Τομέας Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου

Εδώ και λίγες μέρες κυκλοφόρησε από την Εκδοτική Δημητριάδος ένα βιβλίο με δυο δίσκους ακτίνας, με τίτλο Ύμνοι του Πάθους και της Ανάστασης από ναούς της ανατολικής Θεσσαλίας. Επιτόπιες ηχογραφήσεις του Κωστή Δρυγιανάκη 1991 – 2002. Είναι η πρώτη έκδοση που πραγματοποιείται από τον νεοσύστατο Τομέα   Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου .

H έκδοση περιλαμβάνει ηχογραφήσεις της Μεγάλης Εβδομάδας και της Ανάστασης από 50 συνολικά ναούς και μονές της περιοχής, καλύπτοντας μια έκταση που φτάνει ως τον Τύρναβο, τον Λαύκο, τον Πτελεό και (σχεδόν) τα Φάρσαλα. Ιδιαιτερότητα της είναι ότι εστιάζει σε περιφερειακούς ναούς χωριών και προαστίων, επιχειρώντας να φέρει στην σφαίρα του ορατού τους λιγότερο γνωστούς ιεροψάλτες. Επίσης, χαρακτηριστικό της είναι ότι περιλαμβάνει ηχογραφήσεις αποκλειστικά από πραγματικές ακολουθίες, συλλαμβάνοντας έτσι την λατρευτική ψαλτική των ναών και όχι ένα συναυλιακό ομοίωμα της, και απογράφοντας ταυτόχρονα και την συμψαλμωδία των πιστών, τη διαμεσολάβηση των μικροφώνων, τους ήχους του εκκλησιαστικού περιβάλλοντος κλπ.      

Παρόλο που η προκείμενη καταγραφή είναι ένα προσωπικό ημερολόγιο μάλλον παρά μια συστηματική προσπάθεια, πραγματοποιεί ένα πρώτο βήμα προς την βαθύτερη γνώση της γενικώς παραγνωρισμένης λαϊκής βάσης της ψαλτικής, η οποία, αν και συχνά μνημονεύεται ως ο ακρογωνιαίος λίθος της βυζαντινής παράδοσης, ελάχιστα έχει μελετηθεί στις λεπτομέρειες της. Επίσης, πραγματοποιεί ένα ανάλογο βήμα προς την βαθύτερη κατανόηση της αισθητικής της λατρευτικής πράξης, η οποία ομοίως έχει αγνοηθεί εν πολλοίς τους τελευταίους δυο αιώνες στην προσπάθεια ένταξης της εκκλησιαστικής μουσικής σε ένα νεωτερικό πλαίσιο.

Περαιτέρω στόχος της έκδοσης είναι να δώσει το έναυσμα για μια συστηματικότερη καταγραφή και μελέτη των τοπικών ψαλτικών παραδόσεων, τόσο από τη μουσικολογική όσο και από την ανθρωπολογική και ιστορική πλευρά. 

Το βιβλίο θα είναι σύντομα διαθέσιμο στα ειδικευμένα βιβλιοπωλεία. Παράλληλα, ο Τομέας Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας ετοιμάζει για το καλοκαίρι το πρώτο του Διεθνές Διεπιστημονικό συνέδριο, με θέμα «Η Ψαλτική ως αυτόνομη επιστήμη». 

ΠΗΓΗ:http://www.avopolis.gr/

ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ -ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 2014-ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΤΗΣ ΔΙΑΚΑΙΝΗΣΙΜΟΥ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΔΕΡΚΩΝ

Δυο  Εβδομάδες, οι πλέον γνωστές στους Ορθοδόξους όλου του κόσμου: η Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα και αυτή η της  Διακαινησίμου. Η πρώτη, η προετοιμασία της μεγάλης εορτής του Πάσχα, η άλλη ο πανηγυρισμός της Αναστάσεως «ἰδοὺ καινὰ ποιῶ πάντα, Αποκ.21,5», η καινή κτίσις.  Στη μία η κατάνυξη, η περισυλλογή, η χαρμολύπη, στην άλλη η χαρά, το έαρ ψυχών και το διαρκές Πάσχα Κυρίου. Μεταξύ των δυο, στην κορυφή  ευρίσκεται   η των εορτών εορτή, η Κυριακή του Πάσχα.  Ένθεν και ένθεν  οι πιστοί,  που αφενός μεν δοξάζουν το πάθος, τον σταυρό και την ταφήν και αφετέρου ανυμνούν με θαυμάσια ποίηση την εορτή της  Αναστάσεως. Εν συνεχεία   την δοξάζουν καθ΄όλη την εβδομάδα της Διακαινησίμου, μέχρι την επόμενη Κυριακή, την του Θωμά, που είναι και αυτή Πάσχα (Κυριακή του Αντίπασχα). Την Ανάσταση όμως την   δοξολογούν    και καθ΄ όλη την διάρκεια του έτους, κάθε Κυριακή μέσα από την  Παρακλητική  ή την Οκτώηχο. Στο βιβλίο αυτό της Εκκλησίας αύτη ανυμνείται  με θαυμαστούς ύμνους και μάλιστα μελοποιημένους στους οκτώ ήχους της ψαλτικής τέχνης:  όλοι οι ήχοι της μουσικής μας δοξάζουν «μεγάλη τη φωνή» την Ανάστασή του. Την ζούμε και την πιστεύουμε, σε αντίθετη περίπτωση  όλα είναι εις μάτην: «εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἡ πίστις  ὑμῶν, Κορ.Α’ 17».

Μητροπολιτικός Ναός Αγίας Παρασκευής, Θεραπειά 

Tarabya Aya Paraskevi Rum Orotodoks Kilisesi
(φωτογραφία Α.Χατζόπουλου)

Δεν είναι ασφαλώς τυχαίο το γεγονός ότι ο εκκλησιαστικός ποιητής βλέπει ως ολοκληρωθείσα την Μεγάλη Τεσσαρακοστή, ήδη από  τον εσπερινό του Σαββάτου του Λαζάρου! «Την ψυχωφελή πληρώσταντες Τεσσαρακοστήν» ψάλλει το σχετικό τροπάριο. Το Σάββατο αυτό και η Κυριακή που ακολουθεί δεν ανήκουν στη Σαρακοστή. Την Κυριακή των Βαΐων υπάρχει κατάλυση ιχθύων σύμφωνα με το Τριώδιο και τούτη η ημέρα  έχει όλα τα χαρακτηριστικά  μιας  χαρμόσυνης  Δεσποτικής Εορτής (τυπική διάταξη, κυριαρχία πανηγυρικού ήχου δ’ κτλ.)  Πράγματι! «οι παίδες τα της Νίκης σύμβολα φέροντες βοούν τω νικητή του θανάτου» σύμφωνα με το Απολυτίκιο της εορτής. Είναι απόλυτα σίγουροι για την Νίκη, για την Ανάσταση. Έχουν κάθε λόγο να εορτάζουν τρόπον τινά εκ προοιμίου την Ανάσταση.

Οι τα πάντα καλώς διαταξάμενοι  εκκλησιαστικοί πατέρες τοποθετούν την Μ. Εβδομάδα στην εξέχουσα θέση που της αρμόζει  και την διαφοροποιούν  από την Σαρακοστή, παρόλο που και κατ’ αυτήν υπάρχει αυστηρά νηστεία. Ουδαμού  στις ιερές ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας γίνεται λόγος για νηστεία, καίτοι αύτη τηρείται αυστηρά. Όλα   τα εορταζόμενα  περιστρέφονται   γύρω από  το πάθος του Χριστού, έτσι   η  ποίηση και η υμνογραφία των ημερών αυτών βρίσκονται σε πλήρη αντιστοιχία με τα  εορταζόμενα την κάθε ημέρα της Μ. Εβδομάδας που είναι αφιερωμένες: η Μεγάλη Δευτέρα στον Ιωσήφ τον Πάγκαλο  που προτυπώνει τον Χριστό, η Μ. Τρίτη στην παραβολή των 10 Παρθένων, η Μ. Τετάρτη στην άλειψη του Κυρίου με μύρο, η  Μεγάλη Πέμπτη  με τετραπλό συμβολισμό, ήτοι  αφιερωμένη στον Μυστικό  Δείπνο, στον Ιερό  Νιπτήρα, δηλ. στο πλύσιμο των ποδιών των 12 Αποστόλων από τον Ιησού Χριστό, όπως περιγράφεται στα Ευαγγέλια του Ματθαίου (23, 6-12), του Λουκά (22, 24-28) και του Ιωάννη (13, 1-20), στην υπερφυά προσευχή, δηλ. στην προσευχή του Ιησού προς τον Πατέρα του μετά τον Μυστικό Δείπνο και λίγο πριν τη σύλληψή του, όπως περιγράφεται στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη (17, 1-26)  και στην  προδοσία του Ιούδα. Το βράδυ της ιδίας ημέρας  η μοναδική Ακολουθία των Παθών, όπου διαβάζονται  12 αποσπάσματα (12 Ευαγγέλια)  από τους τέσσερεις Ευαγγελιστές, τα οποία   περιγράφουν τα γεγονότα από τη σύλληψη έως και την ταφή του Χριστού. Την Μ. Παρασκευή το πρωί τελούνται οι Μεγάλες Ώρες και ο Εσπερινός, το δε βράδυ της ιδίας ημέρας ο Όρθρος του Μεγάλου Σαββάτου (Επιτάφιος).

Αξίζει να παρατηρήσουμε την  διαφοροποίηση του τυπικού  την Μ.Τετάρτη και την Μ. Πέμπτη: ενώ μέχρι και την Μεγάλη Τρίτη, κάθε βράδυ τελείται ο Όρθρος της επόμενης Ημέρας, την Μ. Τετάρτη το απόγευμα τελείται  μόνο το Ιερό Ευχέλαιο και   ο Όρθρος της Μ. Πέμπτης αντί να τελεστεί την παραμονή της προηγουμένης δηλ. Μ.Τετάρτη, ψάλλεται την  Μεγάλη Πέμπτη το πρωί, όπου εν συνεχεία τελείται και ο Εσπερινός της επόμενης ημέρας δηλ. της Μ. Παρασκευής, αλλά και η θεία Λειτουργία.  Αυτό προφανώς συμβαίνει λόγω του ότι την Μ. Πέμπτη το βράδυ    αντί του Όρθρου της Μ. Παρασκευής τελείται μία αυτοτελής και εξαιρετικά συμβολική και μεστή νοημάτων και εικόνων Ακολουθία που δεν ομοιάζει με καμιά άλλη: η Ακολουθία των Αγίων Παθών, που δεν είναι ούτε όρθρος, ούτε εσπερινός. Έτσι και ο Όρθρος της Μ. Παρασκευής μετατίθεται και  ψάλλεται και αυτός το πρωί (Μ.Παρασκευή),  όπου  μετά τις Μεγάλες  Ώρες τελείται και  ο Εσπερινός του Μ. Σαββάτου (Αποκαθήλωση). Σύμφωνα δε με αρχαία παράδοση δεν τελείται θεία Λειτουργία την ημέρα αυτή. Την Μ. Παρασκευή το βράδυ όμως επανέρχεται η τάξη των προηγούμενων ημερών της Μ. Εβδομάδας και έτσι τελείται και πάλι  η Ακολουθία του  Όρθρου του Μ. Σαββάτου (τα Εγκώμια, η περιφορά του Επιταφίου). Στο τέλος αυτής της πολύ γραφικής και περιεκτικής σε υψηλά νοήματα  Ακολουθίας του Όρθρου του Μ. Σαββάτου και συγκεκριμένα στο τέλος του Αποστολικού αναγνώσματος ψάλλεται το Προκείμενο «Αναστήτω ο Θεός» το οποίο  προμηνύει  ουσιαστικά την Ανάσταση. Για  αυτό και το Μέγα Σάββατο θεωρείται η ημέρα κατά  την οποία ψάλλεται για πρώτη φορά τροπάριο της Αναστάσεως. Το δε Μ. Σάββατο το πρωί   τελείται η θ. Λειτουργία μετά από τον  Εσπερινό. Ο Εσπερινός αυτός  είναι ο Εσπερινός της Εορτής του Πάσχα,  καθότι κάθε εορτή έχει τον Εσπερινό της, όπως είναι γνωστό και η «πανήγυρις πανηγύρεων» δεν εξαιρείται από αυτό τον κανόνα. Ακολουθεί η  Μεγάλη εορτή της Κυριακής του  Πάσχα, τα Μεσάνυχτα και η οποία  αποτελείται από Όρθρο και θεία Λειτουργία.  

Η Κυριακή του Πάσχα, είναι  η μεγαλύτερη των εορτών, η εορτών εορτή!  Το Χριστός Ανέστη, το Πάσχα ιερόν, η Λαμπρή. Τα αριστουργήματα με τα οποία οι πιστοί εορτάζουν την Ανάσταση του Κυρίου!  Και σαν μη θέλουν να τελειώσει το Πάσχα, το  συνεχίζουν,  το υμνούν καθ’ όλη την Εβδομάδα που ακολουθεί, την Εβδομάδα της Δικαινησίμου, όπου κάθε ημέρα στον Όρθρο και στη Λειτουργία επαναλαμβάνονται σε διαφορετικούς ήχους τα αναστάσιμα τροπάρια. Ουσιαστικά επαναλαμβάνεται  το «ρεπερτόριο» της Εορτής του Πάσχα. Έτσι, είναι Πάσχα όλη η Εβδομάδα!  Δεν θα μπορούσε όμως να μην έχει την θέση της και η μήτηρ του Θεού: η Παρασκευή της Ζωοδόχου Πηγής, που  είναι αφιερωμένη στη Θεοτόκο. Ειδικά μετά την Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας καθιερώνονται πολλές εορτές προς τιμήν της Θεοτόκου και αρχίζουν να κτίζονται και  ναοί προς τιμήν της  ο δε  πρώτος ναός στην Κων/πολη   προς τιμήν της Θεοτόκου κτίστηκε το 480, (Σ.Γαλούλη, Οι πρώτοι ναοί της Θεοτόκου στην Κωνσταντινούπολη, Εφημέριος Ιούλ./ Αύγ. 2013, σ. 13-14).

