Αντ. Χατζόπουλου, ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΕΡΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ

Αντ. Χατζόπουλου, ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΕΡΙ ΜΕΓΑΛΗΣ  ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ  

Οι πανάρχαιες, απαράμιλλου κάλλους και συμβολισμού ιερές Ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας, που θα βιώσουμε σε λίγες μέρες, προετοιμάζουν τους πιστούς να εορτάσουν την Ανάσταση και  είναι  προσευχές και δεήσεις των πιστών που γράφτηκαν προς τούτο από τους πατέρες και μελωδούς της Εκκλησίας μας (ύμνοι-ευχές-ικεσίες). Κατά την διάρκεια των αιώνων, όπως ήταν φυσικό, εμπλουτίστηκαν και διαμορφώθηκαν σταδιακά λαμβάνοντας την σημερινή τους μορφή. Τα κείμενα των Ακολουθιών  αποτελούν ταυτόχρονα και κορυφαία δείγματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Δεν θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι οι μελωδίες με τις οποίες είναι επενδυμένοι οι ύμνοι  της Εβδομάδας των Παθών είναι οι ομορφότερες  συνθέσεις της βυζαντινής μουσικής. Ο όρος Μεγάλη Εβδομάδα απαντάται ήδη από τις «Αποστολικές Διαταγές», αλλά αναφέρεται και από τον  Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Και έχει ξεχωριστή αξία και σημασία και επιπλέον  διαφοροποιείται από το προηγούμενο διάστημα της Σαρακοστής ως μία και μοναδική ανεξάρτητη εκκλησιαστική χρονική ολότητα. Άλλωστε  ο ιερός υμνωδός της Εκκλησίας θεωρεί πεπληρωμένη τν Μ. Τεσσαρακοστή, ήδη από το Σάββατο του Λαζάρου «Την ψυχωφελή, πληρώσαντες Τεσσαρακοστήν, και την Αγίαν Εβδομάδα τον πάθους σου, αιτούμεν κατιδείν Φιλάνθρωπε¨  ψάλλεται στον εσπερινό της Παρασκευής, πριν την Κυριακή των Βαΐων.  Κάθε ημέρα της Εβδομάδας αυτής έχει τον υψηλό συμβολισμό της: η Μεγάλη Δευτέρα τον Ιωσήφ τον Πάγκαλο  που προτυπώνει τον Χριστό, η Μ. Τρίτη την παραβολή των 10 Παρθένων, η Μ. Τετάρτη την άλειψη του Κυρίου με μύρο από την πόρνη γυναίκα, η  Μεγάλη Πέμπτη  τον τετραπλό συμβολισμό, ήτοι  τον Μυστικό  Δείπνο, τον Ιερό  Νιπτήρα, δηλ. το πλύσιμο των ποδιών των 12 Αποστόλων από τον Ιησού Χριστό, όπως περιγράφεται στα Ευαγγέλια του Ματθαίου (23, 6-12), του Λουκά (22, 24-28) και του Ιωάννη (13, 1-20), την Υπερφυά Προσευχή, δηλ. την προσευχή του Ιησού προς τον Πατέρα του μετά τον Μυστικό Δείπνο και λίγο πριν τη σύλληψή του, όπως περιγράφεται στο Ευαγγέλιο του Ιωάννη (17, 1-26)  και την  προδοσία του Ιούδα, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τη σύλληψη του Ιησού. Το βράδυ της ιδίας ημέρας  τελείται ο όρθρος της Μεγάλης Παρασκευής, στον οποίο αναπαριστάται το Θείο Δράμα της Σταύρωσης και διαβάζονται τα 12 Ευαγγέλια που περιγράφουν τα γεγονότα από τη σύλληψη έως και την ταφή του Χριστού. Το  Μ. Σάββατο το πρωί, τέλος, στην Ακολουθία του Εσπερινού και της Λειτουργίας  εορτάζουμε την ταφή και την εις  Άδου κάθοδο του Ιησού Χριστού. Λόγω κάποιων αναστάσιμων ύμνων της Ακολουθίας αυτής, αλλά και δεδομένου ότι υπέχει θέση Εσπερινού της εορτής του Πάσχα, συχνά ο λαός  ονομάζει την Ακολουθία αυτή ως «Πρώτη Ανάσταση».

