁ Θεὸς καὶ ἐφανερώθη συγχρόνως ὁ τέλειος ἄνθρωπος καὶ ἡ ἀσύλληπτος ἀξία τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. Oἱ σύγχρονοι ἄνθρωποι ἰδιαιτέρως ζῶμεν τὴν μεταπτωτικὴν κατάστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν καθημερινῶς διαπιστώνομεν μετὰ τοῦ Ψαλμῳδοῦ ὅτι «πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν χρηστότητα, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός» (Ψαλμ. ΙΓ΄ 3 - Ρωμ. γ΄ 12-13). 

Πρὸ τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ Χριστοῦ δὲν ἠδύνατο ὁ ἄνθρωπος νὰ φαντασθῇ τὴν ἀσύλληπτον ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, διότι μετὰ τὴν πτῶσιν ἠσθένησε καὶ ἠλλοιώθη. Μόνον οἱ πολὺ φωτισμένοι ἄνθρωποι διῃσθάνθησαν καὶ πρὸ Χριστοῦ τὴν ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καὶ εἰς τὴν ἀπορίαν τοῦ Ψαλμῳδοῦ «τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ;» (Ψαλμ. Η΄ 5), διεκήρυξαν: «ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ᾿ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτὸν» (ἐ.ἄ. 6).

Τὴν ὑπερτάτην αὐτὴν ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου ἐφανέρωσεν ὁ Θεάνθρωπος Κύριος καί, ἔκτοτε, ἐπαναλαμβάνουν κατ᾿ ἔτος διακηρύξεις κρατῶν, κυβερνήσεων καὶ κοινωνικῶν ὁμάδων καὶ διεθνεῖς συμβάσεις ἀναφερόμεναι εἰς τὸν σεβασμὸν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καὶ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ. 

Ἐν τούτοις, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας βλέπομεν καθημερινῶς τὸν χείριστον ἐξευτελισμὸν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, τὴν ἀτίμωσιν καὶ τὸν διασυρμὸν αὐτοῦ. Ὀφείλομεν, λοιπόν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἄξιοι τῆς δόξης καὶ τιμῆς διὰ τῆς ὁποίας περιέβαλε τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον ὁ «δι᾿ ἡμᾶς καθ᾿ ἡμᾶς γενόμενος» Δημιουργός μας, νὰ πράξωμεν πᾶν τὸ δυνατὸν διὰ νὰ παύσῃ ἡ ἐσχάτως διογκουμένη ἐξευτελιστικὴ διὰ τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον συμπεριφορά. 

***

Παρακολουθοῦμεν ἔκπληκτοι τὸ ἐπαναλαμβανόμενον συνεχῶς «δρᾶμα τῆς Βηθλεέμ». Διότι περὶ δράματος πρόκειται καὶ ὄχι περὶ χαρμοσύνου γεγονότος, ἐφ᾿ ὅσον ἀγνοεῖται ὁ σπαργανούμενος ἐν φάτνῃ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ δημιούργημά Του, ὁ ἄνθρωπος, δὲν ἀντιμετωπίζεται ὡς «εἰκὼν Θεοῦ».

Ἡ Ἁγία Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία μας καὶ ἡ θεολογία της διδάσκουν ὅτι ὁ ἄνθρωπος καὶ τὸ ἀνθρώπινον σῶμα ἀξιοῦνται πλήρους σεβασμοῦ, διότι ἡνώθησαν μὲ τὸν Θεὸν εἰς τὸν σαρκωθέντα Κύριον. Ὅθεν, ὀφείλομεν ὅλοι νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας διὰ νὰ γίνῃ ὑπὸ πάντων σεβαστὴ ἡ ὑπερτάτη ἀξία τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου.

***

Μετὰ πολλῆς συνοχῆς καρδίας καὶ βαθείας θλίψεως τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον καὶ ἡ ἡμετέρα Μετριότης παρακολουθοῦμεν τὰ ὁσημέραι ὀγκούμενα κύματα ταῦτα βίας καὶ βαρβαρότητος, τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν νὰ μαστίζουν διαφόρους περιοχὰς τοῦ πλανήτου μας, καὶ ἰδιαιτέρως τὴν Μέσην Ἀνατολήν, καὶ μάλιστα τοὺς γηγενεῖς ἐκεῖ χριστιανούς, εἰς τὸ ὄνομα συχνάκις τῆς θρησκείας. Δὲν θὰ παύσωμεν δὲ νὰ διακηρύττωμεν ἀπὸ τοῦ Ἱεροῦ τούτου Κέντρου τῆς Ὀρθοδοξίας πρὸς πάντας, τοὺς ἀδελφοὺς Προκαθημένους τῶν Ὀρθοδόξων καὶ τῶν λοιπῶν Χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν, τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Θρησκειῶν, τοὺς Ἀρχηγοὺς Κρατῶν, πρὸς πάντα ἄνθρωπον καλῆς θελήσεως, μάλιστα δὲ πρὸς τούς, κατόπιν ὑποκινήσεων ἤ μὴ θέτοντας τὴν ἰδίαν ζωὴν αὐτῶν εἰς κίνδυνον διὰ νὰ ἀφαιρέσουν ἀνθρωπίνους ζωάς, συνανθρώπους - δημιουργήματα καὶ αὐτὰ τοῦ Θεοῦ-, καὶ πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ὅτι οὐδεμία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μορφὴ ἀληθοῦς καὶ γνησίας θρησκευτικότητος ἢ πνευματικότητος ἄνευ ἀγάπης πρὸς τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον. Οἱονδήποτε ἰδεολογικόν, κοινωνικὸν ἢ θρησκευτικὸν μόρφωμα περιφρονεῖ τὸν κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ πλασθέντα ἄνθρωπον καὶ διδάσκει ἢ ἐπιτρέπει τὸν θάνατον συνανθρώπων μας, μάλιστα δὲ μὲ βάναυσον καὶ πρωτόγονον τρόπον, οὐδεμίαν ἀσφαλῶς ἔχει σχέσιν μὲ τὸν Θεὸν τῆς ἀγάπης.

Στρέφοντες, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, τοὺς ὀφθαλμούς μας εἰς τὴν κρατοῦσαν σήμερον ἐν τῷ κόσμῳ κατάστασιν ἀποστρέφομεν τὸ πρόσωπόν μας ἐκ τῶν θλιβερῶν γεγονότων μισαλλοδοξίας καὶ ἐχθρότητος, τὰ ὁποῖα μαστίζουν τὴν ἀνθρωπότητα καὶ φθάνουν πλέον, διὰ τῶν συγχρόνων μέσων γενικῆς ἐπικοινωνίας, εὐχερέστερον εἰς τὰς ἀκοὰς καὶ τὴν ὅρασίν μας προκαλοῦντα τρόμον διὰ τὰ ἐπερχόμενα δεινά, καὶ προβάλλομεν ὡς ἰσχυρὸν ἀντίδοτον εἰς τὴν σύγχρονον βίαν τὴν καταπλήξασαν τοὺς μάγους καὶ τὸν κόσμον «ἐσχάτην πτωχείαν» τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἐνεργεῖ πάντοτε ὡς ἀγάπη. Αὐτὴ εἶναι ἡ μυστικὴ δύναμις τοῦ Θεοῦ, ἡ μυστικὴ δύναμις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἡ μυστικὴ δύναμις τοῦ γένους τῶν χριστιανῶν. Ἡ δύναμις ἡ ὁποία νικᾷ καὶ ὑπερβαίνει διὰ τῆς ἀγάπης τὴν κάθε εἴδους βίαν καὶ κακίαν.

Οὕτως ἀποτιμῶντες κατὰ τὰ ἐφετεινὰ Χριστούγεννα τὴν κατάστασιν τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, εὐχόμεθα ὅπως βιώσωμεν οἱ πάντες τὴν χαρὰν τοῦ ἀπολύτου σεβασμοῦ τῆς ἀξίας τοῦ προσώπου, τοῦ συνανθρώπου, καὶ τὴν παῦσιν τῆς βίας κάθε μορφῆς, τὴν νίκην ἐπὶ τῆς ὁποίας διὰ τῆς ἀγάπης προβάλλει καὶ προσφέρει ὁ σάρκα λαβὼν «μεγάλης Βουλῆς Ἄγγελος», ὁ «Ἄρχων εἰρήνης» καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Χριστός.

Αὐτοῦ τοῦ τεχθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος Κυρίου τῆς δόξης, τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης ἡ Χάρις καὶ τὸ ἄπειρον Ἔλεος καὶ ἡ εὐδοκία εἴησαν μετὰ πάντων.

Χριστούγεννα ,βιδ΄

+ Ὁ Κωνσταντινουπόλεως

διάπυρος πρὸς Θεὸν εὐχέτης πάντων ὑμῶν.

Α.Χατζόπουλου, Τιμητική πρώτη

 

Στην Πόλη μας, την ιερά και ευκλεή,  που   διαμόρφωσε  σχεδόν όλες τις ιερές Ακολουθίες από τα πρώτα ήδη χρόνια του Χριστιανισμού, είναι ευτυχία να συμμετέχεις σε ιερά Αγρυπνία,  ενώνοντας τις δεήσεις σου  με αυτές των από αιώνων  ακοίμητων ιστορικών Μονών της.  Ἐνας  χρόνος παρήλθε από την αγιοκατάταξη του Γέροντος Πορφυρίου. Από την βασιλεύουσα εκπορεύτηκε η σχετική απόφαση. Ο πρώτος της Ορθοδοξίας, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος   και  η περί Αυτόν Αγία και Ιερά Σύνοδος  του Οικουμενικού Πατριαρχείου, κατά την συνεδρίαση της 27ης   Νοεμβρίου 2013 συναρίθμησαν  με τις υπογραφές τους  τον νεοφανή Άγιο  μετά των Αγίων της Εκκλησίας! Υπέγραψαν αυτό που εγράφη πρωτίστως στας βίβλους του Θεού: να εορτάζουμε και να τιμούμε τον Άγιο  Πορφύριο  τον Καυσοκαλυβίτη  στις 2 Δεκεμβρίου κάθε σωτηρίου έτους, την ημέρα της κοιμήσεώς του, που συνέβη πριν από 23 χρόνια.   Ζει στις συνειδήσεις των πιστών ο Άγιος, νυν και αεί. Πρώτη τιμητική  Λειτουργία στην μνήμη του, στην Πόλη μας,  επινεύσει,  προτροπή και  ευλογία του Σεβ. Γέροντος Δέρκων κ. Αποστόλου, στην Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου Μακροχωρίου,   ¨παρόντος¨ και του Αγίου μας, μέσω της ιστορηθείσης προσφάτως  εικόνας του. Με  χαρά οι πιστοί την ασπάστηκαν και  εν συνεχεία χρίστηκαν, κατά το έθος των Αγρυπνιών,  με άγιον έλαιον από τα χέρια του Σεβασμιωτάτου. Αρμονία Αγγέλων η Ακολουθία: μεγαλοπρεπής Μέγας Εσπερινός μετά της Λιτής,  κατανυκτικός μοναστικός  Όρθρος, προηγουμένου του Μεσονυκτικού   και  πανηγυρική Θεία Λειτουργία. Νέοι ύμνοι για τον νέο Άγιο, διαρκής δέηση της Εκκλησίας για όλους τους ανθρώπους. Ευλαβές πρεσβυτέριον, ευλαβής λαός του Θεού, συνηγμένοι επί τῶ αυτῶ. Επικεφαλής ο πρώτος ιερουργός της Μητροπόλεως, ο  φιλακόλουθος και φιλομόναχος Αρχιερεύς του Κυρίου, ο Σεβ. Ποιμενάρχης, συμπαραστατούμενος  από ιερείς και από τον εορτάζοντα, φερώνυμο του Αγίου, νέο διάκονο. Προσευχόμαστε και εμείς, οι θέλοντες είναι πιστοί, ενώπιον του Θεού και του  Αγίου μας, εν αγρυπνία ζωής και Εκκλησίας, υπέρ ημών και  αλλήλων και συν τοις άλλοις και  για την  ίαση ψυχής τε και σώματος. Πολὺ ἰσχύει δέησις δικαίου ἐνεργουμένη (Ἰακ. 5, 16) άλλωστε. Ο καινοφανής Άγιος Πορφύριος, μας επισκιάζει με την χάρη του, μεταφέροντας προς τον Θεόν τα προς σωτηρίαν αιτήματά μας.