Όλες οι παραπάνω ιερές τελετές και τα πλούσια  νοήματα που εμπεριέχουν  μας παρεδόθησαν από τους αιώνες και αγιάζουν τους Ορθοδόξους  ανεξάρτητα από εθνική καταγωγή. Τους μεταφέρουν  στο έαρ ψυχών, στον ίδιο το Χριστό. Όλες οι Ακολουθίες, με μικρές διαφοροποιήσεις τελούνται σε όλους τους ναούς των Ορθοδόξων Λαών.

Στην Πόλη μας, στην ιστορική    Μητρόπολή μας των Δέρκων,   οι ιστορικοί και  γραφικοί ναοί μας   εόρτασαν όλες αυτές τις   άγιες και ιερές μέρες,   με την συμμετοχή των πιστών από την Κων/πολη και από το εξωτερικό. Ο Αρχιερεύς στο θρόνο του, εις τύπον Χριστού, εκεί που τον έταξε ο Θεός και η ιστορία. Εκεί διευθύνει και κατευθύνει την ιερά Λατρεία. Ο αεικίνητος και πανδερκής Ποιμενάρχης μας δεν λησμόνησε καμία Εκκλησία, καμία Κοινότητα. Τέλεσε όλες τις Ακολουθίες, πρωί, βράδυ διαδοχικά σε όλους τους ναούς της Μητροπόλεως, Ο  Γέροντάς μας κάθε μέρα πρωί βράδυ σε διαφορετική εκκλησία, συμπαραστάτης των πιστών. Σε όλες της εορτές και καθ’ όλη τη διάρκεια του εκκλ. έτους!  Ο Δεσπότης των  Δέρκων δέρκεται   τους ιερούς ναούς μας, οι οποίοι όντας όλοι παραθαλάσσιοι και γραφικοί «δέρκονται» με την σειρά τους τις αγιασμένες θάλασσες: τον Βόσπορο και την Προποντίδα. Τα Θεραπειά, η Νέα Συνοικία, ο Βαθυρρύαξ, το Μακροχώρι, ο Άγιος Στέφανος. Καθένα από αυτά τα παραθαλάσσια χωριά όζουν την  απ’ αιώνων ζωντανή παρουσία της Ρωμιοσύνης, της Ορθοδοξίας. Εκατοντάδες χρόνια τώρα  αντηχούν οι ψαλμωδίες στους ναούς των κοινοτήτων αυτών, που πέρασαν στιγμές δόξης, στιγμές χαλεπές, στιγμές περισυλλογής. Ακούστηκε και πάλι το Χριστός Ανέστη από τα χείλη του Ποιμενάρχη μας, στον  Άγιο  Στέφανο, στον ομώνυμο ναό της ιστορικής αυτής συνοικίας. Εψάλη από τους ιερείς όλων των ναών της   Μητροπόλεως Δέρκων και της Πόλης μας. Πάθος-Ανάσταση το διαρκές βίωμα των Ρωμιών της Πόλης μας. Τους ενώνει όμως πάντα η προσδοκία της Αναστάσεως, με την στενή και με την ευρύτερη   έννοια. Ο Θεός μας αξίωσε και πάλι να εορτάσουμε το Άγιον Πάσχα του 2014,  αναβαπτισμένοι στα νάματα της παράδοσης της Ορθοδοξίας. Παρήλθε η σκιά των χαλεπών καιρών, ελπίζουμε ανεπιστρεπτί.

 δρ Αντώνιος Χατζόπουλος, Μάιος 2014, Πόλη

  

Διάλεξη στην Καβάλα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 
Ο ΟΔΕΓ Καβάλας, στο πλαίσιο προγραμματισμένων εκδηλώσεων προβολής  θεμάτων που σχετίζονται με τη γλώσσα και τον πολιτισμό μας, θα  πραγματοποιήσει  εκδήλωση- διάλεξη   με  θέμα:

              '' 'Αγνωστοι Έλληνες λογοτέχνες

                     Κωνσταντινουπόλεως''

                            και ομιλητή

               τον  δρ  Αντώνιο Χατζόπουλο,

                    επίτιμο σχολικό σύμβουλο.

            Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014, ώρα  20.00,

              ξενοδοχείο   ''ΕΣΠΕΡΙΑ''.

O Αχιλλέας Τίγκας, το νέυ και το “Τερπνόν”

23 Μαΐου 2014    
ΠΗΓΗ:pemptousia.gr 

Με αφορμή μια συναυλία Οθωμανικής μουσικής με συνθέσεις από την Πόλη στο Μουσείο Μπενάκη από το Μουσικό Σύνολο “Τερπνόν” μιλάμε με ένα από τα μέλη, τον Αχιλλέα Τίγκα, ένα νέο μουσικό, ο οποίος μάλιστα τα τελευταία χρόνια έζησε στην Πόλη και εξέλιξε το αγαπημένο του όργανο, το νέυ.

Η αναζήτηση των κοινών στοιχείων οθωμανικής και βυζαντινής μουσικής περιορίζεται στα πλαίσια της αυριανής συναυλίας ή έχετε σκεφτεί κάποια εκπαιδευτική, ερευνητική πρόταση;
Από την άνοιξη του 2014 ετοιμάζουμε την πρόταση διδακτορικής διατριβής με τον κ. Αχιλλέα Χαλδαιάκη την οποία έχουμε καταθέσει στο τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εκεί θα μελετήσουμε τα στοιχεία αυτά της οθωμανικής μουσικής που υπάρχουν στη βυζαντινή εκκλησιαστική μελωδία,  μέσα από συγκεκριμένο ρεπερτόριο συνθέσεων βυζαντινών και μεταβυζαντινών,  όπου δείχνουν είτε να έχουν επηρεαστεί,  είτε να έχουν επηρεάσει την κοσμική και θρησκευτική οθωμανική μουσική της περιόδου από τον 15 έως τον 19ο αιώνα.
Πώς προέκυψε το όνομα “Τερπνόν”;
Η ιδέα του συνόλου προέκυψε για τις ανάγκες του δικού μου ρεσιτάλ στο τμήμα MIAM, όπου ως ειδίκευση είχα την επιτέλεση του μουσικού οργάνου νέυ και σ’ αυτό έπρεπε να δώσω ένα ρεσιτάλ,  που θα αναδείκνυε τις ικανότητές μου σε αυτό το όργανο. Θεώρησα πολύ ενδιαφέρον να αναδείξω και τη βυζαντινή μουσική πέρα από το ρεπερτόριο της κλασσικής οθωμανικής μουσικής που είχα διδαχθεί. Βρήκα έτσι κάποια μουσική που ενδεχόμενα θα είχε μια σχέση με την βυζαντινή μουσική. Επέλεξα κάποια κρατήματα και κάποια από αυτά ήταν το Κράτημα Nay που ήταν του Πρωτοψάλτη και έπειτα Πατριάρχη Θεοφάνη Καρύκη. Φαίνεται ο ίδιος να έχει στενές σχέσεις με την κοσμική οθωμανική μουσική και αυτό γιατί γράφει το Nay ,αλλά κι ένα Pesrev, τα οποία η σύγχρονη έρευνα έχει αναδείξει. Μάλιστα το κράτημα Nay είναι ένα πολύ δημοφιλές κομμάτι στη χειρόγραφη παράδοση.
Από το τελικό ρεσιτάλ αυτό προέκυψε μια σύνθεση ενός σχήματος που θα μπορούσε να αποδώσει με σωστά διαστήματα και με την αισθητική που θέλαμε εμείς να προσεγγίσουμε, και την κοσμική μουσική και την βυζαντινή μουσική με έναν ψάλτη, μονοφωνάρη και την συνοδεία οργάνων.  Στη συναυλία τώρα στο Μουσείο Μπενάκη θα είναι μια συνεπτυγμένη-πειραματική σύνθεση και όχι όλο το σχήμα, το οποίο κανονικά στην πλήρη του σύνθεση αποτελείται και από μία λύρα και ένα ταμπούρ.
Τι  προσπαθείτε να δείξετε μέσα από αυτό το εγχείρημα;
Προσπαθήσαμε μέσα από ένα ρεσιτάλ να δείξουμε πώς  αυτές οι δύο μουσικές τελικά είναι πολύ κοντινές. Και αυτό θεωρώ ότι ενυπάρχει σε όλες τις μουσικές της Ανατολικής Μεσογείου. Υπάρχει μια κοινή, βαθιά, μακρινή ρίζα η οποία προέρχεται από την Πυθαγορική ιδέα περί της έννοιας των διαστημάτων και από την Αριστοτελική αντίληψη περί της αρμονίας της μουσικής. Αυτό σαν αρχή, σαν πηγή επηρεάζει όλες τις μουσικές της Ανατολικής Μεσογείου και φυσικά η καθεμία μέσα από την εξέλιξή της κοινωνικά, ιστορικά και την εξέλιξη που έπρεπε να έχει βάση της συγκεκριμένης τελετουργικής πράξης της κάθε θρησκείας την οποία υπηρετεί. Είναι διαφορετικά τα δεδομένα για τη θρησκευτική μουσική του Ισλάμ, ή του Χριστιανισμού και διαφορετικό το πώς εξελίχθηκε. Με ένα ανοιχτό μυαλό όμως μπορούμε να βρούμε κοινά στοιχεία και κατά την εξέλιξη.

Πιστεύετε πως η Οθωμανική μουσική σήμερα απλά συντηρείται από όσους ασχολούνται με αυτήν ή εξελίσσεται μέσα και από προσπάθειες όπως η δική σας;
Όταν μιλάμε για την Οθωμανική μουσική είναι ένα συνονθύλευμα πολλών μουσικών. Θρησκευτική Μουσική, κοσμική μουσική του παλατιού, κοσμική μουσική άλλων αστικών κέντρων και άλλες λαϊκές μελωδίες οι οποίες ενσωματώθηκαν από λόγιους μουσικούς. Κατά βάση όμως μιλάμε για λόγια μουσική και όχι λαϊκή. Και είναι σημαντικό να εξηγήσουμε ότι όταν λέμε “λόγια” εννοούμε ότι υπηρετούνταν από ανθρώπους λόγιους, εγγράμματους και αφετέρου ότι είχε μουσική γραφή. Όσον αφορά λοιπόν στην Οθωμανική Μουσική υπήρχε οργανωμένο σύστημα εκπαίδευσης το οποίο δεν την συντηρούσε απλά, αλλά ακόμα και σήμερα παράγει και νέα μουσική, την εξελίσσει. Αντίστοιχα και στη βυζαντινή θεωρώ ότι δεν είναι ”μουσειακό είδος”. Παρ’ όλο που δεν υπάρχει η σύνθεση που υπήρχε τον 16ο και τον 17ο αιώνα στην Ελλάδα υπάρχει σίγουρα ενδιαφέρον, διδασκαλία, εκπαίδευση και ερμηνεία και μικρότερης εμβέλειας σύνθεση.

Και γιατί επιλέξατε αυτή την περίοδο δημιουργίας του 16ου,17ου αιώνα;
Είναι σαν να λέμε το πρώιμο μπαρόκ της Ανατολής. Δηλαδή πριν έρθει μια επιρροή από τη Δύση και ένας ρομαντισμός, είναι η βάση των μακάμ και των δομών πριν αλλάξουν τα δεδομένα στη μουσική αυτή.
Τι πρόκειται να ακούσει λοιπόν όποιος έρθει στη συναυλία αυτή;
Το συνεπτυγμένο σχήμα” Τερπνόν” θα παίξει Ρωμηούς Συνθέτες από την Πόλη του 16ου και 17ου αιώνα και κάποια κομμάτια του Καντεμίρη, μιας πολυσχιδούς προσωπικότητας που έζησε στην Κωνσταντινούπολη και φοίτησε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Επίσης θα έχουμε το Κράτημα “Πάντερπνον του Χαλάτζογλου και ίσως κάποια κομμάτια από τις συλλογές “Πανδώρα”, δηλαδή της αστικής μουσικής της Κωνσταντινούπολης και γενικά ένα ρεπερτόριο που δείχνει αυτό το άρωμα της κοσμικότητας της Πόλης αυτών των αιώνων.

Πρόγραμμα Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Bόλου

Αγαπητοί φίλοι,

Σας ενημερώνουμε ότι μπορείτε να ξεφυλλίσετε το ετήσιο πρόγραμμα της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου στο http://www.acadimia.gr/images/stories/2014/prog_volos_academy_2014_gr.pdf

Επίσης, σας ενημερώνουμε ότι το Διεθνές Συνέδριο "Κανόνες της Εκκλησίας και σύγχρονες προκλήσεις" μπορείτε να το παρακολουθήσετε σε απευθείας μετάδοση από το ραδιοφωνικό σταθμό της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος "Ορθόδοξη Μαρτυρία" στους 104 FM και στο http://www.imdradio.gr.
Και να δείτε τις μαγνητοσκοπημένες πρώτες 2 μέρες συνεδριάσεων στο
https://www.youtube.com/user/IMDimitriados
Ακόμη, στην ιστοσελίδα μας www.acadimia.gr  μπορείτε να δείτε ανηρτημένους τους χαιρετισμούς του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δημητριάδος κ Ιγνατίου, τον χαιρετισμό του Διευθυντού της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου και την εισήγηση του πατρός Γρηγορίου Παπαθωμά.

Με εκτίμηση,
Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών
Τ.Θ. 1308, Τ.Κ.38001, ΜΕΛΙΣΣΑΤΙΚΑ, ΒΟΛΟΣ
info@acadimia.org
www.acadimia.gr

unsubscribe from this list 

Franz Jägerstätter: ένας σύγχρονος άγιος, αντιρρησίας συνείδησης και αντιναζιστής

 Πηγή : http://yperboles.wordpress.com/2011/07/17/franz/

Ο Franz Jägerstätter γεννήθηκε ο 1907 στην Αυστρία. Ο πατέρας του σκοτώθηκε στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εργαζόταν ως αγρότης και ως ανθρακωρύχος. Το 1936 παντρεύτηκε την Franziska Schwaninger, μια βαθιά θρησκευόμενη γυναίκα, με την οποία απέκτησε 3 παιδιά. Αμέσως μετά την τελετή του γάμου τους, ταξίδεψαν στη Ρώμη για προσκύνημα.