Α. Χατζόπουλος, Πόλις,  Νοέμβριος 2014            

Διάσωση του πολιτιστικού αποθέματος

Διοργάνωση Τιμητικής εκδήλωσης για τον Τάσο Μαργαριτώφ Συνεργαζόμενοι φορείς της Ι.Μ.Δ. ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ-«ΜΑΓΝΗΤΩΝ ΚΙΒΩΤΟΣ»   Τιμητική εκδήλωση θα πραγματοποιήσουν οι δύο Φορείς της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και Αλμυρού, η ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ-Τομέας Έρευνας, Διαχείρισης και Συντήρησης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και Κειμηλίων και η «ΜΑΓΝΗΤΩΝ ΚΙΒΩΤΟΣ – για τη διάσωση του πολιτιστικού αποθέματος» το Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2014 στις 6:30΄ το απόγευμα στο Συνεδριακό Κέντρο Θεσσαλίας στα Μελισσάτικα, προκειμένου να τιμήσουν τον αείμνηστο Τάσο Μαργαριτώφ, διακεκριμένο ζωγράφο και διπλωματούχο συντηρητή έργων τέχνης. Με την εκδήλωση αυτή η Ιερά Μητρόπολη Δημητριάδος και Αλμυρού επιλέγει να τιμήσει μια πολύπλευρη προσωπικότητα που υπηρέτησε με συνέπεια, γνώση και αξιοσύνη τον πλέον ευαίσθητο τομέα της ελληνικής και χριστιανικής τέχνης που αφορά στη συντήρηση των έργων της παράδοσης, αφήνοντας ανεξίτηλο το στίγμα και την προσωπική του συμβολή. Η εκδήλωση είχε προγραμματιστεί για την ίδια ημερομηνία, πριν την «αναχώρηση» του Τάσου Μαργαριτώφ στις 29 Αυγούστου 2014, θα πραγματοποιηθεί όμως στη μνήμη του, ως ελάχιστο δείγμα του σεβασμού, της αναγνώρισης και της τιμής που η τοπική μας Εκκλησία και κοινωνία οφείλουν στο πρόσωπό του. Προσδοκία όλων είναι να φωτιστεί η κάθε πλευρά του πολύμορφου έργου του Τάσου Μαργαριτώφ μέσα από εμπεριστατωμένες εισηγήσεις καταξιωμένων επιστημόνων, αλλά και βιωματικές ενθυμήσεις των συνεργατών και μαθητών του, οι οποίοι τον γνώρισαν προσωπικά και διδάχτηκαν από αυτόν. Σύντομο βιογραφικό σημείωμα Ο Τάσος Μαργαριτώφ γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε ζωγραφική στην Accademia di Belle Arti και συντήρηση στο Instituto Centrale del Restauro της Ρώμης, όπου και αρίστευσε. Ως αριστούχος έτυχε το 1961 τιμητικής υποτροφίας από το Υπουργείο Παιδείας της Ιταλίας. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, ήταν ο πρώτος Έλληνας διπλωματούχος συντηρητής έργων τέχνης και αυτός είναι και ο λόγος που κατέχει την με αριθμό 1 άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Υπηρέτησε στην Αρχαιολογική Υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού από το 1958 έως το 1992, οπότε και αποχώρησε με το βαθμό του Διευθυντή-Επιθεωρητή. Διετέλεσε επίσης μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και του Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού. Το Φεβρουάριο του 2001 τιμήθηκε από το ICOMOS για την προσφορά του στον πολιτισμό και την ανάδειξη της πολιτισμικής κληρονομιάς της Ελλάδος. Στη διάρκεια της μακρόχρονης πορείας του, προσέφερε έργο τεράστιο σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο. Εργάστηκε ακούραστα στην συντήρηση τοιχογραφιών, εικόνων, ψηφιδωτών, αρχαιολογικών αντικειμένων και νεοκλασικών κτιρίων, ως υπεύθυνος πολυάριθμων συνεργείων συντηρητών. Συμμετείχε σε πανελλήνια και διεθνή συνέδρια, εκπόνησε επιστημονικές μελέτες με αντικείμενο τη συντήρηση Έργων Τέχνης και η προσφορά του στον τομέα της έρευνας ήταν πολύ σημαντική. Ενδεικτικά αναφέρεται η πρωτότυπη μέθοδός του για τον αποχωρισμό επάλληλων ζωγραφικών στρωμάτων σε εικόνες και τοιχογραφίες. Μεγάλη είναι η δράση του και στο τομέα της Εκπαίδευσης. Δίδαξε συντήρηση στη σχολή του Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών, στο ΙΕΚ ΠΕΤΡΑ, στο ΔΙΕΚ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥ και τα τελευταία χρόνια στη Σχολή Αγιογραφίας της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος-Τμήμα Συντηρήσεως Έργων Τέχνης.

“YETER DİYE HAYKIRALIM MI”

23 Kasım 2014 Pazar 00:55 |

Azınlık vakıfları Temsilcisi Laki Vingas “Kendimizi aidiyetimizi devamlı pazarlık masasında hissediyoruz. İnsaf ve yeter artık diye mi haykıralım” dedi

Edirne Valisi Dursun Şahin’in Sinagog restorasyonuyla ilgili yaptığı skandal konuşmaya ilişkin yorum yapan Azınlık vakıfları Temsilcisi Laki Vingas “Kendimizi aidiyetimizi devamlı pazarlık masasında hissediyoruz. İnsaf ve yeter artık diye mi haykıralım” dedi. Taraf’a konuşan Vingas sözlerini şöyle sürdürdü: “Ben azınlıklar hakkında yapılan bir konferans için Paris’teyim burada azınlık haklarıyla ilgili Türkiye’de yapılan iyileştirmeleri anlatıyoruz. Restorasyon Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından Yahudi cemaatiyle sürekli diyalog halinde yapılmıştı. Sonra birden öyle bir yumruk yiyince insan şaşırıyor. Vali’nin kullandığı “kin” kelimesi nasıl bir kelimedir. Biz bunun altından nasıl kalkarız. Çok ağır bir ifade. İlin bir numaralı yöneticisi “kin”li olduğunu ifade ediyor. Biz çocuklarımızı burada nasıl yetiştireceğiz. 100 yıldır geçmişin yükünü taşıyoruz. Geçmişte yaşananların hesabı bizden soruluyor. Hüviyetimizden vazgeçmemiz mi bekleniyor, ancak bu mümkün değil hüviyetimiz bizim için çok değerli. Kendimizi aidiyetimizi devamlı pazarlık masasında hissediyoruz. İnsaf ve yeter artık diye mi haykıralım”

“VALİ BEY FARKINDA MI”

Yahudi Cemati Lideri İshak İbrahimzadeh: Vali bey farkında mı? 1934  Trakya olayları ve dar bölge azınlık vakfı kanunu olmasaydı bugün Edirne sinagogumuz cemaatinin hizmetinde olurdu. Vali bey farkında mısınız? Hassasiyet gösterilerek korumaya çalışılan mezarlıklar yıllarca ranta talan edilenlerden geriye kalanlardır. Vali bey farkında mısınız ? ‘onlar’ın dediğiniz sinagogu ‘onlar’ın hatıralarını dahi yaşatmalarını engelleyince ‘onlar’ın sinagogu olur mu?

taraf gazetesi SÜMEYRA TANSEL

Το Πέρα των Ελλήνων

Στην Κωνσταντινούπολη του χθες και του σήμερα Θεσσαλονίκη, στον χώρο εκδηλώσεων της Ένωσης Ομογενών εκ Κωνσταντινουπόλεως Βορείου Ελλάδος (Πουλαντζάκη 19, Καλαμαριά), 26/11/2014, στις 6 μ.μ.

Η Ένωση Ομογενών εκ Κωνσταντινουπόλεως Βορείου Ελλάδος
και οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ σας προσκαλούν στην παρουσίαση
του νέου βιβλίου της Ιούς Τσοκώνα

ΤΟ ΠΕΡΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ
Στην Κωνσταντινούπολη του χθες και του σήμερα

την Τετάρτη, 26 Νοεμβρίου 2014, στις 6 μ.μ.,
στον χώρο εκδηλώσεων της Ένωσης
(Πουλαντζάκη 19, Καλαμαριά).

Ένα σύντομο οδοιπορικό, εκ των έσω, στην ιστορία της πιο φημισμένης αστικής περιοχής της Πόλης, στο πολυπολιτισμικό Πέρα.

Με τη συγγραφέα συνομιλούν
η Παναγιώτα Βλάχου-Στράντζαλη, υποψήφια Διδάκτωρ Λογοτεχνίας-φιλόλογος,
και η Ευανθία Χατζηαλεξιάδου, δασκάλα.
Τη συζήτηση συντονίζει η η Κρίστυ Γρηγοριάδου-Ψάλτη,
Πρόεδρος της Ένωσης Ομογενών εκ Κων/πόλεως Βορείου Ελλάδος.

Πηγή: http://www.metaixmio.gr/calendar/43755-parousiasi_to_pera_ton_ellinon_26112014.aspx?showdate=20141126

ΗΜΕΡΙΔΑ: ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
Τετάρτη 6‐8 μ.μ., Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης,
Μέγαρο Μπίλλη, Πλατεία Ιπποδρομίου
Υπεύθυνη ενότητας: Άννα Αναστασιάδη­Συμεωνίδη
Ομότιμη καθηγήτρια Γλωσσολογίας Α.Π.Θ.

Βασικός στόχος της ενότητας είναι  οι συμμετέχοντες να αποκτήσουν χρή‐
σιμες βασικές  γνώσεις  για την ελληνική  γλώσσα, απαλλαγμένες από μύθους
και  στερεότυπα,  καθώς  ο  έγκυρος  λόγος  των  εισηγΠροβολή ιστολογίουητών  αποτελεί  εγγύηση
για το περιεχόμενο των εισηγήσεων για τη γλώσσα μας, ένα θέμα πάντα επί‐
καιρο.
Στο πλαίσιο της ιστορικής γλωσσολογίας εξετάζονται ζητήματα ιδοευρωπαϊ‐
κής γλωσσολογίας (εισήγηση 1), θέματα που αφορούν την ετυμολογία (εισή‐
γηση 2), τη γλωσσική αλλαγή με κύριο παράδειγμα την αλλαγή των εγκλίσε‐
ων (εισήγηση 3) αλλά και την αλλαγή στο λεξιλόγιο με τη μορφή νεολογισμών
(εισήγηση 7).
Στη συνέχεια εξετάζονται γλωσσικά θέματα υπό το πρίσμα δύο διακλαδικών
εκδοχών  της  γλωσσολογίας  και  ειδικότερα  της  ψυχογλωσσολογίας  και  της
κοινωνιογλωσσολογίας. Σε σχέση με την ψυχογλωσσολογία, έμφαση θα δοθεί
στη σχέση γλώσσας και εγκεφάλου (εισήγηση 4), στις γλωσσικές διαταραχές
(εισήγηση 5), καθώς και στη σχέση συναισθήματος και αποτύπωσής του στη
γλώσσα (εισήγηση 6), ενώ σε σχέση με την κοινωνιογλωσσολογία έμφαση θα
δοθεί  στη  διγλωσσία  γενικά  (εισήγηση  8)  και  ειδικά  στην  ελληνόφωνη  δια‐
σπορά  (εισήγηση  9)  καθώς  και  στην  κοινωνιογλωσσική  ποικιλότητα (εισή‐
γηση 10).
Τέλος στο πλαίσιο της θεωρητικής γλωσσολογίας εξετάζονται ορισμένα δομι‐
κά στοιχεία της νέας ελληνικής (μορφολογία) (εισήγηση 11) και στο πλαίσιο
της υπολογιστικής γλωσσολογίας παρουσιάζονται τα οφέλη που προκύπτουν
από  τη  χρήση  των  σωμάτων  κειμένων  στην  περιγραφή,  ερμηνεία  και  διδα‐
σκαλία της νέας ελληνικής (εισήγηση 12).
   α/α Ημερομηνία  Ομιλητής­ομιλήτρια  Θέμα
1  5/11/2014  Γιώργος Γιαννάκης  Η ποιητική παράδοση των Ινδο‐
καθ. Α.Π.Θ.  ευρωπαίων
2  12/11/2014  Γιώργος Γιαννάκης
καθ. Α.Π.Θ.
Η ετυμολογία στη θεωρία και
στην πράξη
Εκφάνσεις της γλωσσικής αλλα‐
γής: π ς της
3  19/11/2014   Κατερίνα Χατζοπούλου
δρ. γλωσσολογίας  πού πήγαν οι εγκλίσεις
της αρχαίας
ελληνικής γλώσσας;
4  26/11/2014  Μαρία Ζαφρανά
ομ. καθ. Α.Π.Θ.
Εγκέφαλος και γλώσσα: Νευρω‐
νική οργάνωση του εγκεφάλου
και «περίοδος ειδικής ευαισθη‐
σίας» για την κατάκτηση της
γλώσσας, μητρικής και ξένης
Ειδική Γλωσσική Διαταραχή:
Μια νευροαναπτυξιακή γλωσσι‐
5  3/12/2014  Σταυρούλα Σταυρακάκη
επ. καθ. Α.Π.Θ.
κή διαταραχή
6  10/12/2014  Μαρία Θεοδ ροπού ω λου
επ. καθ. Α.Π.Θ.
Γλώσσα και συναίσθημα
7  17/12/2014  Άννα Αναστασιάδη­
Συμεωνίδη
ομ. καθ. Α.Π.Θ.
Οι νεολογισμοί: ευχή ή κατάρα
για την ελληνική γλώσσα;
8  7/1/2015  Δέσποινα Παπαδοπούλου επ.
καθ. Α.Π.Θ.
Μεγαλώνοντας με δύο γλώσσες:
προνόμια και προκλήσεις
Η ελληνική γλώσσα στην επαφή
της με τις άλλες γλώσσες. Παρα‐
δείγματα από την ελληνόφωνη
9  14/1/2015  Ρούλα Τσοκαλίδου
αν. καθ. Α.Π.Θ.
διασπορά
10  21/1/2015  Μαριάνθη  σιλιπάκ Τ ου
ομ. καθ. Α.Π.Θ.
Κοινωνιογλωσσική ποικιλότητα:
άτομο & κοινότητα
Κατασκευαστικά στοιχεία της
νέας ελληνικής
11  28/1/2015  Άννα Αναστασιάδη­
Συμεωνίδη
ομ. καθ. Α.Π.Θ.
12  4/2/2015  Αλέξανδρος Τάντος
λέκτορας Α.Π.Θ.
Σώματα Κειμένων για την ελλη‐
νική γλώσσαΟΜΑΔΑ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ Π ΗΜΙΟΥ  ΑΝΕΠΙΣΤ
λένη  Χοντολίδου,  Αναπληρώτρια  Καθηγήτρια,  Τμήμα Φιλοσοφίας & Παιδα‐
γικής Α.Π.Θ. (συντονισμός έργου), Πρόεδρος
Ε
γω
Μέλη
Στέλ Α ιος  νδρέου, Καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας Α.Π.Θ.
Βενετία Αποστολίδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας
και  Λογοτεχνικής  Εκπαίδευσης,  Παιδαγωγικό  Τμήμα  Δημοτικής  Εκπαί‐
δευσης Α.Π.Θ.
Αλέξανδρος Γαρύφαλλος, Καθηγητής Παθολογίας‐Κλινικής Ανοσολογίας, Τμή‐
μα Ιατρικής Α.Π.Θ.  
Γιώργος  Ζωγραφίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας, Τμήμα Φιλοσο‐
φίας & Παιδαγωγικής Α.Π.Θ.
Αγγελική Καλλία, Δικηγόρος, Καθηγήτρια στο Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκη‐
σης κα  περιβάλ‐
λοντος
ι Αυτοδιοίκησης, Εμπειρογνώμων στο ευρωπαϊκό δίκαιο
Σάσα Λαδά, Καθηγήτρια
Μαίρ θηγήτρια Νε
Αρχιτεκτονικής, Πολυτεχνική Σχολή Α.Π.Θ.
η Μικέ, Κα οελληνικής Φιλολογίας, Τμήμα Φιλολογίας Α.Π.Θ.
Μαρία  Τσαντσάνογλου,  Ιστορικός  Τέχνης,  Διευθύντρια  Κρατικού  Μουσείου
Σύγχρονης  Τέχνης,  Διδάσκουσα Πολιτισμικής  Ιστορίας &  Τέχνης ΝΑ Ευ‐
ρώπης, Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπου ών, Πανεπ δ ι‐
στήμιο Μακεδονίας
Φωτεινή  Τσιμπιρίδου
γ τήμ
,  Αναπληρώτρια  Καθηγήτρια  Κοινωνικής  Ανθρωπολο‐
ίας, Πανεπισ ιο Μακεδονίας
αρίτων  Χιντήρογλου, Καθηγητής Βιολογίας, Κοσμήτωρ  της  Σχολής Θετικών
Επιστημών
Χ
ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ
Κ. Καραμανλή 38β
2310 841962, 2310 840295
www.thessaloniki.gr
http://heimerinodimos14‐15.blogsp

Kύκλος διαλέξεων

Το ίδρυμα «Άρτος Ζωής» σε συνεργασία με το Megaron+ διοργανώνει έναν κύκλο διαλέξεων με θέμα  «Η θρησκεία στον σύγχρονο κόσμο».

Οι ημερομηνίες και οι τίτλοι των διαλέξεων είναι οι εξής:

1. Πέμπτη 9/10/14, Αίθουσα MC2, 19:00
Στέλιος Βιρβιδάκης
«Θρησκεία και φιλοσοφία: σύγχρονες προσεγγίσεις»

2. Τρίτη 21/10/14, Αίθουσα MC2, 19:00
Θανάσης Παπαθανασίου
«Χριστιανισμός και διαθρησκειακές σχέσεις»

3. Τρίτη 18/11/14, Αίθουσα MC2, 19:00
Θοδωρής Δρίτσας
«Χριστιανισμός και εκκοσμίκευση»

4. Τρίτη 16/12/14, Αίθουσα MC2, 19:00
Σταύρος Ζουμπουλάκης
«Θρησκεία και δημοκρατία»

Διοκλητιανός, Κωνσταντίνος και ¨Άγιος Γεώργιος

Ο Άγιος Γεώργιος και οι ιστορικές ανατροπές

Ο  Άγιος Γεώργιος,  ρίζης ευκλεούς γόνος,  είχε μεγάλο αξίωμα και ήταν γνώριμος του κατοπινού διώκτη του, ρωμαίου  Αυτοκράτορα  Διοκλητιανού. Στην υπηρεσία του ως στρατιώτης, διακρινόταν σ' όλες τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Ήταν ο «εχθροὺς  τέμνων Γεώργιος ἐν μάχαις» στην υπηρεσία του ρωμαϊκού στρατού.   Όμως  υπάρχει   και η «ειρωνεία της ιστορίας»,  ήτοι η ανατροπή. Ο Άγιος Γεώργιος ο Μεγαλομάρτυς και ο Τροπαιοφόρος  δυστυχώς αργότερα και ο ίδιος όπως οι πρώην θανατωθέντες   υπ’ αυτού  «Ἑκὼν παρ' ἐχθρῶν τέμνεται διὰ ξίφους», βρίσκοντας μαρτυρικό θάνατο δια ξίφους, σύμφωνα με το Μηνολόγιο της 3^ης Νοεμβρίου. Ο στρατιώτης των Ρωμαίων  γίνεται στρατιώτης του Χριστού. Ο σκληρός αυτοκράτωρ τον δελεάζει με διάφορα μέσα, αλλά ο Γεώργιος αρνείται την προσκύνηση του Απόλλωνα, αλλά και την προσκύνηση   του ιδίου του Καίσαρα, σιδηροδέσμιος  στη φυλακή και «εν οράματι τον Χριστόν βλέπων». Ο ίδιος ο Διοκλητιανός, ο διώκτης των Χριστιανών,  έρχεται  στον τόπο μας,  στην πόλη του Βυζαντίου, λίγο πριν την κωνσταντίνεια εποχή, περί τα τέλη του τρίτου αιώνα και ζώντας στη Νικομήδεια  κτίζει  στη Νίκαια το παλάτι της Ρωμαϊκής Γερουσίας. Άλλη τώρα ανατροπή! Εκεί,   λίγα χρόνια αργότερα,    θα συγκληθεί η πρώτη Οικουμενική Σύνοδος από τον Μέγα Κωνσταντίνο, τον πρώτο Χριστιανό Αυτοκράτορα, επίσης γνώριμό του: στα νεανικά του χρόνια ο Κωνσταντίνος είχε συνοδεύσει τον Διοκλητιανό σε εκστρατεία στην Αίγυπτο. Διοκλητιανός και ο Κωνσταντίνος!  Δύο μορφές εκ διαμέτρου αντίθετες. Ο ένας θανατώνει τον Γεώργιο και στην ανατρεπτική εποχή του άλλου οι  Χριστιανοί μπορούν και  ενταφιάζουν   το σώμα του μάρτυρος  στον ανεγερθέντα υπ’  αυτών ναό  στην  Λύδδα, την πατρίδα της μητέρας του Αγίου.