Όταν το 1938 τα γερμανικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Αυστρία, ήταν ο μόνος στην περιοχή του που καταψήφισε την Ένωση με τη Γερμανία, στο δημοψήφισμα της 10ης Απριλίου. Οι τοπικές αρχές “κουκούλωσαν” τη διαφωνία του, και ανακοίνωσαν πως τα αποτελέσματα ήταν ομόφωνα.

Παρά του ότι δεν συμμετείχε σε κάποια πολιτική οργάνωση, ήταν ανοιχτά ενάντια στους Ναζί (όταν του απηύθηναν τον ναζιστικό χαιρετισμό “Heil Hitler!” απαντούσε “Pfui Hitler!” -το pfui, στα γερμανικά είναι επιφώνημα αποδοκιμασίας και αηδίας, κάτι σαν «μπλιαχ»), και είχε δηλώσει δημοσίως ότι δεν θα συμμετείχε στον πόλεμο. Διακόνησε ως νεωκόρος στην τοπική ενορία, και πήρε αρκετές αναβολές από τη στρατιωτική του θητεία.

Τελικά, συνελήφθη και εκτελέστηκε στην γκιλοτίνα, στις 9 Αυγούστου του 1943, διότι αρνήθηκε να υπηρετήσει στον ναζιστικό στρατό.

Ο Jägerstätter δέχτηκε κριτική από τους συμπατριώτες του, κυρίως από τους Καθολικούς που είχαν υπηρετήσει στο στρατό, οι οποίοι τον χαρακτήριζαν ως αποτυχημένο σύζυγο και πατέρα, ενώ ο τοπικός δήμος, αρχικά αρνήθηκε να βάλει το όνομά του σε ένα μνημείο για τον πόλεμο. Επίσης, στη χήρα γυναίκα του, δεν της εγκρίθηκε σύνταξη πριν από το 1950.

Από το 2007, ο Franz θεωρείται Μάρτυρας από την Καθολική Εκκλησία, και η μνήμη του τιμάται στις 21 Μαΐου.

Europawahl 2014: Diesmal geht's um mehr!

 

www.elections2014.eu 

Die europäischen Bürgerinnen und Bürger wählen im Mai 2014 ihr Europäisches Parlament und haben damit die Möglichkeit, den Kurs der Europäischen Union für die kommenden fünf Jahre mitzubestimmen. Gewählt werden 751 Europa-Abgeordnete, die die Interessen der 507 Millionen Europäerinnen und Europäer vertreten.

Wann ist die Europawahl?

Der genaue Termin der Europawahl richtet sich nach den jeweiligen Wahl-Traditionen der Mitgliedsstaaten: so sind in den meisten Ländern Wahlen traditionell am Sonntag, in anderen Ländern jedoch am Donnerstag oder auch am Samstag. Festgelegt ist, dass die Europawahl in der Zeit zwischen dem 22. und 25. Mai 2014 ist.

In Deutschland, Belgien, Luxemburg und Österreich ist die Europawahl am Sonntag, den 25. Mai 2014. Die Wahlergebnisse aus allen 28 EU-Staaten werden am Sonntagabend bekanntgegeben, wenn alle Wahllokale geschlossen sind.

Wie viele Europa-Abgeordnete werden insgesamt gewählt?

Nach der Europawahl 2014 wird das Europäische Parlament 751 Abgeordnete zählen - diese Zahl ist durch den Vertrag von Lissabon festgelegt. Diese 751 Europa-Abgeordneten vertreten über 500 Millionen Bürgerinnen und Bürger aus 28 Staaten. Die Bevölkerungsgröße der einzelnen Mitgliedsstaaten bestimmt die Anzahl der Abgeordneten; aus den "kleinsten" EU-Staaten kommen sechs Europa-Abgeordnete, die mit Abstand meisten Europa-Abgeordneten kommen aus Deutschland, nämlich 96, dem bevölkerungsreichsten EU-Mitgliedsstaat. Österreich ist mit 18 Europa-Abgeordneten im EU-Parlament vertreten, Belgien mit 21 und Luxembourg mit sechs Abgeordneten.

Es gilt bei der Sitzverteilung nach Ländern das Prinzip der "degressiven Proportionalität". Das bedeutet, dass die Bevölkerungen der kleineren Mitgliedsstaaten relativ "besser" im EU-Parlament vertreten sind als die Bevölkerungen der größeren Mitgliedsstaaten. Dieses Prinzip ist in einer parlamentarischen Demokratie nichts Ungewöhnliches: Im deutschen Bundesrat beispielsweise sind die kleineren Bundesländer auch "relativ besser" vertreten als die größeren Bundesländer.

Warum ist diese Europawahl anders?

Europa steckt noch mitten in der Bewältigung der schwersten Wirtschafts- und Finanzkrise, vieles musste in Frage gestellt werden. Die Europawahl ist damit auch eine Wahl über den künftigen Kurs der Europäischen Union und somit die bislang wichtigste Europawahl überhaupt.

Die Europawahl erlaubt den Wählerinnen und Wählern darüber abzustimmen, wie die Europäische Union gestaltet werden soll und wie die wirtschaftliche und politische Integration verlaufen soll.

Die Europawahl 2014 ist zudem die erste Europawahl nach dem Inkrafttreten des Vertrages von Lissabon. Dieser Vertrag hat dem Europäischen Parlament deutlich mehr Macht und Einfluss gegeben, es bestimmt über Gesetze mit, die in allen 28 Mitgliedsstaaten gelten und entscheidet über alle internationalen Abkommen sowie über den Haushalt der Europäischen Union mit. So ist das Europäische Parlament als einzig direkt gewählte Institution der Europäischen Union der Dreh- und Angelpunkt für echte europäische Entscheidungen.

Die Europawahl 2014 wird zudem darüber entscheiden, wer der Nachfolger oder die Nachfolgerin von José Manuel Barroso als Präsident der Europäischen Kommission wird. Die Staats- und Regierungschefs werden zum ersten Mal den Ausgang der Europawahl zu berücksichtigen haben, wenn sie den Kandidaten für dieses Amt bestimmen. Das neugewählte Europäische Parlament wird über diesen Kandidaten mitentscheiden: "Es wählt den Präsidenten der Europäischen Kommission", so steht es wörtlich in Artikel 14 des Lissabon Vertrages. Die Wählerinnen und Wähler haben also einen Einfluss darauf, wer an die Spitze der nächsten EU-Kommission kommt.

 

Επιστημονική ημερίδα για τη Διαχείριση του Άγχους των Εξετάσεων

Το Ινστιτούτο Πρόληψης και Θεραπείας της Βίας και Προώθησης της Ισότητας των Φύλων «ΒΙΑ-ΣΤΟΠ», ο Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «ΣΥΝ-ΑΘΗΝΑ», το Γενικό Νοσοκομείο Καβάλας, η Αστυνομική Διεύθυνση Καβάλας , το Κέντρο Ψυχικής Υγείας Ν. Καβάλας, τα ΚΕΔΔΥ Καβάλας και η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Καβάλας σας προσκαλούν στην Επιστημονική ημερίδα για την διαχείριση του άγχους των εξετάσεων, στην οποία θα πραγματοποιηθεί και η παρουσίαση και ο απολογισμός του Προγράμματος Αντιμετώπισης Σχολικού Εκφοβισμού 

την Πέμπτη, 22 Μαϊου 2014 και ώρα 19:00 

στο συνεδριακό χώρο του Γενικού Νοσοκομείου Καβάλας.

Ομιλητές:

Αργυρώ Ζηκούλη, MSc, Γνωσιακή Ψυχολόγος, Καθηγήτρια Ψυχολογίας, New York College

Θέμα: 'Επιδράσεις του στρες και η αντιμετώπισή τους: μια νέα θετική προσέγγιση'

Παναγιώτης Σαμαράς, BSc, MPhil, Σχολικός Ψυχολόγος

Θέμα: 'Σχολικό άγχος'

Ομάδα Αντιμετώπισης Σχολικού Εκφοβισμού

Αλέξανδρος Τσακίρης, Αστυνόμος Β’, Υποδιοικητής Αστυνομικού Τμήματος Ελευθερούπολης

Δρ. Σπυρίδων Κουτσούκης, Ειδικός Ιατροδικαστής, Αντιπρόεδρος ‘ΒΙΑ-STOP’

Παρασκευή Τσίτση, Επισκέπτρια Υγείας, Ψυχιατρικό Τμήμα, Γενικό Νοσοκομείο Καβάλας

Δρ. Εμμανουήλ Πατελάρος, Ψυχίατρος, Διευθυντής Κέντρου Ψυχικής Υγείας Καβάλας

Ελένη Φώτου, Υπ. Διδάκτωρ ΔΠΘ, Δικαστική Ψυχολόγος, «ΒΙΑ-STOP»

Περισσότερες πληροφορίες για το έργο και τη δράση μας στην ιστοσελίδα synathena.wordpress.com

Για προσθαφαίρεση στην λίστα των ενημερώσεων στείλτε μήνυμα με θέμα ΔΙΑΓΡΑΦΗ ή ΠΡΟΣΘΗΚΗ με την αντίστοιχη ηλεκτρονική διεύθυνση στο σώμα του κειμένου.

Β. Ραφαηλίδη, Nα λέμε τα πράγματα με τ' όνομά τους

Απόσπασμα από το βιβλίο του Βασίλη Ραφαηλίδη,Ιστορία (κωμικοτραγική) του νεοελληνικού κράτους, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.

Ας μάθουμε επιτέλους να λέμε τα πράγματα με τ' όνομά τους και να μην παραποιούμε την ιστορία μας. Ο ελληνικός λαός, στην πλειοψηφία του, αγάπησε το Μεταξά. Όπως και οι Ιταλοί που αγάπησαν το Μουσολίνι, όπως και ο Γερμανοί που αγάπησαν το Χίτλερ, όπως και οι Ισπανοί που αγάπησαν το Φράνκο. Ο φασισμός είναι λαϊκισμός- και κάθε λαϊκισμός είναι φασισμός κατά βάσιν και κατ' ουσίαν.

Ο φασισμός δεν αγαπά το μεγάλο κεφάλαιο (εκτός από το πάρα πολύ μεγάλο που τον γεννάει) και λατρεύει το μικρομεσαίο. Ο φασισμός είναι κοινωνικό καθεστώς σπέσιαλ για μικροαστούς. Όχι για αστούς, ούτε για προλετάριους. Οι αστοί και οι προλετάριοι βρέθηκαν αντίπαλοί του εξ αρχής. Και δεδομένου ότι στη λεγόμενη αστική κοινωνία δεν κυριαρχούν οι αστοί αλλά οι μικροαστοί, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς την απήχηση που είχαν στο λαό τα φασιστικά καθεστώτα.

Άλλωστε, οι στολές, οι παρελάσεις, οι λαμπαδηδρομίες, τα κολοσσιαία θεάματα αρένας, τα συνθήματα, το προγονικό μεγαλείο απ' το οποίο ο χάλιας μικροαστός αντλεί δύναμη για να υποφέρει την ασημαντότητά του, όλα αυτά τα εκμεταλλεύτηκαν τέλεια όλοι οι φασίστες δικτάτορες. Και τα πλήθη ουρλιάζουν "ζήτω! Είσαι ο μπαμπάς μας"! Ο χάλιας μικροαστός πάντα έχει ανάγκη από έναν σούπερ πατέρα του έθνους, που να τον προστατεύει απ' τους παμφάγους καπιταλιστές, αλλά και από τους κομμουνιστές που απειλούν το όνειρό του για ένα πέρασμα στην "ανώτερη τάξη".

Κάθε μικροαστός ονειρεύεται τον αστό που ζεσταίνει μέσα του, που τον μεγαλώνει στο θερμοκήπιο της μεγάλης ελπίδας για ένα πέρασμα στην "ανώτερη τάξη". Κάθε ψιλικατζής ονειρεύεται ένα σούπερ μάρκετ. Και επειδή το όνειρο για μερικούς πραγματοποιείται, όλοι οι χάχες πιστεύουν πως θα βγει αληθινό και γι αυτούς. Δεν έχει σημασία που οι περισσότεροι πεθαίνουν φτωχοί. Σημασία έχει που ο καπιταλισμός τους επιτρέπει να ονειρεύονται το δικό τους πλούτο. Και ο φασισμός, που είναι η ακραία μορφή καπιταλισμού, είναι μια εγγύηση για τη διατήρηση του ονείρου για ένα πέρασμα στην "ανώτερη τάξη".

Το Φολκσβάγκεν ( το Λαϊκό Όχημα) είναι δημιούργημα του Χίτλερ. Αλλά υπάρχει ακόμα. Και ο αγκυλωτός σταυρός (η σβάστικα), αυτό το εκπληχτικής ψυχολογικής αποτελεσματικότητας λαϊκό σύμβολο, που δίνει φτερά στο σταυρό και τον κάνει να γυρίζει και να αλέθει, θα δώσει και στο χριστιανισμό τη δυναμική που του λείπει. Τώρα πια δεν είναι αμαρτία να σκοτώνει ο καλός χριστιανός. Και ο Μεταξάς, όπως και ο Μουσολίνι άλλωστε, ξέρουν καλά τι κάνουν όταν υιοθετούν σα σύμβολο το διπλό πέλεκυ. Που κόβει κεφάλια και από τα δεξιά και από τ' αριστερά.

Κάτω απ' αυτές τις ιδιάζουσες στο φασισμόσυνθήκες ψυχολογίας της μάζας, και με το πρόσθετο πραγματικό κίνητρο της απειλής της περιουσίας απ' τον καταχτητή που, βέβαια, δεν καταχτά μια χώρα για να κάνει περίπατο υπό το σεληνόφως στις ακρογιαλιές αλλά για να επωφεληθεί υλικά, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί οι Έλληνες έτρεξαν με τέτοια προθυμία στο μέτωπο και πολέμησαν τόσο καλά τους Ιταλούς.

Όχι όμως και τους Γερμανούς. Που είχαν ισχυρότερα σύμβολα, ισχυρότερα κίνητρα και κυρίως ισχυρότερη μικροαστική τάξη απ' αυτή των μεσογειακών λαών. Που ακόμα και τον πόλεμο τον αντιλαμβάνονται σαν λαϊκή γιορτή ."