 Χάρη στον  Άγιο Γεώργιο σώθηκε η ιστορική   των Θεραπειών συνοικία της Μητροπόλεως  Δέρκων, στις 3 Νοεμβρίου το 1844, ακριβώς κατά   την ημέρα των εγκαινίων του ναού του στη Λύδδα:"τῶν ἐγκαινίων τοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ἐν Λύδδῃ, ἤτοι τὴν κατάθεσιν τοῦ ἁγίου σώματος αὐτοῦ” (Συναξάριο της ημέρας). Ο Άγιος Γεώργιος,   ο Άγιος των αιχμαλώτων και των πτωχών, κατά την ταραγμένη εκείνη ημέρα   διέσωσε θαυματουργικά εκ του πυρός την μικρή τότε κοινότητα των Θεραπείων, εμφανιζόμενος έφιππος εντός της αγοράς, σύμφωνα με τις μαρτυρίες της εποχής. Με λαμπρότητα έκτοτε    τιμάται η μνήμη του στη Μητρόπολή μας, την ημέρα αυτή.  Άλλη ανατροπή! Μετά την πάροδο ενός και πλέον  αιώνος   από το θαύμα,  ο ομώνυμος Μητροπολιτικός Ναός του έμελλε να κατεδαφιστεί και την θέση του   να λάβει ο παρακείμενος Ναός της Αγίας Παρασκευής. Ο Άγιος Γεώργιος, προστάτης της Μητροπόλεως Δέρκων και του οποίου η ιερά εικόνα τεθησαύρισται στην Αγία Παρασκευή Θεραπείων από το 1958, μετά την κατεδάφιση του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Γεωργίου στα Θεραπειά,  από τις τότε Αρχές, τιμάται έκτοτε στο Ναό της Αγίας Παρασκευής. Και φέτος αξιωθήκαμε να τον τιμήσουμε. Λειτουργός ο φιλακόλουθος Ποιμενάρχης μας Μητροπολίτης Δέρκων  κ. Απόστολος, παρουσία του Αγίου, μέσω της εικόνος του, παρουσία των ψυχών που δέονται εδώ και αιώνες, παρουσία των πιστών της Πόλης μας.  Ας μας δίδεται  πλούσια η χάρη του Θεού με την μεσιτεία του.  

Θεραπειά, 11/11/2014

δρ Αντώνιος Χατζόπουλος

80ά γενέθλια του Καλλίστου Ware

 

Σας υπενθυμίζουμε οτι την Παρασκευή 14 Νοεμβρίου 2014 και ώρα 19:00, στη Στοα του Βιβλίου, θα πραγματοποιηθεί η τιμητική εκδήλωση για τα 80ά γενέθλια του Μητροπολίτη Διοκλείας Καλλίστου Ware, με θέμα «Ρωσική Διασπορά: θεολογική σκέψη και άνθρωποι στο Παρίσι του 20ού αιώνα».
Η εκδήλωση θα μεταδοθεί ζωντανά. Μπορείτε να την παρακολουθήσετε από τη διεύθυνση:http://diavlos.grnet.gr/stoabibliou  σε συνεργασία με το Εθνικό Δίκτυο Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΔΕΤ).

Διοκλητιανός,Κωνσταντίνος και ¨Άγιος Γεώργιος

Ο Άγιος Γεώργιος και οι ιστορικές ανατροπές

Ο  Άγιος Γεώργιος,  ρίζης ευκλεούς γόνος,  είχε μεγάλο αξίωμα και ήταν γνώριμος του κατοπινού διώκτη του, ρωμαίου  Αυτοκράτορα  Διοκλητιανού. Στην υπηρεσία του ως στρατιώτης, διακρινόταν σ' όλες τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Ήταν ο «εχθροὺς  τέμνων Γεώργιος ἐν μάχαις» στην υπηρεσία του ρωμαϊκού στρατού.   Όμως  υπάρχει   και η «ειρωνεία της ιστορίας»,  ήτοι η ανατροπή. Ο Άγιος Γεώργιος ο Μεγαλομάρτυς και ο Τροπαιοφόρος  δυστυχώς αργότερα και ο ίδιος όπως οι πρώην θανατωθέντες   υπ’ αυτού  «Ἑκὼν παρ' ἐχθρῶν τέμνεται διὰ ξίφους», βρίσκοντας μαρτυρικό θάνατο δια ξίφους, σύμφωνα με το Μηνολόγιο της 3^ης Νοεμβρίου. Ο στρατιώτης των Ρωμαίων  γίνεται στρατιώτης του Χριστού. Ο σκληρός αυτοκράτωρ τον δελεάζει με διάφορα μέσα, αλλά ο Γεώργιος αρνείται την προσκύνηση του Απόλλωνα, αλλά και την προσκύνηση   του ιδίου του Καίσαρα, σιδηροδέσμιος  στη φυλακή και «εν οράματι τον Χριστόν βλέπων». Ο ίδιος ο Διοκλητιανός, ο διώκτης των Χριστιανών,  έρχεται  στον τόπο μας,  στην πόλη του Βυζαντίου, λίγο πριν την κωνσταντίνεια εποχή, περί τα τέλη του τρίτου αιώνα και ζώντας στη Νικομήδεια  κτίζει  στη Νίκαια το παλάτι της Ρωμαϊκής Γερουσίας. Άλλη τώρα ανατροπή! Εκεί,   λίγα χρόνια αργότερα,    θα συγκληθεί η πρώτη Οικουμενική Σύνοδος από τον Μέγα Κωνσταντίνο, τον πρώτο Χριστιανό Αυτοκράτορα, επίσης γνώριμό του: στα νεανικά του χρόνια ο Κωνσταντίνος είχε συνοδεύσει τον Διοκλητιανό σε εκστρατεία στην Αίγυπτο. Διοκλητιανός και ο Κωνσταντίνος!  Δύο μορφές εκ διαμέτρου αντίθετες. Ο ένας θανατώνει τον Γεώργιο και στην ανατρεπτική εποχή του άλλου οι  Χριστιανοί μπορούν και  ενταφιάζουν   το σώμα του μάρτυρος  στον ανεγερθέντα υπ’  αυτών ναό  στην  Λύδδα, την πατρίδα της μητέρας του Αγίου.

 Χάρη στον  Άγιο Γεώργιο σώθηκε η ιστορική   των Θεραπειών συνοικία της Μητροπόλεως  Δέρκων, στις 3 Νοεμβρίου το 1844, ακριβώς κατά   την ημέρα των εγκαινίων του ναού του στη Λύδδα:"τῶν ἐγκαινίων τοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ἐν Λύδδῃ, ἤτοι τὴν κατάθεσιν τοῦ ἁγίου σώματος αὐτοῦ” (Συναξάριο της ημέρας). Ο Άγιος Γεώργιος,   ο Άγιος των αιχμαλώτων και των πτωχών, κατά την ταραγμένη εκείνη ημέρα   διέσωσε θαυματουργικά εκ του πυρός την μικρή τότε κοινότητα των Θεραπείων, εμφανιζόμενος έφιππος εντός της αγοράς, σύμφωνα με τις μαρτυρίες της εποχής. Με λαμπρότητα έκτοτε    τιμάται η μνήμη του στη Μητρόπολή μας, την ημέρα αυτή.  Άλλη ανατροπή! Μετά την πάροδο ενός και πλέον  αιώνος   από το θαύμα,  ο ομώνυμος Μητροπολιτικός Ναός του έμελλε να κατεδαφιστεί και την θέση του   να λάβει ο παρακείμενος Ναός της Αγίας Παρασκευής. Ο Άγιος Γεώργιος, προστάτης της Μητροπόλεως Δέρκων και του οποίου η ιερά εικόνα τεθησαύρισται στην Αγία Παρασκευή Θεραπείων από το 1958, μετά την κατεδάφιση του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Γεωργίου στα Θεραπειά,  από τις τότε Αρχές, τιμάται έκτοτε στο Ναό της Αγίας Παρασκευής. Και φέτος αξιωθήκαμε να τον τιμήσουμε. Λειτουργός ο φιλακόλουθος Ποιμενάρχης μας Μητροπολίτης Δέρκων  κ. Απόστολος, παρουσία του Αγίου, μέσω της εικόνος του, παρουσία των ψυχών που δέονται εδώ και αιώνες, παρουσία των πιστών της Πόλης μας.  Ας μας δίδεται  πλούσια η χάρη του Θεού με την μεσιτεία του.  

Θεραπειά, 11/11/2014

δρ Αντώνιος Χατζόπουλος

ΚΑΛΛΙΣΤΟΣ WARE, ΔΙΑΛΕΞΗ

Φίλες και φίλοι της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, Σας προωθούμε την αναγγελία για τις εκδηλώσεις με τον Μητροπολίτη Διοκλείας Κάλλιστο Ware που διοργανώνουν η Πολιτιστική Εταιρεία "Αίνος" και οι Εκδόσεις "Εν Πλω".                     1. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΔΙΟΚΛΕΙΑΣ ΚΑΛΛΙΣΤΟΣ WARE ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΗ ΣΤΟΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ «Ρωσική Διασπορά : Θεολογική σκέψη και άνθρωποι  στο Παρίσι του 20ού αιώνα». ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 14 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014, 7:00 μ.μ.   Η Πολιτιστική εταιρεία «Αίνος» και οι Εκδόσεις «Εν πλω» διοργανώνουν τιμητική εκδήλωση με αφορμή τα 80ά γενέθλια του Μητροπολίτη Διοκλείας ΚαλλίστουWare, στην Αίθουσα Λόγου της Στοάς του Βιβλίου, Πεσμαζόγλου 5, στο κέντρο της Αθήνας.   Στο πλαίσιο της εκδήλωσης ο Σεβασμιώτατος Διοκλείας θα αναπτύξει το θέμα: «Ρωσική Διασπορά : Θεολογική σκέψη και άνθρωποι  στο Παρίσι του 20ού αιώνα» Παράλληλα και για πρώτη φορά, στην Αίθουσα Τέχνης της Στοάς του Βιβλίου θα εκτεθεί μέρος του ανέκδοτου φωτογραφικού αρχείου της Ρωσικής Διασποράς, σε επιμέλεια της Veronique Magnes. Επιστημονική επιμέλεια: Δρ Νίκη Τσιρώνη Η διάλεξη θα δοθεί στα ελληνικά. Είσοδος ελεύθερη. Πληροφορίες στο 6932 421060 και στο 211 11 98 900. 2. Ο Μητροπολίτης Διοκλείας Κάλλιστος Ware στο Xώρο βιβλίου και πολιτισμού Εν Πλω   Το Σάββατο 15 Νοεμβρίου 2014, στις 12:00 το μεσημέρι, ο Μητροπολίτης ΔιοκλείαςΚάλλιστος Ware θα παρουσιάσει στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων "Εν πλω" (Χαριλάου Τρικούπη 6-10), το νέο του βιβλίο, με τίτλο: Εχθροί ή Φίλοι; Το σώμα, η ψυχή και τα πάθη του ανθρώπου Για το βιβλίο θα μιλήσουν : ο συγγραφέας, η βυζαντινολόγος  Νίκη Τσιρώνη, επικεφαλής της Πολιτιστικής Εταιρείας Αίνος, και η  Πολυξένη Τσαλίκη- Κιοσόγλου, μεταφράστρια του έργου. Λίγα λόγια για το βιβλίο Το βιβλίο “Εχθροί ή φίλοι; Το σώμα, η ψυχή και τα πάθη του ανθρώπου” αποτελείται από τέσσερα κείμενα του Μητροπολίτη Κάλλιστου Ware γύρω από την ανθρωπολογία της ορθόδοξης θεολογίας. Με ευθυβολία και οξυδέρκεια, ο Μητροπολίτης Κάλλιστος ξεναγεί τον αναγνώστη στην πολύεδρη πραγματικότητα του μυστηρίου του ανθρώπινου προσώπου, διερευνώντας τις ποικίλες προεκτάσεις των σωματικών και ψυχικών του εκφάνσεων. Άλλοτε απαντώντας σε παλιά ερωτήματα, άλλοτε θέτοντας νέα, με ζωντάνια, τόλμη αλλά και σεβασμό απέναντι στο μυστήριο, ο συγγραφέας, κατορθώνει να μεταδώσει στον αναγνώστη το πολύτιμο στοιχείο του θάμβους και της έκπληξης, απέναντι στην πολυπλοκότητα της θείας Δημιουργίας και να τον καταστήσει κοινωνό των μυστικών προσβάσεων του κτιστού στο Άκτιστο.   Το βιβλίο “Εχθροί ή φίλοι; Το σώμα, η ψυχή και τα πάθη του ανθρώπου” αποτελεί τον πρώτο τόμο μιας τριλογίας του συγγραφέα στις εκδόσεις Εν πλω. Μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2015 θα ακολουθήσουν τα έργα: “Πώς να εισέλθω στην καρδιά; Μυστικές αναβάσεις στο όρος του Κυρίου” και “Το έσχατο μυστήριο - Κείμενα για την Υπεραγία Θεοτόκο” Η παρουσίαση και έκδοση των έργων του Μητροπολίτη Κάλλιστου Wareπραγματοποιείται με την πολύτιμη σύμπραξη της Πολιτιστικής Εταιρείας Αίνος.    Μητροπολίτης Διοκλείας Κάλλιστος Ware Ο Επίσκοπος Κάλλιστος (Timothy Ware) γεννήθηκε στο Bath του Somerset της Αγγλίας, το 1934. Σπούδασε στο Σχολείο του Westmimster, στο Λονδίνο, και στο Κολέγιο  Magdalen της Οξφόρδης, όπου έλαβε το Αριστείο στις κλασσικές σπουδές και εν συνεχεία σπούδασε Θεολογία. Από το 1966 έως το 2001 δίδαξε στην Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ως εντεταλμένος υφηγητής (Spalding Lecturer) στις Ανατολικές Ορθόδοξες  Σπουδές.  Είναι Αντιπρόεδρος της αδελφότητας των Αγίων Αλβανού και Σεργίου, και διατελεί ως ένας από τους εκδότες του περιοδικού της αδελφότητας Sobornost. Ο Επίσκοπος Κάλλιστος είναι συγγραφέας των βιβλίων: The Orthodox Church [Η Ορθόδοξη Εκκλησία] (Penguin, 1963 αναθεωρημένη έκδοση 1993), Eustratios Argenti: A Study of the Greek Church under Turkish Rule (1964), [Ευστράτιος Αργέντης: Μια μελέτη της Ελληνικής Εκκλησίας υπό την Τουρκική κυριαρχία,] The Orthodox Way [Ο Ορθόδοξος Δρόμος](1979 αναθεωρημένη έκδοση 1995), The Inner Kingdom [Η εντός ημών  Βασιλεία] (2000). Είναι συμμεταφραστής των δύο Ορθόδοξων Λειτουργικών Βιβλίων, The Festal Menaion [Το Μηναίον] (1969) και The Lenten Triodion [Το Τριώδιον] (1978), καθώς επίσης και της Φιλοκαλίας (εν εξελίξει: μέχρι τώρα τέσσερις τόμοι, 1979-95).

Copyright © *2014* *Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου*, All rights reserved.    *www.acadimia.gr* Our mailing address is: *info@acadimia.org*

ἡ Ψαλτική Τέχνη

Αντώνιος Χατζόπουλος δρ ΑΠΘ, ομ. Σχολικός Σύμβουλος

Η Μεγάλη Εκκλησία και ἡ Ψαλτική Τέχνη

Δημοσιεύτηκε στο "Η πολίτικη ψαλτική τέχνη" Ιερά Μητρόπολη Δέρκων, Κων/πολη 2014, σελ. 15 έως 40. 

 Η σύνδεση όλων σχεδόν των εκκλησιαστικών τεχνών με την  Κωνσταντινούπολη είναι τόσο παλιά όσο σχεδόν και η ιστορία της Πόλης. Εξέχουσα θέση μέσα σ’ αυτές κατέχει η βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική, η ψαλτική τέχνη,  που έχει τις ρίζες της και στην τοπική μουσική  παράδοση^[1]. Από την εποχή του Αγίου Ρωμανού του Μελωδού, στις αρχές του 6^ου αιώνα, πού δημιούργησε μέρος των εξεχόντων Κοντακίων του και  στην Πόλη μας,  στην πρώτη  Μονή της  Θεοτόκου-Κύρου, αλλά και μέχρι σήμερα, η Βασιλεύουσα δεν έπαυσε να αποτελεί κέντρο της μουσικής δημιουργίας. Οι σπουδαιότεροι εκπρόσωποι της  βυζαντινής ψαλτικής τέχνης, πριν και μετά την άλωση, υπήρξαν  οφικιάλιοι των  χορών της Μεγάλης Εκκλησίας, λόγιοι κληρικοί και λαϊκοί της πατριαρχικής αυλής. Πρόσφατες μελέτες καταδεικνύουν  τις πολλαπλές επιδράσεις  της ανατολικής εκκλησιαστικής  μουσικής στην πολυφωνική μουσική της δύσης, τα δε  μουσικά συστήματα και τα μουσικά σημάδια (νότες) ανατολής και δύσης βασίζονται σε  μία κοινή παράδοση σημειογραφίας και καταγραφής της μουσικής σύνθεσης (καθηγητής Κ.Φλώρος). Ο Πάπας Ρώμης,  ο και  δημιουργός του γρηγοριανού  μέλους Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος,540-604, διέμεινε επί μία δεκαετία στο  Βυζάντιο. Μεγάλοι μελωδοί της Πόλης  από τον 13^ο αιώνα  και εξής, που θεωρείται η ακμή της ψαλτικής τέχνης,  σφράγισαν την μουσική της Μεγάλης Εκκλησίας και  μεταξύ αυτών και συνθέτες οι οποίοι εν συνεχεία  διετέλεσαν  Οικουμενικοί Πατριάρχες. Ο  Ιωάννης ο Γλυκύς (Οικουμενικός Πατριάρχης,1316-1320), ο Νικηφόρος Ηθικός, ο Ιωάννης Κουκουζέλης, ο Ξένος Κορώνης, ο Ιωάννης Κλαδάς, ο Μανουήλ Χρυσάφης, ο Γρηγόριος Μπούνης ο Αλυάτης, και ο Θεοφάνης Καρύκης (Οικουμενικός Πατριάρχης 1597), αλλά και πολλοί άλλοι δημιούργησαν  πλούσιο συνθετικό έργο.  Κατά τους αιώνες που ακολούθησαν  -παρά   τους χαλεπούς καιρούς, παράλληλα με την ιδιωτική εν πολλοίς διδασκαλία των μουσικοδιδασκάλων,  λειτούργησαν στην Πόλη οι Πατριαρχικές Μουσικές Σχολές. Η πρώτη λειτούργησε  για λίγο χρονικό διάστημα το 1727, επί   Πατριάρχου Παϊσίου του Β΄  και ονομάστηκε «κοινόν   μουσικόν φροντιστήριον εις ωφέλειαν του ημετέρου γένους». Αλλά και οι δύο   που ακολούθησαν ήταν βραχύβιες:  επί Σωφρονίου του Β΄,  το 1776  και το  1791 επί της πατριαρχίας Νεοφύτου του Η΄, που ήταν καλύτερα οργανωμένη από τις προηγούμενες και ονομάζεται και πάλι «κοινόν σχολείον». Ο  πατριαρχεύσας από το 1801 έως το 1806 Καλλίνικος ο Ε’ κατηγορεί σε γράμμα του τον Νεόφυτο ότι  ήταν υπαίτιος της διακοπής της λειτουργίας της Μουσικής Σχολής^[2].  Η Σχολή αυτή του 1891  λειτούργησε κατά την περίοδο των  ιστορικών αλλαγών που αφορούν την παρασημαντική, αλλά και την όλη μελλοντική εξέλιξη της μουσικής. Στην αλλαγή του αιώνα έχουμε τις ιστορικές αλλαγές της γραφής και της θεωρίας, αλλά και τη μετάβαση  στη νέα εποχή της μουσικής της Εκκλησίας.