(Κεφάλαιο 15. Ο ελληνοϊταλικός Πόλεμος (της Αλβανίας) σελ. 153-154)

Παρατάξεις με τα «πιστεύω» του Χίτλερ δεν έχουν θέση στην ευρωπαϊκή κοινωνία.

Κρίμα  για τον λαό μας που κάποιοι  θαυμαστές του Χίτλερ και του  ναζισμού πήραν και πάλι την έγκριση για να εισέλθουν σε θεσμούς της πόλης χρησιμοποιώντας την δημοκρατική διαδικασία της πολιτείας  προκειμένου να διαδίδουν τις ανώμαλες και στρεβλές θεωρίες τους. Η δημοκρατία που την αρνούνται και την περιφρονούν τους δίνει το δικαίωμα να υπάρχουν ως πολιτικοί και να αρθρώνουν λόγο, δυστυχώς διχαστικό και φασιστικό. Η "δημοκρατία" που εκείνοι επαγγέλλονται σίγουρα θα φίμωνε κάθε αντίθετη φωνή. Ούτε και αυτό τους κάνει να σκέπτονται  σοβαρά  και να πράττουν σωστά απέναντι στους συμπολίτες τους. 

Η άνοδος της φασιστικής παράταξης   δείχνει δυστυχώς   συντηρητικοποίηση μέρους  της κοινωνίας μας (το παρατηρούμε  δυστυχώς και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες), η  οποία πέραν από μία διαμαρτυρία προς το επικρατούν σύστημα και προς την οικονομική κρίση  εκφράζει κυρίως την απόρριψη της κοινωνίας του κοσμο-πολιτισμού, της αποδοχής και της ανοχής, που ήταν βασικά χαρακτηριστικά των Ελλήνων καθόλη την διάρκεια της ιστορίας. Το νταηλίκι και η άρθρωση υβριστικού λόγου προς τους άλλους που δεν δέχονται τις απόψεις των, ο φανατισμός με τον οποίο αντιμετωπίζουν τους αντιθέτως φρονούντας έχει αναχθεί σε μέρος της ιδεολογίας τους. Δεν  είναι τυχαίο ότι η λέξη φανατισμός προέρχεται από το λατινικό fanum=ιερό-ναός και ερμηνεύτεται ως υπερβολικός ζήλος υπέρ της θρησκείας. Είναι λοιπόν ο φανατισμός κυρίως θρησκευτικός, προέρχεται από τον στρεβλό ζήλο και πιστεύω ότι είναι από τους πλέον επικίνδυνους. Το κράμα θρησκευτικού και εθνικιστικού φανατισμού ακόμη χειρότερο. Και τις δυο παραλλαγές δυστυχώς τις βλέπουμε γύρω μας. Τις παρατηρούμε σχεδόν παντού: στην εκκλησία, στην κοινωνία, σε αρκετά κόμματα, στην πολιτική και αλλού. Δεν είναι τρόπος ζωής και σκέψης, είναι πνεύμα αντιλογίας και φιλαρχίας με σκοπό όλοι να ασπαστούμε αυτή την θεώρηση των πραγμάτων. Σε   ελληνοτουρκική Ημερίδα που είχε διοργανωθεί πριν από λίγα χρόνια από τον Μητροπολίτη Αλεξανδρούπολης  οπαδοί των πάσης φύσεως εθνικο- θρησκευτικο-φασιστικών ρευμάτων αφού μοίρασαν μπροσούρες στην είσοδο του χώρου επιτέθηκαν λεκτικά όχι στους εισηγητές και στο περιεχόμενο των λεχθέντων όπως θα περίμενε κανείς, αλλά προτού καν αρχίσει η διαδικασία προσπάθησαν να την σαμποτάρουν, σχεδόν να την διακόψουν και στη συνέχεια αποχώρησαν από τον  χώρο. Αυτό είναι και το ίδιον του φανατικού: όλοι πρέπει να γίνουμε όπως αυτοί, αυτό είναι το εθνικά και θρησκευτικά ορθό.Αυτό μπορεί να επιβληθεί ακόμη και με τη βία. Δεν ακούμε τους άλλους, αποχωρούμε, δεν μας ενδιαφέρει το τι θα ειπωθεί.  Δυστυχώς αυτές οι νοοτροπίες καλλιεργούνται πολλές φορές και από κάποιους ταγούς της Εκκλησίας:  εκτοξεύτηκαν πολλές φορές από χείλη ορθοδόξων ελλαδικών αρχιερέων ακατανόητες και ακατάληπτες θεωρήσεις και ερμηνείες του ολοκαυτώματος των  Εβραίων και προσβολή της μνήμης των εκατομμυρίων αθώων θυμάτων.     Αισθάνθηκα τότε ντροπή  ως άνθρωπος για τα λόγια αυτά που βγήκαν από τα χείλη  ποιμένων  που είναι "εις τύπον Χριστού" και οι οποίοι πίστευα  ότι γνώριζαν την ιστορική πορεία του λαού του Ισραήλ, αλλά και όλων των λαών που  υπέστησαν διωγμούς  και γενοκτονίες.   Θυμήθηκα     την Σιών την Αγία,  και το  "του Θεού κατοικητήριον", και σκέφτηκα: ας μιλήσουν   επιτέλους  για αγάπη και καταλλαγή και συμφιλίωση των θρησκειών και  των ανθρώπων. Και  τώρα στις μέρες  μας, αμέσως μετά τις εκλογές, παρατηρούμε την επικίνδυνη  "επέλαση" του φασισμού και ναζισμού,  ακόμη και σε τόπους που είχαν ζήσει τον όλεθρο και την καταστροφή από τους Γερμανούς ναζί. Δεν θα αρκεστώ στο λαϊκό ρητό "ο Θεός να βάλει το χέρι του"! Να βγάλουμε εμείς το χέρι μας από την τσέπη της αδιαφορίας, να κρατήσουμε και να χρησιμοποιήσουμε την "κάλαμο γραμματέως οξυγράφου" προκειμένου  να διαφωτίσουμε την θαυμάσια πράγματι νεολαία μας και όλους τους καλοπροαίρετους ανθρώπους! Μόνο αυτοί μπορούν να μας εξασφαλίσουν  ευοίωνο  μέλλον. Η  παιδεία με ευρύτητα αντιλήψεων, η γνώση της ιστορίας μέσα από τις καταγραφές (oralstory) των επιζώντων των γενοκτονιών, αλλά και από μαρτυρίες των απογόνων των είναι τα σημεία  τα οποία  θα αποτελέσουν τον άξονα της μόρφωσης των πολιτών  στην  ευρωπαϊκή και παγκόσμια πολιτεία   Κόμματα και παρατάξεις με τα «πιστεύω» του Χίτλερ με αυτό τον τρόπο δεν θα  έχουν θέση σε μία ευρωπαϊκή κοινωνία.  

δρ Αντώνιος Χατζόπουλος, Κων/πολη, 20/5/ 2014

Στέλιος Μπερμπεράκης " Πίσω στη δεκαετία του '80 - ούτε καν του '90"

πηγή: protagon

Εδώ και μέρες παρακολουθώ την ειδησεογραφία με επίκεντρο τα τεκταινόμενα στη Θράκη, που με πηγαίνουν πίσω στη δεκαετία του '80 - ούτε καν του '90...

Αισθάνθηκα την ανάγκη να γράψω αυτό το κείμενο ως Κωνσταντινουπολίτης, ελληνικής καταγωγής, τουρκικής υπηκοότητας, και δημοσιογράφος-ανταποκριτής, στην Ελλάδα, για τουρκικά Μέσα.

Αναρωτιέμαι πώς μια δημοκρατική χώρα, όπως η Ελλάδα -ευρωπαϊκή κατά τα άλλα, κοιτίδα της δημοκρατίας, υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών, των σκέψεων και λαών ανά τον κόσμο- αλλά και τα πολιτικά κόμματα, οι κυβερνήσεις και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, να φοβούνται το ίδιο τους τον λαό.

Παίρνοντας αφορμή από τις πάμπολλες δηλώσεις, αντιπαραθέσεις και αλληλοκατηγορίες για ένα θέμα τόσο ευαίσθητο, όπως η μειονότητα της Θράκης, αναρωτιέμαι πώς και δεν βγαίνει κανείς να πει το εξής αυτονόητο - για μια χώρα δημοκρατική και όχι οπισθοδρομική: «...καμία διεθνής συμφωνία, καμία κυβέρνηση ή κράτος δεν μπορεί να προσδιορίσει ή να επιβάλλει την καταγωγή και τη συνείδηση των ανθρώπων, των κοινοτήτων και των μειονοτήτων - και ας είναι και Έλληνες, Τούρκοι, Πομάκοι, Ρομά, Κούρδοι κ.λπ. κ.λπ.». Τόσο απλά...

Όταν στη δημοκρατική και ευρωπαϊκή Ελλάδα τα ΜΜΕ και κάθε κόμμα παραδέχονται ότι στη Θράκη ζουν συνάνθρωποί τους, που φέρουν την ίδια υπηκοότητα, όπως την ελληνική, αλλά αισθάνονται είτε Πομάκοι είτε Ρομά και υπερασπίζουν τα ανθρώπινά τους δικαιώματα, την καταγωγή τους, τη θρησκευτική τους ελευθερία και τη γλώσσα τους -και καλά κάνουν- δεν μπορούν ή, μάλλον, αδυνατούν να κάνουν το ίδιο με τους συνανθρώπους τους -φέροντες την ίδια υπηκοότητα, την ελληνική- οι οποίοι αισθάνονται Τούρκοι, λόγω της καταγωγής τους...

Η ελληνική πολιτεία, η οποία το 1952 (εποχή Παπάγου) όπου Ελλάδα και Τουρκία έγιναν μέλη του ΝΑΤΟ, ονόμασε τη μειονότητα της Θράκης συλλήβδην ως «τουρκική», λόγω της «απειλής από τον βορρά», έδωσε ταυτότητες με την ένδειξη την «τουρκική» τους καταγωγή, δίνοντας και στο μειονοτικό σχολείο το όνομα -προς τιμήν του τότε Τούρκου Προέδρου της Δημοκρατίας- "Celal Bayar"...

Μετά ήρθε η χούντα και την ονόμασε «μουσουλμανική», επικαλούμενη τη συνθήκη της Λωζάνης -και λόγω της «απειλής εξ Ανατολών», αυτή τη φορά- όχι μόνο δεν τους αναγνώρισε καμιά καταγωγή, αλλά τους αμπάρωσε και πίσω από μια μπάρα...

Μόνο το 1992 το ελληνικό κράτος (επί Πρωθυπουργίας Μητσοτάκη) αναγνώρισε τα «μεγάλα λάθη της πολιτείας» που είχαν γίνει εις βάρος της μειονότητας και υποσχέθηκε «ισονομία και ισοπολιτεία».

Στη μεταπολίτευση όμως -και ως σήμερα- είναι σχεδόν απαγορευτικό κάποιος της μειονότητας να αυτοπροσδιορίζει τον εαυτό του ή ακόμα και την κοινότητά του ως «Τούρκος» ή «τουρκική»... Είναι σαν να λέμε να απαγορεύεται στην Κωνσταντινούπολη, κάποιος της μειονότητας ή της κοινότητάς του, να λέει ότι είναι «Έλληνας» ή να χρησιμοποιήσει τη φράση «ελληνική κοινότητα»... Είναι σαν το τουρκικό κράτος να αποκαλεί τους εκεί Έλληνες «χριστιανική μειονότητα» ή ακόμα και «Τούρκοι χριστιανοί», απαγορεύοντας στις κοινότητες να αποκαλούν τον εαυτό τους «ελληνικές», «αρμενικές» ή «εβραϊκές», όπως μέχρι πρόσφατα έκανε για τους Κούρδους...

Ναι μεν η Λωζάνη αναφέρεται σε μουσουλμανική μειονότητα, αλλά αυτό δεν πάει να πει ότι κάποιος που φέρει την ελληνική υπηκοότητα δεν έχει το δικαίωμα να έχει τουρκική ή άλλη συνείδηση, όπως έχει το δικαίωμα κάποιος να έχει ελληνική συνείδηση και ας φέρει τουρκική, γερμανική, αμερικανική ή ρωσική υπηκοότητα... (π.χ. John Brademas, μέλος κογκρέσου ΗΠΑ και Γιώργος Μαρκάκης, βουλευτής Γερμανίας. Και οι δυο τους έχουν ελληνική συνείδηση, αλλά κανείς δεν τους κατηγόρησε για την καταγωγή τους...)

Η δε ελληνική πολιτεία δίνει την εντύπωση σαν να αντιμετωπίζει τη μειονότητα ως «ξένο σώμα» και σ´ αυτό, ΔΥΣΤΥΧΩΣ, τα ΜΜΕ δεν βοηθούν καθόλου, παρά να εκφοβίζουν την ελληνική κοινή γνώμη, για το πόσο ανθελληνική είναι η μειονότητα, που θέλει να έχει τουρκική συνείδηση, που τολμά να μιλά τουρκικά και όχι «μουσουλμανικά». (Ακούστηκε και αυτό!)

Γιατί να φιλοξενείται από τα ελληνικά ΜΜΕ η κυρία Σαμπιχά Σουλεϊμάν ως εκπρόσωπος των Ρομά της Θράκης και να μη φιλοξενείται κάποιος τουρκογενής να πει τα δικά του προβλήματα; Γιατί ένας Πομάκος ή Ρομά χαίρει το δικαίωμα να ονομάζει ελεύθερα -και δικαίως υπερήφανα- την καταγωγή του και δεν έχει το ίδιο δικαίωμα κάποιος τουρκογενής της Θράκης; Γιατί όλοι οι τουρκογενείς ή τουρκόφωνοι, όταν πολιτεύονται, να είναι όλοι «...το μακρύ χέρι της Τουρκίας» και «πιόνια του (κακού) προξενείου» που έχει σκοπό «να ενώσει τη Θράκη με την ανατολική»;

(Για να μην ξεχνιόμαστε... Και πριν από μερικά χρόνια στην περίπτωση της υποψήφιας για την Υπερνομαρχία κας Καραχασάν (επί Πασόκ) πάλι τα ΜΜΕ την είχαν στήσει στον τοίχο και τη ρωτούσαν επίμονα τι αισθάνεται: «Τουρκάλα ή Ελληνίδα;»... Απίστευτες ερωτήσεις που θύμιζαν άλλες εποχές, όπως των Εβραίων στην τότε Γερμανία των Ναζί...)

Η Τουρκία ήταν μέρος της συνθήκης της Λωζάνης και έτσι διατηρήθηκε η «μουσουλμανική» μειονότητα στη Θράκη, όπως διατηρήθηκε η ελληνική μειονότητα στην Κων/πολη... Άρα; Γιατί η Τουρκία και όχι κάποια άλλη «μουσουλμανική» χώρα;

Όπως όλοι παραδέχονται, για πολλά χρόνια η μειονότητα της Θράκης έχει αγνοηθεί, έχει γκετοποιηθεί και τα προβλήματα όλης της μειονότητας -ανεξαρτήτως καταγωγής - έχουν διογκωθεί... στον βαθμό που στράφηκε στην Τουρκία, ως «μεγάλος αδελφός».

Από την άλλη, το κύριο πρόβλημα της μειονότητας είναι ότι δεν μπορούν όλοι μαζί να βγάλουν ή να εκλέξουν έναν εκπρόσωπο που να μπορεί να συνομιλήσει με την ελληνική πολιτεία.

Όταν ο ελληνικής καταγωγής, Τούρκος υπήκοος, Κων/πολίτης Λάκης Βίγκας, έχει εκλεχτεί από όλες τις μειονότητες της Κων/πολης (ελληνική, αρμενική, εβραϊκή) ως πρόεδρος της μειονότητας και συνομιλώντας με τις τουρκικές Αρχές προσπαθεί να φέρει εις πέρας όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η μειονότητα, η αντίστοιχη της Θράκης αδυνατεί ακόμα και να εκστομίσει τα δικά της, τα όποια προβλήματα, λόγω του ότι δεν έχει κάποιον -κοινά αποδεκτό- συντονιστή...

Κατά τη γνώμη μου, η ελληνική πολιτεία -και κυρίως τα ΜΜΕ- πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης δεν είναι μόνο μια θρησκευτική μειονότητα όπως οι Καθολικοί της Τήνου ή της Σύρου, οι οποίοι έχουν ΚΑΙ ελληνική συνείδηση και η μητρική τους γλώσσα είναι ελληνική. Οι Μουσουλμάνοι, όμως, της Θράκης είναι πολυπολιτισμικοί, έχουν διαφορετικές μητρικές γλώσσες και διαφορετικές συνειδήσεις και, αν μη τι άλλο, πρέπει να προστατεύονται από το ίδιο το ελληνικό κράτος, αφού έχουν ελληνική υπηκοότητα... και όχι ελληνική συνείδηση - σώνει και καλά...

Το παράδειγμα της Τουρκίας, που αγνοούσε μέχρι πρόσφατα την κουρδική πραγματικότητα, διαδίδοντας συνάμα ότι «...δεν υπάρχουν Κούρδοι στην Τουρκία» απλώς διόγκωσε το Κουρδικό πρόβλημα, μέχρι που στο τέλος παραδέχτηκε την ύπαρξή του...

Οι μπάρες της μειονότητας έχουν αρθεί επί ΠΑΣΟΚ, μόλις το 1996. Αλλά μην ξαναμπούν -και αυτή τη φορά- σε μορφή «νοητή» και αντιμετωπιστεί η μουσουλμανική μειονότητα κάθε συνείδησης όπως οι, μέχρι πρόσφατα, «ανύπαρκτοι Κούρδοι της Τουρκίας».

*Ο Στέλιος Μπερμπεράκης είναι δημοσιογράφος, ανταποκριτής στην Αθήνα των: εφημερίδα SABAH, NTV, BBC WORLD, DW.

ένα άρθρο των πρωταγωνιστών

Διεθνές Συνέδριο στο Βόλο «Κανόνες της Εκκλησίας και σύγχρονες προκλήσεις»

 Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε από την Πέμπτη 8 μέχρι την Κυριακή 11 Μαΐου 2014 στο Βόλο το Διεθνές Συνέδριο με τίτλο «Κανόνες της Εκκλησίας και σύγχρονες προκλήσεις» που διοργανώθηκε από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος. Κατά την έναρξη του Συνεδρίου σύντομο χαιρετισμό απηύθυναν ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδης (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ), ο οποίος περιέγραψε την προβληματική και τους άξονες του Συνεδρίου, ο Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ) ο οποίος αναφέρθηκε στη σπουδαιότητα και την ανάγκη διερεύνησης της σχέσης των ιερών κανόνων προς τη σύγχρονη πραγματικότητα, ενώ ο Μητροπολίτης Περγάμου κ. Ιωάννης Ζηζιούλας ανέγνωσε το μήνυμα που απέστειλε με αφορμή το Συνέδριο, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος ο Α', (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ) όπου τονιζόταν, μεταξύ άλλων, η διαχρονική σημασία της κανονικής παραδόσεως για τη ζωή Εκκλησίας. Σύντομο χαιρετισμό απηύθυνε εκ μέρους του Δημάρχου Βόλου κ. Σκoτινιώτη, ο Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Προστασίας, Παιδείας και Πολιτισμού κ. Απόστολος Παντσάς, εξαίροντας τη σπουδαιότητα του θέματος.

Στη μοναδική συνεδρία της πρώτης ημέρας του συνεδρίου, υπό την προεδρία του Διευθυντή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Δρ. Παντελή Καλαϊτζίδη, ο π. Γρηγόριος Παπαθωμάς, (Καθηγητής Κανονικού Δικαίου Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Ορθοδόξου Θεολογικού Ινστιτούτου Αγίου Σεργίου, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών (EFOST) και Μέλος του Δ.Σ. της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών) μίλησε με θέμα «Ιστορική Συνάφεια της Κανονογέννησης και Θεολογία των Ιερών Κανόνων». Σύμφωνα με τον ομιλητή, η Εκκλησία υπάρχει τόσο ενδοϊστορικά όσο και εξωϊστορικά/εσχατολογικά. Λόγω του διττού αυτού τρόπου ύπαρξής της, η Εκκλησία καλείται να εκφραστεί και να αντιμετωπίσει σύγχρονα ιστορικά φαινόμενα που απασχολούν τον άνθρωπο, τόσο μέσα από έναν εσχατολογικό προσανατολισμό (Θεία Λειτουργία) όσο και με οντολογικούς οδοδείκτες (Ιεροί Κανόνες), με σκοπό την ενότητα της διαφοράς μεταξύ ανθρώπινης ενδοϊστορικής και εσχατολογικής ύπαρξης. Εδώ έγκειται και το γεγονός της Κανονογέννησης, αλλά και της διαλεκτικής σχέσης μεταξύενδοϊστορικής συνάφειας και εσχατολογικής θεολογίας στους Ιερούς Κανόνες (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Στη συνέχεια ο Ομότιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Σπυρίδων Τρωϊάνος ανέπτυξε το θέμα «Η αρχή της Οικονομίας στην Ορθόδοξη παράδοση άλλοτε και τώρα». Σύμφωνα με τον εισηγητή γίνεται συχνά λόγος στην ιστορία του δικαίου για την επίδραση της χριστιανικής διδασκαλίας επί του ρωμαϊκού δικαίου. Δεν μπορεί ωστόσο να αγνοήσει κανείς και την αντίστροφη κατεύθυνση, δηλαδή την επίδραση του ρωμαϊκού δικαίου κατά τη διαμόρφωση των εκκλησιαστικών θεσμών, δοθέντος ότι η Εκκλησία οργανώθηκε, ακολουθώντας τα πρότυπα του νομικού της περιβάλλοντος. Αρκετά ενωρίς εμφανίζεται στο ρωμαϊκό δίκαιο η έννοια της aequitas (= ισότης), που στηρίζεται στην αριστοτελική επιείκεια. Η aequitas είναι μέθοδος προσέγγισης του δικαίου, στην οποία παίζει σημαντικό ρόλο η συγκατάβαση, όχι όμως ως απερίσκεπτη παρέκκλιση από την πάγια δικαϊκή παράδοση, αλλά ως συγκεκριμενοποίηση της ιδέας της δικαιοσύνης. Με την πάροδο του χρόνου, αφού έγινε κατανοητή από τους νομικούς της κλασικής περιόδου η δυνατότητα ύπαρξης διαφοράς ανάμεσα στο αυστηρό δίκαιο και στην aequitas, κατέστη η τελευταία ερμηνευτικό εργαλείο. Από πρακτική άποψη η aequitas υπαγόρευε την έκδοση όμοιων αποφάσεων για την αντιμετώπιση όμοιων υποθέσεων. Υπήρχαν όμως και περιπτώσεις, στις οποίες το αίσθημα του δικαίου υπαγόρευε απόκλιση από το ισχύον δίκαιο. για τον χαρακτηρισμό και των δύο μεθόδων ανεύρεσης του δικαίου χρησιμοποιήθηκε στο πεδίο του εκκλησιαστικού δικαίου ο όρος «οικονομία». Το ουσιαστικό «οικονομία», προερχόμενο από το ρήμα «οικονομώ», έχει πολλές σημασίες. Κατά εξίσου πολύπλευρο τρόπο γινόταν ευθύς εξ αρχής αντιληπτή η έννοια της «οικονομίας» και στον εκκλησιαστικό χώρο. Η οικονομία εμφανίζεται στους κανόνες όλων των συνόδων τόσο των οικουμενικών όσο και των τοπικών, ωστόσο, το πεδίο, επί του οποίου τύχαινε εφαρμογής κατά απολύτως ιδιαίτερο τρόπο, είναι εκείνο της τέλεσης των μυστηρίων και της αναγνώρισης της ισχύος τους, κυρίως, ως προς την ικανότητα από άποψη κανονικού δικαίου του λειτουργού του μυστηρίου. Εφόσον η οικονομία αποτελεί έννοια τόσο θεολογική όσο και νομική, δεν είναι απορίας άξιο το ότι υπήρξε αντικείμενο ρύθμισης από τη νομοθεσία του νεοελληνικού κράτους. Η τελευταία όμως περιορίστηκε στη θέσπιση διατάξεων διαδικαστικού χαρακτήρα, αφήνοντας τον προσδιορισμό του περιεχομένου της οικονομίας στη θεωρία του κανονικού δικαίου (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ).

    Στην πρώτη πρωινή συνεδρία της δεύτερης ημέρας του συνεδρίου (Παρασκευή 9 Μαΐου) υπό την προεδρία του αναπληρωτή Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνου Κορναράκη, ο Χρήστος Καρακόλης Αναπληρωτής Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Μέλος του Δ.Σ. της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, ανέπτυξε το θέμα «Βιβλικό πνεύμα και Κανόνες της Εκκλησίας». Στην εισήγηση αυτήν εξετάστηκε κατ' αρχάς η τοποθέτηση του Χριστού απέναντι στις εντολές του μωσαϊκού νόμου σύμφωνα με τη μαρτυρία των συνοπτικών ευαγγελίων. Ο απ. Παύλος θέτει ως βάση της ηθικής διδασκαλίας του τον Δεκάλογο. Η χριστιανική ηθική της αγάπης, την οποία κηρύττει ο Παύλος, υπερβαίνει και καταργεί ουσιαστικά τη νομική ηθική. Η απελευθέρωση του ανθρώπου από την «κατάρα του νόμου» οφείλεται στο γεγονός του Χριστού.Το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο είναι το πλέον «αντινομικό» κείμενο της Καινής Διαθήκης. Η κύρια εντολή του Χριστού προς τους μαθητές του είναι το να πιστεύουν στον ίδιο και να αγαπούν ο ένας τον άλλον. Η πίστη και η αγάπη καθιστούν περιττή κάθε επιμέρους ηθική διδασκαλία.Η εισήγηση ολοκληρώθηκε με τη διατύπωση ορισμένων προβληματισμών σχετικά με τη γένεση και την ανάπτυξη των κανόνων (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Στη συνέχεια ο π. Δημήτριος Μπαθρέλλος, Διδάσκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ), Επισκέπτης Καθηγητής στο Ινστιτούτο Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών του Cambridge και Μέλος του Δ.Σ. της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, ανέπτυξε το θέμα «Δογματική θεολογία και Ιεροί Κανόνες». Σύμφωνα με τον εισηγητή οι κανόνες αποτελούν έκφραση και εφαρμογή του φόγματος στη ζωή της Εκκλησίας. Έτσι έγινε προσπάθεια να επισημανθούν ορισμένες θεμελιώδεις θεολογικές αρχές που διέπουν τους κανόνες της Εκκλησίας και αποτελούν κριτήριο για την επολογή, αναθεώρηση, συστηματοποίηση, ερμηνεία και θέσπιση κανόνων και κανονικών διατάξεων (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Η συνεδρία ολοκληρώθηκε με την εισήγηση του Σταύρου Γιαγκάζογλου, Συμβούλου Α΄ ΥΠΑΙΘ, Διευθυντή του περιοδικού «Θεολογία» και Διδάσκοντος στο ΕΑΠ, πάνω στο θέμα «Ευχαριστιακή εκκλησιολογία και κανονική παράδοση». Στην εισήγησή αυτή παρουσιάστηκε το ευχαριστιακό και εκκλησιολογικό υπόβαθρο της κανονικής παράδοσης. Οι κανόνες πηγάζουν από την ευχαριστιακή κοινότητα και θεσπίστηκαν από την Εκκλησία για τη διασφάλιση της ενότητας, της τάξης και της ειρήνης, αλλά και της εφαρμογής του ποιμαντικού της έργου στο πλαίσιο της άρρηκτης σχέσης μεταξύ ευχαριστίας, δόγματος και ήθους. Ακολούθως, διερευνήθηκε η διαφορετική κατανόηση της Ευχαριστιακής Εκκλησιολογίας από τον π. Νικόλαο Αφανάσιεφ και τον Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη Ζηζιούλα, ιδιαίτερα ως προς τη σχέση της με το Κανονικό Δίκαιο. Ακόμη, επισημάνθηκε ο πνευματολογικός παράγοντας ως προς τη συνοδική αποδοχή αλλά και ως προς την ποιμαντική και θεραπευτική εφαρμογή των κανόνων. Ωστόσο, το δικανικό πνεύμα και η αυτονόμησή των κανόνων από το πλαίσιο της ευχαριστιακής θεμελίωσης και λειτουργίας τους είναι δυνατό να οδηγεί συχνά στην εμφάνιση ποικίλων εντάσεων μεταξύ θεσμού και χαρίσματος ή ακόμη και σε φονταμενταλιστικές ακρότητες. Πέρα από ενδεχόμενες ιστορικές και όχι πάντοτε εκκλησιολογικές επιδράσεις και στοχεύσεις στη μορφολογία των κανόνων, η Εκκλησία μπορεί να προβαίνει στην ανανέωση της κανονικής παράδοσης είτε αλλάζοντας το ιστορικό και μορφολογικό περίβλημα των κανόνων είτε εφαρμόζοντας διακριτικά την αρχή της ακρίβειας και της οικονομίας. Είναι ανάγκη στις μέρες μας η ποιμαντική εφαρμογή των κανόνων και γενικότερα το Κανονικό Δίκαιο ως ιδιαίτερος επιστημονικός θεολογικός κλάδος να επανασυνδεθεί οργανικά με την Ευχαριστιακή Εκκλησιολογία (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ).