Τα έτη  1814  και 1815 έμελλε να είναι καθοριστικά  για   την εξέλιξη της ψαλτικής τέχνης. Οι ζυμώσεις σχετικά με την αποδοχή  ή μη της «νέας μεθόδου» είχαν λάβει τέλος και ο πεφωτισμένος Οικουμενικός Πατριάρχης Κύριλλος ο Στ΄^[3] αναγγέλλει την καθιέρωσή της, ιδρύοντας  παράλληλα και την πρώτη Μουσική Σχολή. Φέτος συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από την νέα μέθοδο και 199 χρόνια  από την έναρξη λειτουργίας της πρώτης Μουσικής  Σχολής της επονομαζομένης και πάλιν «κοινόν σχολείον» μουσικής, ή «κοινής του Γένους Μουσικής Σχολής», έτσι ακριβώς  όπως αποκαλούνταν  όλες  οι μουσικές Σχολές πριν την μεταρρύθμιση. Η καθιέρωση του νέου τρόπου παρασημαντικής  της εκκλησιαστικής μουσικής αποτέλεσε σταθμό στην καθόλου εξέλιξη των μουσικών πραγμάτων για τις επόμενες δεκαετίες. Ήδη στα πρώτα χρόνια που ακολούθησαν τη μεταρρύθμιση, ο ένας από τους τρεις διδασκάλους, ο Χουρμούζιος  Γεωργίου, ο μετέπειτα τιμηθείς με το οφίκιο του  Χαρτοφύλακος, είχε συγγράψει μία πλήρη, επιστημονική και συστηματική μέθοδο της εκκλησιαστικής μουσικής θεμελιώνοντας έτσι επιστημονικά την νέα μέθοδο^[4]. Η πρώτη επίσημη ανακοίνωση-κοινοποίηση  της  νέας μεθόδου της εκκλησιαστικής μουσικής από τη Μεγάλη Εκκλησία έγινε στις 25 Νοεμβρίου του 1815 με την Προκήρυξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, που εκδόθηκε  επί της πατριαρχίας Κυρίλλου του Στ΄,  και η οποία είναι το  πρώτο γνωστό επίσημο κείμενο για την εκκλησιαστική της έγκριση. Στο κείμενο μνημονεύονται ως «εξ επαγγέλματος μουσικοί» οι τρεις άνδρες που πρωταγωνίστησαν στη μελέτη της νέας μεθόδου: «ο ιερολογιώτατος εν διακόνοις κυρ  Χρύσανθος,  ο  Μουσικολογιώτατος Λαμπαδάριος της Μεγάλης εκκλησίας κυρ Γρηγόριος και ο μουσικολογιώτατος κυρ Χουρμούζιος». Η  Προκήρυξη αυτή  στάλθηκε συνημμένη  μαζί με μία  Πατριαρχική και Συνοδική Επιστολή-Εγκύκλιο (τα πλήρη κείμενα στο Παράρτημα της παρούσης)   προς τους Αρχιερείς του Θρόνου και με σκοπό να τους παρακαλέσει, αφ’ ενός  για τη  συλλογή οικονομικών πόρων, αφ’ ετέρου να τους  προτρέψει  να στείλουν  μαθητές για να φοιτήσουν στη νέα Σχολή, που ήδη λειτουργούσε τέσσερεις  περίπου μήνες  πριν την αποστολή της.  Τα δύο αυτά κείμενα είναι  μοναδική εκκλησιαστική  πηγή πληροφοριών για την παρακμή της παλιάς μουσικής γραφής  και την προετοιμασία και έγκριση της  νέα μεθόδου. Συγκεκριμένα η Προκήρυξη και η Επιστολή  προκειμένου να αιτιολογήσουν την μετάβαση σε νέο σύστημα κάνουν λόγο για την παλιά γραφή, η οποία πλέον «μιμήσει μόλις και ακοή εγένετο μαθητή τοις οξυτέροις και φιλοπονωτέροις» και ότι οι μαθητευόμενοι  έφριτταν για τον «ακαταληψίας γνόφον» και για τις δυσκολίες εκμάθησής της. Τα ιστορικά αυτά κείμενα αναφέρονται  στα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι μαθητές λόγω πολυχρόνιας τριβής προκειμένου να την εκμάθουν, αλλά  και στην παρακμή της «αγγελομιμήτου ταύτης ασματικής», που όντως ήταν η πραγματικότητα  κατά τα χρόνια εκείνα. Η παλιά γραφή  είχε χάσει με την πάροδο του χρόνου κάθε ερμηνευτική μέθοδο, έντεχνη και κανονική θεωρία, «επιστήμονα λόγον»,  δεν υπήρχαν λύσεις  για τις απορίες που προέκυπταν κατά την εκμάθησή της  και πολλοί που ήθελαν να την σπουδάσουν, πολλές φορές  στη μέση «της οδού πρύμναν εφάνησαν κρούοντες», για να μη  δαπανούν τον πολύτιμο χρόνο και να ασχοληθούν με άλλα χρήσιμα πράγματα.  Στα ίδια κείμενα γίνεται εκτενής μνεία των  σχετικών που προηγήθηκαν της καθιέρωσης της νέας μεθόδου,  αλλά παράλληλα είναι, ως προελέχθη, τα πρώτα επίσημα κείμενα, που ανακοινώνουν τα νέα δεδομένα της μουσικής γραφής και μαζί με τη νέα  παρασημαντική ανακοινώνουν και την ίδρυση της πρώτης Μουσικής Σχολής. Οι τρεις δάσκαλοι είχαν ασχοληθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα με τη σύνταξη της θεωρητικής βάσης του νέου συστήματος και μετά το πέρας των εργασιών τους παρέστησαν ενώπιον της Ι. Συνόδου της Μεγάλης Εκκλησίας, αλλά και των προυχόντων της Πόλης και εγγράφως διαβεβαίωσαν  ότι για την παράδοση του συστήματος απαιτούνταν ένας μόνο χρόνος, για δε τη μεταγραφή των μουσικών κειμένων «εκ του ασαφούς επί το σαφές», όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, απαιτούνταν δέκα χρόνια. Η νέα μέθοδος δεν παραχαράσσει το «αξιωματικόν ύφος» που επικρατεί στη Μεγάλη Εκκλησία, αλλά ούτε και αποκλίνει από την παράδοση. Είναι ακριβής, φωτιστική, αρίστη και εξηγεί θεωρητικά και πρακτικά τα μέλη και τα σχήματα των φωνών, κάτι που δεν μπορούσε να κάνει  η παλιά μέθοδος. Με  τη νέα γραφή,  αυτοί που για λίγο  είχαν διδαχτεί την παλιά μέθοδο, έκαναν άλματα, αλλά και οι νέοι μαθητές έχουν τέλεια επίδοση, σύμφωνα με τον Πατριάρχη Κύριλλο. Μερικά από τα  κυριότερα χαρακτηριστικά της νέας μεθόδου ήταν ο καθορισμός νέων ενεργειών για  τα παλιά σύμβολα, η κατάργηση των μεγάλων υποστάσεων και των συνδυασμών των σημαδιών, ο καθορισμός του χρόνου, η απλοποίηση των μαρτυριών των ήχων  και η αντικατάσταση της παλιάς παραλλαγής με την κλίμακα πα βου γα δι κε ζω νη πα^[5].Η Προκήρυξη και η  Εγκύκλιος  Επιστολή του Νοεμβρίου του 1815  κάνουν  μεταξύ άλλων και  μία σπουδαία επισήμανση. Στα χρόνια πριν τη μεταρρύθμιση  υπήρχε έλλειψη μίας καλής μεθόδου, και η  «καιρική περιπέτεια κατέχωσεν εις τον βυθόν της φθοράς και της λήθης» την εκκλησιαστική  μουσική, η οποία  ήταν γνωστή μόνο σε «δύω ή το πολύ τρία των ενταύθα μουσικών πρόσωπα». Αυτή η διαπίστωση του Πατριάρχου Κυρίλλου μαρτυρείται και νωρίτερα,  κυρίως από ξένους ερευνητές, οι οποίοι  είχαν επισημάνει ότι ελάχιστοι Έλληνες μουσικοί   ήταν σε θέση να ερμηνεύσουν  τα εγχειρίδια  της σημειογραφίας.  Κατ’  επέκταση η  παράδοση της μουσικής ήταν κυρίως προφορική και   η διαπίστωση αυτή  επιβεβαιώνεται από τα επίσημα πατριαρχικά χείλη ότι πράγματι η σημειογραφία είχε περιέλθει σε αχρηστία και ότι η εκμάθηση γινόταν  από μνήμης και ίσως μέσω της χειρονομίας. Με βάση τα παραπάνω ο Κύριλλος  τεκμηριώνει την αναγκαιότητα της διάδοσης της νέας γραφής της εκκλησιαστικής μουσικής με την ίδρυση της Σχολής. Τονίζει ότι η μέθοδος αυτή, που επινόησαν οι «αξιέπαινοι και φιλόπονοι άνδρες», δίνει τη δυνατότητα στους νέους να μάθουν τη μουσική εντός ενός χρόνου αντί για  δέκα και είκοσι του παλιού, να   ψάλλουν  κάτι με λίγη μελέτη «απαραλλάκτως με τον ασματογράφον και ποιητήν»  και όλα αυτά  δίχως η νέα μέθοδος «να παρεισάγη φωνών και σχημάτων νεωτερίσματα». Οι τέσσερεις μήνες λειτουργίας της Σχολής, από τον Ιούλιο  μέχρι το Νοέμβριο του 1815,  που στάλθηκαν τα κείμενα της Προκήρυξης και της Επιστολής, οι μαθητές είχαν ήδη προοδεύσει, πράγμα που  κατά τον Κύριλλο ήταν και  η απόδειξη των όσων υπόσχεται η νέα μέθοδος. Ο Πατριάρχης στο τέλος της Επιστολής επισημαίνει τις τεράστιες δαπάνες που απαιτούνται για τους μισθούς των διδασκάλων και για τη  μεταγραφή των παλαιών βιβλίων^[6]. Φέρνοντας παράδειγμα τους ομογενείς της Πόλης «φιλόλαοι και φιλόμουσοι προύχοντες του ημετέρου γένους», που βοήθησαν στην ίδρυση της Σχολής, παραγγέλλει στον αποδέκτη της επιστολής Αρχιερέα  να γραφεί συνδρομητής, να υπογράψει στο τέλος της διακήρυξης που στάλθηκε μαζί και να ειδοποιήσει τους φιλόμουσους και  ευκατάστατους   συμπατριώτες του ποιμενάρχη να συνδράμουν οικονομικά τη Σχολή.  Αυτό για το οποίο  ιδιαιτέρως νοιάζεται ο Πατριάρχης  Κύριλλος ο Στ΄   είναι η αποστολή στην Πόλη,  με πρόνοια  των κατά τόπους Ιεραρχών του Πατριαρχείου δύο ή τριών καλλιφώνων μαθητών από κάθε Αρχιερέα στη Σχολή,  οι οποίοι θα φοιτούσαν  «ανεξόδως» στη νέα μέθοδο και ο Αρχιερέας έπρεπε  μόνο να φροντίσει για τη  «ζωοτροφία» τους και τα ενδύματά τους. Αυτοί  εντός ενός χρόνου θα επέστρεφαν στον τόπο τους και θα διέδιδαν τη νέα μέθοδο, κάτι που ασφαλώς πραγματοποιήθηκε.   Σύμφωνα με μία μαρτυρία, μετά από την Εγκύκλιο του Πατριάρχου το Νοέμβριο του 1815,  συρρέουν «σμήνη» νέων και ηλικιωμένων  στην Πόλη,  που ήθελαν να διδαχτούν την ψαλτική τέχνη με το νέο σύστημα^[7]. Η επίσημη ονομασία της πρώτης  αυτής Μουσικής Σχολής του Κυρίλλου ήταν «κοινόν σχολείον μουσικής», αλλά και  «κοινή του Γένους μουσική σχολή», ενώ  η ονομασία της νέας παρασημαντικής είναι  «νέα μέθοδος». Μετά από τις έγγραφες διαβεβαιώσεις που είχαν δώσει οι τρεις δάσκαλοι, αποφάσισαν την ίδρυση της Σχολής όλοι από κοινού, οι προύχοντες, η Σύνοδος, αλλά και   οι «φιλόμουσοι και οι φιλόκαλοι» της Βασιλεύουσας. Η Σχολή   λειτούργησε μέχρι το 1821. Είναι εξαιρετικά σημαντικό το γεγονός ότι οι  απόφοιτοι της Σχολής αυτής έγιναν   περιβόητοι και περιζήτητοι  μουσικοδιδάσκαλοι,  όχι μόνο στην Πόλη, όπου προτιμούνταν σε σχέση με άλλους ψάλτες, αλλά και στην Ελλάδα, στις παροικίες του εξωτερικού, στο Άγιον Όρος και αλλαχού, διαδίδοντας  ταχύτατα την νέα μέθοδο και δημιουργώντας νέες σχολές. Ο Πατριάρχης Κύριλλος ο Στ΄ και ο Μητροπολίτης Εφέσου Διονύσιος  παίζουν καθοριστικό και αποφασιστικό ρόλο στην έγκριση και επικράτηση της νέας μεθόδου. Ο Κύριλλος  είναι ο Πατριάρχης που δίνει τη  θετική απάντηση σ΄ αυτή  και ο Διονύσιος είναι αυτός που τον μεταπείθει. Ασφαλώς δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο Εφέσου Διονύσιος αργότερα είναι και ο πρώτος Έφορος της Μουσικής Σχολής. Χαρακτηριστικό του μαρτυρικού αυτού Πατριάρχη είναι ότι  δεν αποφάσιζε ποτέ μόνος του, αλλά για όλες τις  βαρύνουσες αποφάσεις ελάμβανε υπόψη του πάντα τη γνώμη της Συνόδου. Έτρεφε ιδιαίτερη συμπάθεια προς τους εκπαιδευτικούς,   είχε ιδιαίτερη κλίση στα γράμματα και στα θέματα της παιδείας, ήταν καλλίφωνος, αγαπούσε και γνώριζε την εκκλησιαστική μουσική. Και οι δύο αυτές οι κυρίαρχες φυσιογνωμίες της μουσικής μεταρρύθμισης, βρήκαν μαρτυρικό θάνατο. Ο μεν Κύριλλος απαγχονίστηκε στην Αδριανούπολη, όντας πρώην Κωνσταντινουπόλεως^[8],  ο δε Διονύσιος απαγχονίστηκε στο Πέραν της  Πόλης, εντός της ψαραγοράς^[9].