    Στη δεύτερη πρωινή συνεδρία υπο την προεδρία του Μητροπολίτη Νιγηρίας κ. Αλεξάνδρου, οΘεόδωρος Γιάγκου, Πρόεδρος Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας Α.Π.Θ., ανέπτυξε το θέμα «Αυθεντικό και νόθο στην Ορθόδοξη κανονική παράδοση». Η διαλεκτική ανάμεσα στο γνήσιο και το νόθο, σε αυτό που περιέχεται στο corpus των κανόνων και σε αυτό που εισάγεται μεταγενέστερα από τα θεσμικά όργανα της εκκλησίας και ενίοτε από ιδιωτική πρωτοβουλία και που μαρτυρείται και αναδεικνύεται σε πολλές κανονικές πηγές του 11ου και του 12ου αι., διατηρήθηκε στη χειρόγραφη παράδοση με εμφανή τάση καθιέρωσης της λεγομένης ψευδοκανονικής παράδοσης, σιωπηρά και κατά το πλείστον αδιαμαρτύρητα εις βάρος πολλές φορές του επίσημου corpus κανόνων. Ο αριθμός και μόνον των ποικίλων διασωθεισών χειρογράφων συλλογών επιμαρτυρεί την ευρύτητα της αποδοχής των κειμένων της ψευδοκανονικής παραδόσεως, που αποδίδεται σε υποτιθέμενους συγγραφείς, πρωτίστως στους πατριάρχες Ιωάννη Νηστευτή και Νικηφόρο Ομολογητή, η οποία σε πολλές περιπτώσεις παρήγετο και ενσωματώνετο στις κανονικές συλλογές ανεξέλεγκτα (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Στη συνέχεια ο David Heith-Stade, Υπ. Δρ. του Πανεπιστημίου της Lund (Σουηδία), μίλησε για το θέμα «Υπάρχει "consensus canonum";», όπου εξετάστηκε η αναζήτηση ενός consensus canonum (δηλ. συμφωνία κανόνων). Διερευνήθηκε επίσης με ποιο τρόπο θα μπορούσε να γίνει θεωρητικά λόγος για συμφωνία των κανόνων, ενώ αξιοποιήθηκαν ιστορικά παραδείγματα προκειμένου να εξεταστεί τι ακριβώς εννοείται όταν γίνεται λόγος για το consensuscanonum (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Τελευταίος ομιλητής της συνεδρίας ήταν ο π. Αδαμάντιος Αυγουστίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Η ποιμαντική φύση των Ιερών Κανόνων». Η απάντηση στο ερώτημα περί της ποιμαντικής φύσεως των Ιερών Κανόνων προϋποθέτει την διευκρίνιση σχετικά με το πώς κατανοούμε την Ποιμαντική Θεολογία και κατά προέκταση τη σύγχρονη Ποιμαντική Πράξη. Προηγείται, δηλαδή, η διερεύνηση του σύγχρονου «επιστημολογικού προβλήματος» της Ποιμαντικής Θεολογίας. Το πρώτο μέρος του επιστημολογικού ποιμαντικού προβλήματος, και κατά προέκταση της αλλοιώσεως της ποιμαντικής φύσεως των Ιερών Κανόνων συμπυκνώνεται στην ανεπίγνωστη επικράτηση ενός νομικιστικού και ηθικιστικού τρόπου εφαρμογής των κανόνων στην ποιμαντική πράξη. Το δεύτερο μέρος χαρακτηρίζεται από τον εγκλωβισμό σε μια ακτιβιστική και ψυχολογικού προσανατολισμού Ποιμαντική, όπου οι Ιεροί Κανόνες αντιμετωπίζονται πλέον ως δευτερευούσης σημασίας ή, απλώς, δεν λαμβάνονται υπόψη, αφού η ψυχολογική κατανόηση του υποκειμένου και η ανακούφισή του από τα προβλήματα του παρόντος βίου μοιάζει να αποκτά απόλυτη προτεραιότητα. Εξ επόψεως Ορθοδόξου το μέτρο και το ήθος που διασφαλίζουν την κατανόηση της ποιμαντικής φύσεως και της ορθής ποιμαντικής χρήσεως των Ιερών Κανόνων συνοψίζονται εξαιρετικά στον ΡΒ' Κανόνα της εν Τρούλλω Οικουμενικής Πενθέκτης Συνόδου. Το ουσιαστικό ερώτημα αφορά στην ευθύνη μας να διατυπώσουμε και να διαμορφώσουμε εντός του πλαισίου των Θεολογικών Σπουδών μια Ορθόδοξη Ποιμαντική Θεολογία, που έχει επίγνωση των εκκλησιολογικών και δογματικών προδιαγραφών της (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστεεδώ).

    Στην πρώτη απογευματινή συνεδρία υπό την προεδρία της Teva Regule, πρώτος ομιλητής ήταν ο Michel Stavrou, Καθηγητής Ορθοδόξου Θεολογικού Ινστιτούτου Αγίου Σεργίου (Παρίσι), με θέμα «Κανόνες και βάπτισμα των ετεροδόξων». Σύμφωνα με τον εισηγητή, εάν το ζήτημα της αναγνώρισης του βαπτίσματος των ετεροδόξων από τη Ορθόδοξη Εκκλησία έρχεται και πάλι στο προσκήνιο, χωρίς να έχει διευθετηθεί οριστικά, αυτό οφείλεται στην εποχή των συγκρούσεων μεταξύ των Χριστιανών της Δύσης και της Ανατολής. Η παρούσα εισήγηση επιχειρήσε να παρουσιάσει τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει κάτι τέτοιο, εξετάζοντας τα ιστορικά, κανονικά και θεολογικά δεδομένα. Ο θεμελιώδης άξονας της κανονικής παράδοσης της Ορθοδοξίας που σχετίζεται άμεσα με το θέμα μας, αποτελείται από τον 95^ο κανόνα της Πενθέκτης εν Τρούλω Συνόδου του 692. Ωστόσο, ο κανόνας αυτός δεν έγινε πάντοτε δεκτός στο πέρασμα των αιώνων. Κατά το δέκατο όγδοο αιώνα, η πολύ σοβαρή ένταση με την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και το φαινόμενο των «ιεραποστόλων» - προσήλυτοι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και την Τρανσυλβανία - οδήγησε στην απόφαση της Συνόδου της Κωνσταντινούπολης του 1755, η οποία επηρέασε στη συνέχεια μέσω του έργου του αγίου Νικοδήμου Αγιορείτου, τη σύγχρονη αντίληψη της νεοελληνικής μυστηριακής θεολογίας. Πρόκειται για μια απόφαση η οποία αμφισβητείται στο πλαίσιο της οικουμενικής ορθοδοξίας και βρίσκεται σε διάσταση με την αρχαία παράδοση. Στο σημείο αυτό εκφράζεται η ελπίδα ότι ένας πανορθόδοξος προβληματισμός είναι απόλυτα αναγκαίος σχετικά με το ζήτημα της αναγνώρισης του βαπτίσματος των ετεροδόξων Χριστιανών, γεγονός που θα βοηθήσει στην επιστροφή της Ορθοδοξίας στο πνεύμα της μεγάλης πατερικής και βυζαντινής παράδοσης (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Ο π. Alexander Rentel, Επίκουρος Καθηγητής Κανονικού Δικαίου Ορθοδόξου Θεολογικού Σεμιναρίου Αγίου Βλαδιμήρου (Νέα Υόρκη) μίλησε με θέμα «Κανονικότητα και Εκκλησιακότητα των ετεροδόξων». Στην κανονική παράδοση, υπάρχουν διάφορες ομάδες εκτός Εκκλησίας των οποίων η κατάσταση, δεν τους επιτρέπει να χαρακτηριστούν ως Εκκλησία με τον ίδιο τρόπο που η Εκκλησία είναι. Αυτές οι ομάδες είναι είτε μη χριστιανικές (ειδωλολάτρες), ή αλλιώς έχουν αποκοπεί από την ενότητα της Εκκλησίας (παρασυναγωγές ή σχισματικοί), ή έχουν επιλέξει μια άλλη πίστη (αιρετικοί). Οι κανόνες διατηρούν μια αυστηρή προσέγγιση απέναντι στην αρχή αυτή, που έρχεται σε αντίθεση με μια άλλη προοπτική που υπάρχει στην ίδια κανονική παράδοση και αφορά στον τρόπο θεώρησης των ομάδων αυτών. Η προοπτική αυτή σκιαγραφεί διάφορες μεθόδους για την υποδοχή αυτών των ομάδων στην Εκκλησία όταν αυτές επιθυμούν την είσοδο σε αυτή. Κρατώντας αυτές τις μεθόδους υποδοχής, μαζί με τον άγραφο κανόνα που λέει ότι το Βάπτισμα αποτελεί τη μοναδική οδό εισόδου στην Εκκλησία, φαίνεται ότι αναγνωρίζεται σιωπηρά ότι αυτές οι ομάδες διατηρούν έναν βαθμό εκκλησιακότητας γεγονός που δεν καθιστά αναγκαίο το βάπτισμα. Επιπλέον, η κανονική και ευρύτερα πατερική παράδοση μαρτυρεί υπέρ της επιθυμίας διαλόγου με τους μη Ορθοδόξους, για την προσεκτική εξέταση της πίστης τους ενώ, όταν ενδείκνυται, ζητούν τη συμφιλίωση και την ενότητα μαζί τους. Τόσο η ακρίβεια όσο και η επιθυμία αυτή, αν και φαινομενικά φαίνονται ότι βρίσκονται σε αντίφαση, αναδύονται εξίσου από τη θεμελιώδη ερμηνευτική αρχή της κανονικής παράδοσης, τον ίδιο τον Ιησού Χριστό, ο οποίος και μόνο παρέχει την κατανόηση και επιτρέπει την ορθή εφαρμογή της κανονικής παράδοσης (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Στη συνέχεια αναγνώστηκε από τον Αρχ. Γρηγόριο Παπαθωμά το κείμενο με τίτλο «Συμπροσευχή και Οικουμενικός Διάλογος κατά τους Ιερούς Κανόνες», του Βλάσιου Φειδά, Ομ. Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Κοσμήτορα του Ινστιτούτου Μεταπτυχιακών Σπουδών Ορθοδόξου Θεολογίας του Ορθοδόξου Κέντρου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Chambésy, Γενεύη, ο οποίος απουσίαζε από το συνέδριο. Στο κείμενο αυτό που έχει το χαρακτήρα γνωμάτευσης, εξετάστηκε το ζήτημα της συμπροσευχής στο διάλογο για την ενότητα των χριστιανών μέσα από την προσεκτική εξέταση της αληθούς έννοιας των ιερών κανόνων που διαλαμβάνουν με ζητήματα που αφορούν στη σχέση με τους ετεροδόξους χριστιανούς (λ.χ. με' Αποστολικός και λγ' Λαοδικείας), προχωρώντας στην εκκλησιαστική ερμηνεία επιμέρους σχετικών ιερών κανόνων, αναδεικνύοντας το καιρικόν και το επίκαιρόν τους (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ).

    Στην τελευταία συνεδρία της πρώτης μέρας του συνεδρίου υπο την προεδρία της κ. Μαρίας Τατάγιας Δρ. Εκκλησιαστικού Δικαίου Νομικής Σχολής ΑΠΘ, ο Γεώργιος Γκαβαρδίνας, Επ. Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ ανέπτυξε το θέμα «Κανόνες και νηστεία». Στη εισήγησή του ο ομιλητής υποστήριξε ότι η νηστεία ως θεσμός ίσχυσε στη αρχαία Ελλάδα, στην Αίγυπτο αλλά και σε διάφορους λαούς. Οι Εβραίοι σύμφωνα με τις επιταγές του Μωσαϊκού Νόμου τηρούσαν διάφορες νηστείες. Ο χριστιανισμός παρέλαβε το πνεύμα της ιουδαϊκής νηστείας και το ενέταξε στο πνευματικό περιεχόμενο της χριστιανικής διδασκαλίας. Κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες τηρούνταν οι νηστείες της Τετάρτης και της Παρασκευής καθώς και της Μ. Τεσσαρακοστής. Αυτές οι νηστείες, γνωστές και ως καθολικές νηστείες, διαφέρουν ως προς το περιεχόμενο και τη διάρκεια από άλλες μεταγενέστερες νηστείες που εισήχθησαν σταδιακά, μέσω των Μοναστηριακών Τυπικών, στη ζωή της Εκκλησίας από τους εκπροσώπους του μοναχισμού, τις λεγόμενες ειδικές νηστείες. Οι ιεροί κανόνες διαλαμβάνουν κανονικές διατάξεις μόνον για τις καθολικές νηστείες. Αντιθέτως, με τις ειδικές νηστείες ασχολήθηκαν οι Ενδημούσες Σύνοδοι του πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως κατά τον ενδέκατο, κυρίως, αιώνα και εξέδωσαν σχετικές κανονικές αποφάσεις με τις οποίες ρύθμιζαν τη διάρκεια, την ισχύ και το κύρος των ειδικών νηστειών. Την έκδοση των αποφάσεων αυτών προκάλεσε η συχνή αμφισβήτηση των ειδικών νηστειών τόσο από μοναχούς, όσο και από κληρικούς και λαϊκούς. Οι αποφάσεις των συνόδων αυτών συνέβαλαν στην οριστική καθιέρωση των ειδικών νηστειών στη ζωή της Εκκλησίας (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Ο επόμενος ομιλητής π. Αυγουστίνος Μπαϊρακτάρης,Επ. Καθηγητής στην Ανώτατη Εκκλησιαστική Ακαδημία Κρήτης και Επιστημονικός Συνεργάτης Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, μίλησε με θέμα «Κανόνες και περιβάλλον», όπου προσπάθησε να φανερώσει την υφιστάμενη σχέση μεταξύ των Ιερών Κανόνων και του περιβάλλοντος. Στον όρο περιβάλλον συμπεριλήθφηκαν οι έννοιες της δημιουργίας γενικά και του ανθρώπου και της κτίσης ειδικότερα. Επιπλέον θεωρήθηκε χρήσιμο και σκόπιμο να γίνει αναφορά στο σύγχρονο φαινόμενο της οικολογικής κρίσης ως συνέπεια της μεταστροφής από την έννοια της διακονίας και της διαχείρισης του περιβάλλοντος στην έννοια της εκμετάλλευσης της δημιουργίας από τη μεριά του ανθρώπου με απώτερο σκοπό την ιδιοτελή και μονομερή του ανάπτυξη. Αυτή η μεταστροφή αποτελεί συνέπεια της αμαρτίας, η οποία προκαλεί την αυτονόμηση του ανθρώπινου προσώπου τόσο από το οικείο του περιβάλλον, όσο και από τη σχέση του με τον Θεό. Ποια και τι είδους σχέση μπορεί να υπάρχει μεταξύ των κανόνων και της οικολογικής κρίσης, όπου η οικολογική κρίση προσλαμβάνεται ως συνέπεια της ανθρωπολογικής κρίσης; Στην προοπτική αυτή παρουσιάστηκαν σχετικοί κανόνες, οι οποίοι αναφέρονται στην ανθρώπινη πλεονεξία, που κινεί ουσιαστικά τη σύγχρονη και ανεξέλεγκτη οικονομική ανάπτυξη εις βάρος των φυσικών πηγών κ.ά (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ).

    Στην πρώτη πρωινή συνεδρία της δεύτερης μέρας του συνεδρίου (10 Μαΐου 2014), υπο την προεδρία του π. Alexander Rentel, ο πρώτος ομιλητής Νικόλαος Μαγγιώρος, Επ. Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. ανέπτυξε το θέμα «Ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας και ετερότητας στους Κανόνες». Αφού προσδιόρισε το νόημα της έννοιας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επεχείρησε να διευκρινήσει το χαρακτήρα των ιερών κανόνων σε σχέση με την θρησκευτική πολιτική της Ρωμαϊκής και Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Στο πλαίσιο αυτό οι ιεροί κανόνες αποτυπώνουν και τη σχέση του αυτοκράτορα προς την Εκκλησία. Τέλος έγινε αναφορά στη στάση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και των επιμέρους Ορθοδόξων Εκκλησιών απέναντι στη νεωτερική κατάκτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της θρησκευτικής ελευθερίας και το ρόλο της κανονικής παράδοσης της Εκκλησίας στο δημόσιο χώρο (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Στη συνέχεια η εισήγηση της Δώρας Δημανοπούλου-Cohen, Ερευνήτριας στην École des Hautes Études en Sciences Sociales (Παρίσι), λόγω απουσίας της, αναγνώστηκε από την επιστημονική συνεργάτιδα της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών κ. Αικατερίνη Πεκρίδου. Σύμφωνα με την εισηγήτρια αν και 'Ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ ΄Ελλην', κατά τον Παύλο, στην Προς Γαλάτας (Γαλ. 3, 28) επιστολή του, ωστόσο ο ενδέκατος κανόνας της πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου που συγκλήθηκε επτά περίπου αιώνες αργότερα (691) από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό Β όριζε ότι: Μηδεὶς τῶν ἐν ἱερατικῷ καταλεγομένων τάγματι, ἢ λαϊκός, τὰ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἄζυμα ἐσθιέτω, ἢ τούτοις προσοικειούσθω, ἢ ἐν νόσοις προσκαλείσθω, καὶ ἰατρείας παρ'αὐτῶν λαμβανέτω, ἢ ἐν βαλανείοις τούτοις παντελῶς συλλουέσθω· εἰ δέ τις τοῦτο πράξαι ἐπιχειροίη, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, καθαιρείσθω· εἰ δὲ λαϊκός, ἀφοριζέσθω. Σε τί οφείλεται η αλλαγή αυτή στην αντιμετώπιση των Εβραίων από την Εκκλησία, ώστε ο κανόνας αυτός να απαγορεύει ακόμη και την λήψη ιατρικής φροντίδας και βοήθειας από Εβραίο; Αντικατοπτρίζει ο κανόνας αυτός την ποιμαντική βούληση της Eκκλησίας ή την ανάγκη περισσότερο του αυτοκράτορα Ιουστινιανού να καταπολεμήσει τα αναζωπυρωθέντα ιουδαϊκά και εθνικά ήθη και έθιμα και τις εμφανισθείσες εκκλησιολογικές διαφοροποιήσεις των κατά τόπους Εκκλησιών που απειλούσαν την ενότητα της αυτοκρατορίας; Στην παρούσα μελέτη, έγινε μια απόπειρα να απαντηθεί το παραπάνω ερώτημα, λαμβάνοντας υπόψη μας τον 8ο κανόνα της εβδόμης Οικουμενικής Συνόδου, ο οποίος έδινε το δικαίωμα στους εβραϊκούς πληθυσμούς φανερῶς να εἶναι κατὰ τὴν ἑαυτῶν θρησκείαν. Η συνεδρία αυτή ολοκληρώθηκε με την εισήγηση του Rastko Jovic, Δρ. Θ., συνεργάτη του Παιδαγωγικού και Κατηχητικού Ινστιτούτου του Βελιγραδίου (Σερβία), ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Εκκλησιολογικές και κανονικές συνεπαγωγές από την τέλεση μεικτών και ανόμοιων γάμων». Οι δι-εκκλησιαστικοί και δια-θρησκευτικοί γάμοι αποτελούν πρόκληση για την θεολογία και την αυτοσυνειδησία της Εκκλησίας. Θα ήταν ίσως καλύτερα να αποφευχθεί η συζήτηση για το θέμα αυτό, γιατί πρόκειται για ένα ζήτημα οδυνηρό. Στον διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο οι Χριστιανοί έρχονται σε επαφή με ζωντανούς ανθρώπους που έχουν προχωρήσει σε μεικτούς γάμους. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο να προσεγγιστεί το θέμα αυτό, προκειμένου να βρεθούν διάφοροι τρόποι επίλυσής του, έτσι ώστε η ζωή να συνεχίσει να κυλάει ομαλά. Οι κανόνες της Εκκλησίας γεννήθηκαν σε μια εποχή όπου η η ίδια Εκκλησία ταυτίστηκε με την ιστορία, και η Αυτοκρατορία με τη Βασίλεια του Θεού. Ο σκοπός τους ήταν να ενδυναμώσουν το ιστορικό οικοδόμημα της Εκκλησίας και της Αυτοκρατορίας. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ο κάθε άλλος αποτελούσε μια απειλή για την ιστορική ύπαρξη της Εκκλησίας. Από την άλλη πλευρά, η εσχατολογία προσφέρει μια διαφορετική προοπτική ώστε να ιδωθεί ολάκερος ο κόσμος ως Εκκλησία «εν τω γίγνεσθαι». Οι μεικτοί γάμοι θέτουν αμείλικτα ερωτήματα, όπως λ.χ. πώς κατανοούμε τον εαυτό μας; ή πώς κατανοούμε τους άλλους; Η χριστιανική παράδοση βρίσκεται πλέον ενώπιον προκλήσεων που προέρχονται από νέα γεγονότα και πραγματικότητες, όπου η αντιμετώπισή τους απαιτεί θάρρος (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ).

    Στη δεύτερη πρωινή συνεδρία προήδρευσε ο Μητροπολίτης Ιλίου Αθηναγόρας. Ο πρώτος ομιλητής Radu Preda, Αν. Καθηγητής Πανεπιστημίου Babes-Boyai (Ρουμανία), Διευθυντής του Ρουμανικού Ινστιτούτου Διορθοδόξων, Διαχριστιανικών και Διαθρησκειακών Σπουδών (INTER, Cluj-Napoca) ανέπτυξε το θέμα «Νομικό πνεύμα και κανονική παράδοση: από το ήθος της ελευθερίας στην ηθική του φόβου και του νόμου», όπου επικρίθηκε ο δικανικός-νομικός χαρακτήρας των κανονικών διατάξεων, στο βαθμό που μια τέτοια κατανόηση έρχεται σε πλήρη αντίθεση προς το ευαγγελικό πνεύμα της αγάπης και ελευθερίας το οποίο θεωρείται και το πλέον κατάλληλο πρίσμα προκειμένου λ.χ. να υπερβαθούν οι κάθε είδους φυσικοί προκαθορισμοί στην θεώρηση του ανθρώπου. Επίσης τονίστηκε μεταξύ άλλων ότι η κανονική παράδοση πηγάζει από την απελευθερωτική αγάπη του ευαγγελίου και οφείλει να ερμηνεύεται σύμφωνα με το πνεύμα του Χριστού, προσφέροντας στον άνθρωπο μια αίσθηση ελευθερίας. (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ).

    Ο Κωνσταντίνος Κορναράκης Αν. Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, μίλησε με θέμα «Κανόνες και Ηθική». Θεμελιώδες κριτήριο για να κατανοηθούν οι θεολογικές αφετηρίες του κανονικού έργου της Εκκλησίας είναι το πρόσωπο και οι υπαρξιακές του ανάγκες. Η Εκκλησία δια μέσου των Κανόνων της προβάλλει και ερμηνεύει με πρακτικό τρόπο, προς όφελος του ανθρώπου, τη σημασία του λόγου του Ευαγγελίου για τη σωτηρία του και αντλεί από την ιστορική αλλά και εσχατολογική δυναμική του Ευαγγελίου τα κριτήρια διαπαιδαγώγησης του ανθρώπου στον λόγο αυτό. Υπό την έννοια αυτή, τα αυθεντικά θεμέλια του κανονικού δικαίου δεν έγκεινται στη δικανική θεώρηση της αμαρτίας (παράπτωμα-ποινή), αλλά στην προβολή της δυσλειτουργίας του πνευματικού βίου του ανθρώπου. Επομένως η Εκκλησία, δια μέσου των κανόνων της, δεν χειραγωγεί το ήθος του ανθρώπου αλλά τον βοηθά να κατανοήσει την απομάκρυνσή του από τον ευαγγελικό λόγο και του προτείνει θεραπευτικά μέσα για να διαπαιδαγωγηθεί στην ελευθερία του Πνεύματος (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστεεδώ).

    Στη συνέχεια η Teva Regule, Master Θεολογίας, Εκδότρια του Ορθοδόξου γυναικείου περιοδικού St. Nina Quarterly, διδάσκουσα στο Boston College (Βοστώνη) ανέπτυξε το θέμα «Γυναίκες και εκκλησιαστικοί κανόνες: μια δύσκολη σχέση», όπου υποστηρίχθηκε ότι η σχέση μεταξύ των γυναικών και των κανόνων της Εκκλησίας υπήρξε συχνά πολύ δύσκολη. Αν και οι κανόνες που ασχολούνται ειδικά με τη ζωή των γυναικών, διαμορφώθηκαν πριν από αιώνες, πολλοί εξακολουθούν από συνήθεια να χρησιμοποιούνται ακόμη για τη ρύθμιση της εκκλησιαστικής ζωής των γυναικών στις μέρες μας, συχνά μάλιστα χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις προϋποθέσεις πάνω στις οποίες βασίστηκαν. Η παρούσα εισήγηση διερεύνησε τη σχέση αυτή, με έμφαση κυρίως στους κανόνες και τα υπομνήματα που μιλούν για την «ακαθαρσία» των γυναικών, καθώς επίσης και σε κάποιες από τις λειτουργικές πρακτικές που σχετίζονται με αυτήν την κατανόηση της βιολογικής λειτουργίας των γυναικών, και σε μερικές ποιμαντικές συνέπειες αυτών των πρακτικών για τη ζωή των γυναικών και της Εκκλησίας σήμερα (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ).