Τα περιοδικά στα οποία δημοσιεύτηκαν τα παραπάνω κείμενα   Λόγιος  Ερμής  και   Ελληνικός Τηλέγραφος της Βιέννης, που κυκλοφόρησαν λίγα χρόνια πριν  την έγκριση της μουσικής μεταρρύθμισης, παρατηρούμε ότι η  νέα μέθοδος    προβάλλεται ως έργο των φωτισμένων ανδρών και κληρικών της εποχής. Αυτό έρχεται  σε άμεση συνάρτηση με τις απελευθερωτικές τάσεις, με  τον  άνεμο ανεξαρτησίας που πνέει την εποχή εκείνη στους λαούς της περιοχής των Βαλκανίων. Αυτή καθεαυτή  η μουσική μεταρρύθμιση είχε άλλωστε από την γένεσή της  στοιχεία  εθνικής αναγέννησης και ασπασμού νέων ιδεών. Ο Λόγιος Ερμής της  Βιέννης δημοσιεύει ακόμα   απόψεις   για τα μουσικά πράγματα, καθώς και αλληλογραφία του ίδιου του Χρυσάνθου, γνώστη της δυτικής μουσικής παιδείας. Προβάλλει ιδιαίτερα το έργο  του Πατριάρχου Κυρίλλου του Στ΄ αναγράφοντας  ευνοϊκά σχόλια για το πρόσωπό του. Όμως η  επικράτηση και η διάδοση της νέας μεθόδου  δεν ήταν εύκολη υπόθεση και οι φανερές και μυστικές αντιδράσεις πολλαπλές. Άλλωστε επί δεκαετίες  χρησιμοποιούνταν παράλληλα και οι δύο γραφές και όπως είναι φυσικό υπήρξαν πολλές διχογνωμίες για την αναγκαιότητα ή μη της νέας μεθόδου. Ο Χρύσανθος που υμνήθηκε από τον Πατριάρχη Κύριλλο τον Στ’ ως έχων  «φιλοπονίαν άκραν και επιμέλειαν υπερβάλλουσαν», προήχθη μεν εις Αρχιερέα, αλλά πέρασε το υπόλοιπο της ζωής του σε δυσμένεια με το Πατριαρχείο, (κατηγορήθηκε για αμέλεια του ποιμνίου του και των νέων απέναντι στους Λουθηροκαλβινιστάς, αλλά και για   άκρα φιλαργυρία), δίχως να προσφέρει περαιτέρω διδασκαλία στην Πόλη.  Μάλιστα η  υπηρεσία του σε Μητροπόλεις μακράν του Πατριαρχείου (Δυρράχιο, Σμύρνη, Προύσα)  θεωρήθηκε ότι έγινε με σκοπό την απομάκρυνσή του από την πρωτεύουσα. Ο φιλοδυτική κοσμοθεωρία του, σε συνδυασμό με την μουσική μεταρρύθμιση που κατά πολλούς επικριτές ήταν εξευρωπαϊσμός της ψαλτικής,  ίσως να έδωσαν λαβές σε συντηρητικούς κύκλους για τις παραπάνω κατηγορίες.  Ως Μητροπολίτης Προύσης πάντως,  στα τελευταία πριν το θάνατό του χρόνια,  είχε πλούσια μουσική δράση. Ο Χουρμούζιος αφοσιώθηκε στην Πόλη επί δύο δεκαετίες αόκνως στο έργο της μεταγραφής-εξήγησης του μουσικού ρεπερτορίου στη νέα γραφή  και απεβίωσε πένης. Στα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν έγιναν προσπάθειες για επανίδρυση της Μουσικής Σχολής, δίχως όμως επιτυχία. Αρχίζουν να πληθαίνουν οι φωνές εναντίον της νέας μεθόδου και πολλοί αναπολούν την παλαιά γραφή. Στα 1866 ο Γάνου και Χώρας Χρυσάνθος, ο Αρχιμ. Γερμανός  Σιναΐτης  και ο Ηλίας Τανταλίδης,   διαπιστώνουν ότι ήταν  ατόπημα  η απλούστευση του παλαιού συστήματος, που είχε περιορίσει  τη μουσική στην πρακτική της διάσταση και κατέστησε προβληματική τη θεωρία.  Στα 1888  η Μουσική Επιτροπή εντάσσει τη  μουσική μεταρρύθμιση στο πνεύμα του νεωτερισμού και την αναφέρει  ως  κοινωνική ανάγκη. Ο Δημήτριος Πάσπαλλης,   εκφράζει την άποψη ότι η μεταρρύθμιση των τριών διδασκάλων δεν ολοκληρώθηκε, όπως οι ίδιοι θα το επιθυμούσαν και ότι το  έργο τους έμεινε ατελές, και θεωρήθηκε όμως τέλειο από τους μεταγενεστέρους ιεροψάλτες λόγω άγνοιας^[10].Το  1899 τέλος  ο Πατριάρχης Κωνσταντίνος ο Ε΄   παραδέχεται  ότι υπάρχουν  ασαφή και σκοτεινά θεωρούμενα  σημεία του μεγάλου ζητήματος της Εκκλησιαστικής Μουσικής. Μέσα στα παραπάνω πλαίσια πρέπει να τοποθετηθούν και οι Μουσικές Επιτροπές οι οποίες αφενός μεν  καλούνταν να στηρίξουν την νέα μέθοδο και αφετέρου να επιλύσουν τις μεταξύ των μουσικοδιδασκάλων  διαφορές στη θεωρία και την πράξη. Η πρώτη Μουσική Επιτροπή  στα 1846 για παράδειγμα  είχε ως κύριο έργο της την  εξέταση και παρατήρηση όλων των μουσικών έργων που κυκλοφορούσαν  και είχαν εκδοθεί από διάφορους μουσικούς, και το αν αυτά «φυλάττουν το ύφος και το μέλος της εκκλησιαστικής μουσικής». Στα 1867 επί της δευτέρας  πατριαρχίας του Γρηγορίου του Στ΄ σχηματίζεται  και πάλι Μουσική Επιτροπή, η οποία  επικρίνει τον Κ. Φιλοξένη για τη μη σωστή κατάταξη της ύλης. Απορρίπτει  την άποψη του Φιλοξένους ότι η νέα μέθοδος της μουσικής υπολείπεται της αρχαίας, καθότι «ουδείς των ημετέρων μουσικοδιδασκάλων δύναται να έχει αξιώσεις κατά το μάλλον και ήττον βαθέως μουσικού, ειμή καθόσον είναι κατά το μάλλον και ήττον κάτοχος της παλαιάς μεθόδου». Το 1879 ο Π. Κηλτζανίδης κάνει έκκληση στον  Πατριάρχη Ιωακείμ τον Γ΄ να «ενεργήση και συγκαλέση το ταχύτερον συνέλευσιν αρμοδίων μουσικοδιδασκάλων» με σκοπό τη διερεύνηση και οριστική και τελειωτική λύση του ζητήματος της μουσικής και προκειμένου να ληφθούν «τα δέοντα επιστημονικά μέτρα, όπως αναγεννηθή και αναλάμψη αύθις η πατροπαράδοτος, ωραία και πλουσία, αλλ’ υπό των αφρόνως νεωτεριζόντων περιφρονουμένη πολυπαθής εκκλησιαστική ημών μουσική»[11].Επί Ιωακείμ του  Γ΄, το  1881, συνεδριάζει  στο  Αγιοταφιτικό    Μετόχι στο Φανάρι νέα  Μουσική Επιτροπή.  Το  ίδιο έτος και μετά από εννέα συνεδριάσεις η Επιτροπή υποβάλλει το πρώτο της πόρισμα-αναφορά, που θα μπορούσαμε να το χαρακτηρίσουμε ανατρεπτικό  για την εποχή: μεταξύ άλλων ζητά από το Πατριαρχείο να εισαχθεί «κατάλληλον όργανον» για τη  μελέτη και τη διδασκαλία της μουσικής, να γίνουν αναγκαίες «βελτιώσεις» στη  σημειογραφία, καθώς επίσης και «εισαγωγήν και ετέρας καταλλήλου γραφής προς χρήσιν του οργάνου». Εδώ η Επιτροπή εννοούσε μουσικό όργανο, το οποίο έπρεπε να κατασκευαστεί και να εισαχθεί στη  διδασκαλία της μουσικής και ειδικά για τα «τονιαία διαστήματα».Ακόμη προτείνει να αποσαφηνιστεί το περιεχόμενο των σημείων της ποιότητας,  προκειμένου να τεθεί φραγμός στην κατά το δοκούν ερμηνεία τους από τους ψάλτες[12].  Η Μουσική αυτή Επιτροπή του 1881 μετά από εργασίες  τεσσάρων ετών από την πρώτη σύγκλισή της,  με μεγάλα διαστήματα αδράνειας και επί πατριαρχίας  τώρα του Ιωακείμ του Δ΄, υποβάλλει το κύριο πόρισμά της ως Έκθεση  στις 15.6.1885. Η  Στοιχειώδης Διδασκαλία  που  συνέταξε και που   αποτελεί και τη  βάση της θεωρίας της εκκλησιαστικής μουσικής μέχρι σήμερα, υποβάλλεται χειρογράφως στον Πατριάρχη μαζί με την Έκθεσή της, όπως επίσης και τα πρακτικά εξηνταοκτώ συνολικά συνεδριάσεών της!. Η Στοιχειώδης Διδασκαλία όμως που υπέβαλλε το έτος αυτό, δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στην Εκκλησιαστική Αλήθεια μόλις το 1888, αφού εν τω μεταξύ  έγινε και  σύγκλιση άλλης Επιτροπής το 1887.  Εκδόθηκε από το Πατριαρχικό Τυπογραφείο επί της Πατριαρχίας του Διονυσίου του Ε΄[13]. Η Επιτροπή επιμένει ότι  το πνεύμα προόδου και νεωτερισμού   οδήγησε και υπέδειξε ακόμη και «ως ανάγκην κοινωνικήν την μεταρύθμισιν της μουσικής εκείνης, δ’ ής οι πατέρες ημών ύμνουν τον Θεόν»,   παράλληλα την αποδέχεται ως «αισίως καρποφορήσαν», αποκαλώντας  το έργο των τριών διδασκάλων «έργο μέγα». Η δε επιτροπή η οποία ως προελέχθη συγκλήθηκε το  1887  από τον Πατριάρχη Διονύσιο τον Ε΄ είχε επισημάνει ότι   «η ευκολία της γνώσεως» που έφερε η μεταρρύθμιση των τριών διδασκάλων, επέφερε  «ως μη ώφειλε, παρά τοις διδασκομένοις την μουσικήν την αδιαφορίαν της πολυχρονίου ασκήσεως και μελέτης», προκαλώντας έτσι  την παραμέληση και την αδιαφορία. Παρ’ όλες τις αντιδράσεις και τις αντιπαραθέσεις η νέα μέθοδος τυγχάνει γενικής αποδοχής, καθότι η χρήση της από τους ιεροψάλτες δεν αλλοιώνει την εκτέλεση των μελωδιών. Λίγα χρόνια μετά την μεταρρύθμιση, το 1820,  τυπώνεται το πρώτο μουσικό βιβλίο στο Βουκουρέστι, το Αναστασιματάριο του Πέτρου, το δε έτος 1824 τυπώνεται το πρώτο μουσικό βιβλίο στην Πόλη από το  ιδιωτικό τυπογραφείο του Ντε Κάστρο, το Ταμείο Ανθολογίας του Χουρμουζίου . Ακολουθεί το 1839 το τυπογραφείο  του Αγιοταφιτικού Μετοχίου στην Πόλη, με τρείς εκδόσεις και εν συνεχεία το 1841, το Πατριαρχικό Τυπογραφείο, με το Δοξαστάριο του Κωνσταντίνου. Στη συνέχεια τα πολυάριθμα  ιδιωτικά τυπογραφεία της Κωνσταντινούπολης, και αυτό του Πατριαρχείου συντελούν στην ταχεία διάδοση της νέας μεθόδου. Με παρέμβαση της Μεγάλης Εκκλησίας το έτος 1897  η Ψαλτική  εισάγεται ως επίσημο   μάθημα στα Σχολεία της στοιχειώδους εκπαίδευσης της Πόλης, ως μέρος του γενικού αναλυτικού προγράμματος των Σχολείων[14] .

Το έργο που επιτέλεσε η τελευταία στην Πόλη Μουσική Σχολή, αυτή του     Εκκλησιαστικού Μουσικού Συλλόγου, στο πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα  είναι τεράστιο και εφάμιλλο σε σημασία με αυτό της πρώτης Σχολής. Επί 26 έτη, από το 1899 έως το 1925 συνετέλεσε στην οριστική και αμετάκλητη καθιέρωση και αναγνώριση της νέας μεθόδου. Η Σχολή αυτή τέθηκε  ευθύς εξ αρχής υπό την αιγίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, υπήρξε συστηματική διδασκαλία με βάση τους Κανονισμούς, που ο Σύλλογος ενέκρινε και όλα τα μαθήματα διδάσκονταν βάσει αναλυτικού προγράμματος. Η κανονικά φοιτήσαντες λάμβαναν πτυχίο σε ειδική τελετή στην οποία παρευρίσκονταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης.   Η πρώτη αγγελία-πρόσκληση για την ίδρυση της μουσικής Σχολής, αλλά και του Συλλόγου, δημοσιεύτηκε στις καθημερινές εφημερίδες της Πόλης στις 28.1.1899. Οι πρώτοι απόφοιτοι της Μουσικής Σχολής, που είναι 12 τον αριθμό, παίρνουν τα Απολυτήριά τους στις 29 Ιουνίου του 1901, μετά από τις εξετάσεις του Μαΐου του ιδίου έτους σύμφωνα με τα καθιερωθέντα αφού είχαν φοιτήσει  στη Σχολή επί τριετία.  Στην τελετή παρευρίσκονταν εκτός του Πατριάρχη  και οι πρεσβευτές της Ελλάδας και της Σερβίας, πολλοί προύχοντες και πλήθος κόσμου. Μέχρι το 1914  η λειτουργία της Σχολής του Συλλόγου  στο διάστημα των δεκαπέντε περίπου ετών ήταν ικανοποιητική. Παρ’  όλες τις αντίξοες συνθήκες, λειτούργησε  με μεγάλο αριθμό μαθητών, που ήταν κατά μέσο όρο 130 κάθε χρόνο. Σχεδόν όλοι οι απόφοιτοι αναλάμβαναν υπεύθυνα καθήκοντα ιεροψάλτου σε ναούς της Πόλης.  Το Πατριαρχείο  πολλές φορές με κόπο κράτησε εν ζωή τη λειτουργία της Μουσικής Σχολής. Το   έτος αυτό  έχουμε ανασύσταση της Σχολής και μέχρι το τέλος της λειτουργίας της έχουμε λιγότερους μεν μαθητές, συνεχή όμως διδασκαλία και ικανούς  νέους αποφοίτους. Τα      αναλυτικά προγράμματα σπουδών και οι  Κανονισμοί ανανεώνονται διαρκώς.  Τον Ιούνιο του 1919  δίνονται  Απολυτήρια των τελειοδιδάκτων σε τελετή, που γίνεται στη Μεγάλη του Γένους Σχολή  και για την οποία εκδόθηκαν ειδικές ατομικές προσκλήσεις^[15]. Στην τελετή αυτή γιορτάζεται  πανηγυρικά η εικοσαετία από την ίδρυση του Συλλόγου και  της Σχολής, είναι δε   η χρονιά, κατά την οποία παρουσιάζεται ένα πρωτότυπο εορταστικό Πρόγραμμα στη Σχολή. Το πρόγραμμα  περιλαμβάνει, συν τοις άλλοις και  την βράβευση ενός  άσματος, που είχε κριθεί κατάλληλο μετά από διαγωνισμό, «εις τον Μέγαν Κυβερνήτην και Πρωθυπουργόν της Ελλάδος»  και το οποίο είχε μελοποιηθεί  από το  γιό του Νηλέα, Βασίλειο Καμαράδο. Τους στίχους είχε γράψει η Κορνηλία Ταβανιώτη. Το  τελευταίο σχολικό έτος είναι το 1924-1925.  Στις αρχές του 1925 παύτηκαν από τις Αρχές, λόγω «ξένης υπηκοότητας», οι μουσικοδιδάσκαλοι και μετά από αυτή τη χρονολογία  δεν αναφέρεται η λειτουργία της Σχολής. Καθ’ όλη την διάρκεια ι της λειτουργίας της συνέβη, ό, τι και με την πρώτη Σχολή: οι απόφοιτοι πτυχιούχοι διέδωσαν στον ελλαδικό χώρο και στη διασπορά την ψαλτική  τέχνη όπως την είχαν διδαχτεί στην κοιτίδα της,  στην Πόλη. 

Συμπερασματικά και παραλληλίζοντας την λειτουργία των δύο αυτών σημαντικότερων  Σχολών της νέας μεθόδου μπορούμε να πούμε ότι οι  δύο αυτές  Μουσικές Σχολές   της ψαλτικής τέχνης, που λειτούργησαν υπό την αιγίδα της Μεγάλης  Εκκλησίας  στην Κων/πολη, η μεν πρώτη αμέσως μετά την μεταρρύθμιση  από το 1815 έως το 1821, η δε τελευταία   από το 1899 μέχρι το 1925 και οι οποίες  έπαψαν  να λειτουργούν με παρέμβαση των Αρχών, διέδωσαν με θαυμαστό και συστηματικό διδακτικό έργο τη μέθοδο αυτή,  συμβάλλοντας ουσιαστικά στην  οριστική καθιέρωσή της.  Ξεπερνά  τα όρια της Πόλης το έργο τούτων των Σχολών,  καθότι  οι   απόφοιτοι αυτών -εν μέσω χαλεπών καιρών για το Γένος και στις δυο περιπτώσεις- διδάσκουν  και προωθούν  την ψαλτική τέχνη στην Ελλάδα,  στις  κυριότερες ρωμαίικες παροικίες του εξωτερικού, αλλά  και στους ομόδοξους λαούς. Η καθεαυτού  αποδοχή της  νέας  μεθόδου  που θεσπίζεται  το 1814-15  επιτυγχάνεται σταδιακά -παρ’ όλες τις κατά καιρούς αντιδράσεις- μέσα στα επόμενα 110 χρόνια.  Κατά τη διάρκεια αυτού του χρονικού διαστήματος θεμελιώνεται  σταθερά και αμετάκλητα η νέα εκκλησιαστική μουσική  παράδοση των ορθόδοξων λαών, με την συνεχή   μέριμνα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

δρ Αντώνιος Χατζόπουλος, Κωνσταντινούπολη,

Οκτώβριος 2014

---

[1]Ήδη από την εποχή του Ι. Κουκουζέλη (14^οςαι.), είχε παγιωθεί η κωνσταντινουπολίτικη παράδοση της ψαλτικής, Αντ. Αλυγιζάκη, Τοπικοί ιδιωματισμοί στο Λειτουργικό μέλος, Ανάτυπο, Θεσσαλονίκη, 1993, σελ.208-209.

[2] Μ. Γεδεών, Πατριαρχικά Γράμματα, Εν Κωνσταντινουπόλει, 1896, σελ.43-44.

[3]Κατάγονταν από την Αδριανούπολη. Συναριθμήθηκε στους Αγίους της Εκκλησίας μας  και διακρίθηκε στο εκδοτικό και συγγραφικό έργο, βλ. Τάκη Τσονίδη, Κύριλλος ο Στ΄, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, 1813-1818, Ορεστιάς, 1984 και δεύτερη έκδοση Ορεστιάς, 1986.

[4]Χουρμουζίου Γεωργίου, (Αυτόγραφο στην ΕΒΕ), Εισαγωγή εις το Θεωρητικόν και Πρακτικόν της Εκκλησιαστικής Μουσικής κατά την νέαν της Μουσικής Μέθοδον, Κωνσταντινούπολις, 1829.

[5] Constantin Floros, Einführüng in die Neumenkunde, Wilhelmshaven, 1980.

[6]Σχεδόν επί τετρακόσια  χρόνια  μετά την εφεύρεση της τυπογραφίας, τα μουσικά βιβλία έπρεπε να  αντιγράφονται (μέχρι το 1820). 

[7]Λ. Ψαλτόπουλου, Οι τρεις δυνατοί και το δημιούργημά τους, Απ. Ανδρέας, Κων/πολη,  23.3.1960.

[8]Ο Κύριλλος απαγχονίστηκε  μετά από εντολή της Πύλης από ένα παράθυρο του μητροπολιτικού μεγάρου στην Αδριανούπολη, στις 18 Απριλίου του 1821, Τ. Τσονίδη, Κύριλλος ο στ΄, σελ.68.

[9]Ο Διονύσιος απαγχονίστηκε από τους Τούρκους στο γνωστό Μπαλούκπαζαρ (=Ιχθυαγορά) της Πόλης, Πέτρου Α. Γεωργαντζή, Οι Αρχιερείς και το εικοσιένα, Ξάνθη, 1985, σελ. 291.

[10]Είχε υποβάλλει έκθεση στον Πατριάρχη το 1880. Δ. Πασπαλλή, Το ζήτημα της εκκλησιαστικής μουσικής, Ε.Α.12 (1887-1888), σελ. 177 και 178.

[11] Π. Κηλτζανίδου, Προυσαέως, Διατριβαί περί της Ελληνικής Εκκλησιαστικής Μουσικής, Εν Κωνσταντινουπόλει, Τύποις Αν. Αστέρος, 1879, σελ.12, 17.

[12] Ανωνύμου, Η περί της Εκκλησιαστικής Μουσικής μέριμνα, Ε.Α.2(1881), σελ. 48.

[13]Στοιχειώδης Διδασκαλία της Εκκλησιαστικής Μουσικής εκπονηθείσα επί τη βάσει του Ψαλτηρίου υπό της Μουσικής Επιτροπής του Οικουμενικού Πατριαρχείου εν έτει 1883, Εκ του Πατριαρχικού Τυπογραφείου, 1888 .

[14]Αναλυτικόν Πρόγραμμα των Αστικών Σχολών των Αρρένων και των θηλέων της Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως, Εν Κωνσταντινουπόλει, 1897, Εκ του Πατριαρχικού Τυπογραφείου.

[15]Ο εν Κωνσταντινουπόλει Εκκλησιαστικός Μουσικός Σύλλογος, (Πρόγραμμα τελετής της εικοσαετηρίδος του ΕΜΣ και επιδόσεως των Απολυτηρίων), Κωνσταντινούπολις, 1919.