    Στην πρώτη απογευματινή συνεδρία υπό την προεδρία του Καθηγητή Ιωάννη Κονιδάρη, ηΜοναχή Vassa Larin, Δρ. Θ., Ινστιτούτο Ιστορικής Θεολογίας, Πανεπιστήμιο Βιέννης (Αυστρία) μίλησε με θέμα «Οι Κανόνες της Εκκλησίας στη θεωρία και την πράξη», όπου συζητήθηκε το προβληματικό status των «κανόνων» στην Ορθόδοξη Εκκλησία σήμερα. Οι κανόνες θεωρούνται σήμερα ως διαχρονικά ιδεώδη, και όχι ως μάρτυρες σε διάφορα ανθρώπινα προβλήματα από συγκεκριμένες στιγμές της ιστορίας της Εκκλησίας. Έτσι και η κατά κάποιο τρόπο ανιστορική λογική του Ορθοδόξου Κανονικού Δικαίου, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, δεν δίνει μονάχα την αφορμή για την απόρριψη απλά των «κανόνων», που δεν είναι πλέον κανόνες με τη κατάλληλη έννοια του όρου. Την ίδια στιγμή αποθαρρύνει επίσης αποτελεσματικά και οποιαδήποτε κριτική σκέψη σχετικά με το περιεχόμενο ορισμένων ξεκάθαρα προβληματικών «κανόνων». Υπάρχει επομένως ανάγκη να επανεξεταστεί η παράδοση αυτή που θεωρεί τους κανόνες ως «ιερούς, «θείους» ή αμετάβλητους, και αυτό θα πρέπει να γίνει, σύμφωνα με το πνεύμα της παραδοσιακής ελευθερίας της Εκκλησίας στο πλαίσιο της δικής της νομοθεσίας. Επίσης φαίνεται ότι υπάρχει και μια επείγουσα ανάγκη για μια συστηματική «ιεράρχηση των κανόνων» που θα διακρίνει εκείνους που έχουν διαχρονική σημασία από εκείνους που δεν έχουν. Αλλά, όπως έχει σήμερα η κατάσταση, το Ορθόδοξο Κανονικό Δίκαιο δεν διαθέτει κάποιο τέτοιο σύστημα, με αποτέλεσμα να υπάρχει σημαντική σύγχυση σχετικά με τη «δεσμευτική» φύση και την «καθολική ισχύ» των κανόνων (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Στη συνέχεια ο π. Patriciu Vlaicu,Αν. Καθηγητής του Πανεπιστημίου Babes-Bolyai, Cluj-Napoca (Ρουμανία), Μέλος της Αντιπροσωπείας της Ρουμανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στα Ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, ανέπτυξε το θέμα «Σύγχρονη προσέγγιση της εφαρμογής των Ιερών Κανόνων στα θέματα αυτοκεφαλίας και "διασποράς"». Η ομιλία του χωρίστηκε σε δυο μέρη. Στο πρώτο μέρος προσφέρθηκε μια επισκόπηση των διαφόρων τρόπων με τους οποίους η Ορθόδοξη Εκκλησία ανέπτυξε την αυτοκεφαλία. Υπογραμμίστηκε ότι, με την ανάπτυξη των πολιτικών συμφερόντων σε μια ευρύτερη της επαρχίας περιοχή, άρχισε να διαμορφώνεται επίσης και μια εύρυτερη της μητρόπολης οργαντωτική δομή, η οποία ενεπλάκη nolens volens σε πολιτικά παιχνίδια. Ο τρόπος με τον οποίο βιώνεται η αυτοκεφαλία σήμερα, την καθιστά ένα από τα πλέον αδύνατα σημεία της σύγχρονης Ορθοδοξίας. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ο ίδιος ο κανονικός θεσμός της αυτοκεφαλίας, αλλά μάλλον η παρέμβαση εξωτερικών παραγόντων στη ζωή της Εκκλησίας, η οποία συχνά οδηγεί στον εγωισμό και τον Ορθόδοξο κουλτουραλισμό.Το δεύτερο μέρος έφερε στο προσκήνιο μια σειρά από κανόνες της Ορθόδοξης Εκκλησίας που δείχνουν ότι, μαζί με την κανονικότητα της τοπικής δικαιοδοσίας, που υποστηρίζεται επίσης από τον 8^ο κανόνα της Α' Οικουμενικής Συνόδου, υπάρχει επίσης και ειδική φροντίδα για τη δικαιοδοσία απέναντι στις πολιτιστικές κοινοτήτες οι οποίες εμφανίζουν κάποια αυτοσυγκράτηση απέναντι στην ενσωμάτωσή τους. Τονίζοντας την αξία της μίας και μοναδικής επισκοπής σε μια επαρχία, η μελέτη έδειξε ότι η Εκκλησία ποτέ δεν επεδίωξε να δημιουργήσει μια διπλή τοπική δικαιοδοσία με τη βοήθεια κάποιου άτυπου οργάνου, σε σχέση προς τις εθνοτικές ιδιαιτερότητες, έως ότου οι συγκεκριμένες κοινότητες ενσωματωθούν πλήρως στην κανονική δομή (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ).

    Ο Δημήτριος Νικολακάκης, Επ. Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. μίλησε με θέμα «Προβλήματα από την εθνοφυλετική διαχείριση της ορθόδοξης "διασποράς"». Με τον όρο (Ορθόδοξη) Διασπορά εννοούμε τους ορθοδόξους εκείνους χρι­στιανούς που διαβιούν έξω από τα όρια της δικαιοδοσίας των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών. Πρόκειται κυρίως για τους ορθοδόξους της Βορείου και Νοτίου Αμερικής, της Αυστραλίας, της Δυτικής Ευρώπης κ.λπ. Οι περισσότεροι εξ αυτών προέρχονται από κράτη στα οποία κυριαρχεί το ορθόδοξο δόγμα και για οικονομικούς λόγους μετανάστευσαν στις εν λόγω περιοχές, κυρίως κατά τον 19ο και τον 20ο αιώνα. Οι διαφορές ως προς την καταγωγή, το κράτος προέλευσης και κυρίως τη γλώσσα, η α­να­σφά­λεια, τα έντονα αισθήματα νοσταλγίας και διατήρησης στενών δε­σμών με τη μη­τέρα πατρίδα που διακατείχαν τους νέους μετανάστες και πρω­τίστως η στα­διακή διείσδυση της ιδεολογίας του εθνοφυλετισμού στον εκκλη­σια­στικό χώρο, κα­θιστούσαν εξαιρετικά δύσκολη την ενιαία κατά τόπους διαποί­μαν­σή τους. Έτσι, από πολύ νωρίς παρατηρήθηκε το φαινόμενο της ύπαρξης παράλληλων εκκλη­σιαστικών δικαιοδοσιών επί μιας και της αυτής πε­ρι­φέρειας. Πιο συγκε­κρι­μένα, οι επιμέρους ομάδες των ορθοδόξων οργα­νώ­νο­νταν εκκλη­σια­στικά με βά­ση το κριτήριο της εθνικής προέλευσης, γεγονός που είχε ως συνέπεια στην ίδια εκκλησιαστική περιφέρεια σε άλλον επίσκοπο να υπάγονται οι εξ Ελλάδος προερ­χόμενοι ορθόδοξοι χριστιανοί, σε άλλον οι εκ Ρω­σίας, σε άλ­λον οι προερ­χόμενοι από τα Πατριαρχεία της Ανατολής αραβόφωνοι ορθόδοξοι κ.ο.κ. Η κα­τάσταση αυτή, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, δημιούρ­γη­σε το λεγόμενο πρό­βλη­μα της Διασποράς, καθώς σύμφωνα με τις αρχές της Ορθο­δόξου Εκκλησιολο­γίας κάθε εκκλησιαστική επαρχία οφείλει να έχει έναν επί­σκο­πο και μόνον, ο οποίος θα είναι υπεύθυνος για το σύνολο των πιστών της επι­σκο­πής του ανε­ξάρ­τητα από την εθνική τους κα­ταγωγή (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ).

    Στην τελευταία συνεδρία της ημέρας υπό την προεδρία αρχικά του Καθηγητή Θεόδωρου Γιάγκου και στη συνέχεια του Νικόλαου Ασπρούλη, επιστημονικού συνεργάτη της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος Σαββάτος Πρόεδρος Τμήματος Θεολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών μίλησε με θέμα «Εκκλησιολογική Θεώρηση των Ιερών Κανόνων» (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Στην εισήγησή του ο Σεβασμιώτατος αναφέρθηκε στον εκκλησιολογικό χαρακτήρα των ιερών κανόνων και τη στενή και απαράβατη διασύνδεση του δόγματος προς την κανονική παράδοση (κατά το πρότυπο λ.χ. του 34^ου κανόνα των Αποστόλων). Στο βαθμό που οι κανόνες περιγράφουν τη λειτουργία των εκκλησιαστικών δομών θα ήταν λάθος κάθε είδους διαχωρισμός τους από τη δογματική θεολογία της Εκκλησίας. Οι κανόνες δεν αποτελούν κάποιο αυτάρκες δικανικό υποκείμενο, αλλά εντάσσονται αναπόσπαστα στην εκκλησιαστική ζωή, που διευκολύνουν την διαποίμανση του λαού του Θεού. Εξάλλου η ευχαριστιοκεντρική ταυτότητα της Εκκλησίας επικυρώνει και αναδεικνύει τον ευχαριστιακό και εκκλησιολογικό χαρακτήρα των ιερών κανόνων, δείχνοντας επίσης και στη σημασία του επισκοπικού θεσμού για την πιστή τήρηση της κανονικής τάξεως. Η εισήγηση ολοκληρώθηκε με την διευκρίνηση για τον τρόπο που κατανοείται η έννοια της Ορθοδοξίας και της αίρεσης στο πλαίσιο των ιερών κανόνων. Στη συνέχεια ο Αθανάσιος Ν. Παπαθανασίου Δρ. Θ., Αρχισυντάκτης του περιοδικού «Σύναξη», Διδάσκων στο ΕΑΠ, ανέπτυξε το θέμα «Αντίσταση, λαϊκή εξέγερση, επανάσταση: ερωτήματα για την κανονική παράδοση». Σύμφωνα με τον ομιλητή λιγοστοί ιεροί κανόνες αφορούν το ζήτημα της πολιτικής αντίστασης και εξέγερσης. Η πρώτη εντύπωση είναι ότι οι εν λόγω κανόνες καταδικάζουν τέτοιες κινήσεις. Αν όμως τα κείμενα αυτά εξεταστούν μέσα στο ιστορικό και κοινωνικό τους πλαίσιο, θα διαπιστωθεί ότι στη βυζαντινή πραγματικότητα (η οποία πάσχιζε να συνθέσει τα ευαγγελικά προτάγματα με τη ρωμαϊκή δημοκρατική παράδοση και με μια μοναρχία που χρειαζόταν θεϊκή επικύρωση) υπήρχαν αρκετές προϋποθέσεις ώστε να μην κατασταλεί και να μην αναθεματιστεί η έννοια της εξέγερσης και της επανάστασης. Η δυνατότητα πολιτικής ανατροπής αποτελούσε ένα είδος «συνταγματικής» αρχής, την οποία διαφύλαξε και η εκκλησιαστική ηγεσία, παρά την όποια διαπλοκή της με την αυτοκρατορική εξουσία. Αντίθετα με την διάχυτη σήμερα πεποίθηση ότι η έννοια της εξέγερσης δεν έχει ερείσματα στην Ορθόδοξη παράδοση (ή ότι κατά κάποιον τρόπο έχει μόνον όσον αφορά εθνικά ζητήματα), η μελέτη των κανονικών κειμένων μαζί με τον ιστορικό καμβά τους, δείχνει ότι την παράδοση την διατρέχει μια αξιοσημείωτη δυναμική, η οποία (αντίθετα προς πλήθος άλλων ρευμάτων αυταρχισμού) ευνοεί την ανάδυση του ανθρωπίνου υποκειμένου, τονίζει την πολιτική ευθύνη του μέσα στην ιστορία για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη και, εν τέλει, διευκρινίζει ότι Παύλειες ρήσεις περί προελεύσεως πάσας εξουσίας εκ Θεού δεν σημαίνουν άκριτη νομιμοποίηση κάθε εξουσίας (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ).

    Την Κυριακή 11 Μαΐου, μετά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Βόλου, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Νιγηρίας κ. Αλεξάνδρου και των συγχοροστατούντων Αρχιερέων, Μεσσηνίας κ. Χρυσοστόμου, Ιλιού κ. Αθηναγόρα και Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνατίου, αλλά και με τη συμμετοχή των συνέδρων, έλαβε χώρα η καταληκτική συνεδρία υπό την προεδρία του Αθανάσιου Παπαθανασίου. Ο Ιωάννης Κονιδάρης, Καθηγητής Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, ανέπτυξε το θέμα «Κανόνες και πολιτειακή έννομη τάξη». Η εισήγηση επιχείρησε να απαντήσει σε σειρά ζητημάτων που σχετίζονται με την ευρύτερη προβληματική του θέματός της. Ποιοί είναι οι Κανόνες της Εκκλησίας σήμερα. Ποιά η ισχύς τους και ποιά η δυνατότητα μεταβολής τους και τα περιθώρια ερμηνείας τους. Τι θα προσέφερε η Κωδικοποίησή τους. Ποιά η θέση της Πολιτείας και ιδιαίτερα της νομολογίας των πολιτειακών δικαστηρίων απέναντι στους Ι. Κανόνες, αλλά και στο σύνολο των νεότερων κανονιστιστών διατάξεων που ρυθμίζουν τη ζωή και τη διοίκηση της Εκκλησίας. Η Εκκλησία ως ν.π.δ.δ.. Το τίμημα. Ποιοι κανόνες τελικώς ισχύουν και αναγνωρίζονται ως συνταγματικώς κατοχυρωμένοι. Η διαχρονική διαπάλη νομιμότητας και κανονικότητας. Προσπάθειες εναρμονίσεως νόμων της Πολιτείας και κανόνων της Εκκλησίας. Παραδείγματα εφαρμογών (για να δείτε το βίντεο της ομιλίας πατήστε εδώ). Στη συνέχεια ο Παντελής Καλαϊτζίδης, Διευθυντής Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, Διδάσκων στο ΕΑΠ, μίλησε με θέμα «Κράτος και Εκκλησία στον Oρθόδοξο κόσμο». Στην παρούσα εισήγηση έγινε μια προσπάθεια να περιγραφεί το ιστορικο-πολιτικό πλαίσιο των χωρών των ανατολικών βαλκανίων, μελετώντας τη σχέση μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας στις χώρες αυτές. Η πολιτική κατάσταση σε καθεμία από τις χώρες αυτές, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη σχέση μεταξύ εκκλησίας και κράτους, δημιουργώντας μοντέλα που ποικίλουν από την «Επικρατούσα Εκκλησία» μέχρι τον «απόλυτο διαχωρισμό». Ωστόσο, όλα αυτά τα μοντέλα ανάγονται στο ίδιο αρχέτυπο, τη βυζαντινή «Συμφωνία» ή «Συναλληλία», η οποία, παράλληλα με το νέο όρο «Εθνική Ορθοδοξία», χρησιμοποιείται συνήθως για να εξυπηρετήσει τα πολιτικά τους συμφέροντα και έτσι να εργαλειοποιήσει την Εκκλησία προς χάριν της πολιτικής εξουσίας. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, δεδομένης της σημαντικής συμβολής της στην εθνική, πολιτιστική και πολιτική ζωή της χώρας, η Ορθόδοξη Εκκλησία απολαμβάνει το καθεστώς της εθνικής ή «επικρατούσας» Εκκλησίας. Το ίδιο ισχύει λίγο πολύ και στην περίπτωση της Ρωσίας, όπου παρά το λεγόμενο κοσμικό κράτος, η Ορ