Ο ιερός υμνωδός    σε όλες τις Ακολουθίες τονίζει διαρκώς την σημασία  των πιστών, οι οποίοι  τις βιώνουν: επαίρονται,  επί παραδείγματι,  ενθέως κατά την Γέννηση του Κυρίου, δεύτε πιστοί επαρθώμεν ενθέως  και σ΄ αυτούς ανήκει  το Πάσχα των πιστών, το Πάσχα  Κυρίου Πάσχα (Στιχηρά των Χριστουγέννων και του Πάσχα αντιστοίχως). Η παρουσία των πιστών στους Ναούς και η συμμετοχή τους στις Ακολουθίες  λαμπρύνει   τις ιερές στιγμές  της κάθε Ακολουθίας.  Και όπως  αναφέρει ο Απόστολος Πέτρος,  τα  πρόβατα τα  πλανηθέντα,   επιστρέφουν στον ποιμένα Χριστό. Αγιάζονται στους Ναούς καθ΄ όλο το έτος και προσκυνούν το Πάθος και την Ανάστασή του κατά τις Άγιες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδος και του Πάσχα. Σώζονται φυσικά μόνο   με την ομολογία της πίστεως: «εάν ομολογήσης εν τω ονόματι σου Κύριον Ιησούν, και πιστεύσης εν τη καρδία σου ότι ο Θεός αυτόν ήγειρεν εκ νεκρών, σωθήση», Ρωμ. 10, 9. Διαρκής  ο αγώνας και οι προθέσεις των αγαθές,  υπάρχουν όμως οι κοσμικές αντιθέσεις της  ζωής, η διαρκής πτώση και η διαρκής άνοδος: «Στειρωθέντα μου τὸν νοῦν, καρποφόρον ὁ Θεός, ἀνάδειξόν με, γεωργὲ τῶν καλῶν, φυτουργὲ τῶν ἀγαθῶν, τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου», αναφέρει ο μεγάλος Σύρος εκ Δαμασκού ποιητής  και υμνογράφος Ανδρέας Αρχιεπίσκοπος  Κρήτης (660-740), στον Κανόνα που ψάλλεται κατά το Απόδειπνο της Μ. Τρίτης. Έχουμε οι άνθρωποι την πρόθεση για το καλό και το αγαθό, αλλά οι μικρότητες της ανθρώπινης φύσεως  και η  καθημερινότητα της ζωής και οι  μέριμνές της, μας προκαλούν πνευματική στείρωση του νοός.  Αλλά ο Θεός των όλων,  ο γεωργός των καλών και ο φυτουργός των αγαθών  με την ευσπλαχνία του, μας  αναδεικνύει καρποφόρους πνευματικά και τίποτα  δεν γίνεται  δίχως την χάρη του. Παρόμοιες  έντεχνες ποιητικές και λογοτεχνικές φόρμες με στιχουργικό ύψος,  όπως αυτή του Ανδρέου Κρήτης, αλλά και επαναλαμβανόμενα λογοτεχνικά σχήματα   παρηχήσεων των φθόγγων και καταπληκτικών αντιθέσεων και οξύμωρων σχημάτων,  έχουμε πολύ συχνά στην εκκλησιαστική υμνογραφία. Το εξ αυτών   εξαγόμενο συμπέρασμα και νόημα είναι η θετική θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας προς όφελος των πιστών. Αυτό προσπαθούν οι υμνογράφοι: την οικοδομή των πιστών με την μεγαλειώδη  αυτή διδακτική ποίηση. Τα παραπάνω  υπάρχουν και στις Ακολουθίες των ημερών αυτών, οδηγώντας βαθμιαία τους πιστούς στην ανάτασή τους μέσα από την  Ανάσταση του Κυρίου. Έτσι την Μεγάλη Τρίτη ο υμνωδός με την εκπληκτική παρήχηση των  γραμμάτων  π και σ ,  μας λέει ότι  η αμαρτωλός γυναίκα ήταν μεν απελπισμένη (απεγνωσμένη)  από τον βίο της,  είχε όμως  παράλληλα και την  επίγνωση (επεγνωσμένη)  του τρόπου της σωτηρίας της δίπλα στο Χριστό.  Έτσι γίνεται από άσωτη σώφρων και επιπλέον από βεβυθισμένη βρίσκει τον λιμένα της σωτηρίας, τον Χριστό.  Τον  παρακαλεί  λέγοντας  μη με την πόρνην απορρίψεις  ο τεχθείς εκ παρθένου,  όπου ο υμνωδός εξυμνεί  την υπεροχή και την αξία της παρθενίας σε σχέση με την πορνεία. Δεινόν η ραθυμία, μεγάλη η μετάνοια  αναφέρει άλλο τροπάριο, όπου τονίζεται η αξία της μετανοίας και της ψυχικής εγρήγορσης. Και ενώ   προχωρούμε προς την Ανάσταση ο Ιούδας με την «οξύμωρη» πράξη του  πωλεί τον ατίμητον , ο δε   σταυρός του Κυρίου, το σύμβολο θανάτου κατ’ άλλους  γίνεται για μας η  Ζωή και Ανάστασις. Με την εξαιρετική παρήχηση του λ   στις λέξεις λοχεία και λόγχη,  η Κασσιανή μοναχή στον Κανόνα της που ψάλλεται την Μεγάλη Παρασκευή, μας υπενθυμίζει ότι ο ζωοδότης Χριστός υπέφερε στο σταυρό  Εξ αλοχεύτου προελθών λογχευθείς την πλευράν ζωοδότα. Και κατά την σταύρωση της ανθρωπίνης φύσεως του Χριστού ακόμη και ο ήλιος, η πηγή της ζωής έχασε το φώς του: ο ήλιος εσκοτίζετο,  σύμφωνα με το Ιερό Ευαγγέλιο.  Και ενώ στον τάφο υπάρχει θάνατος  και  λύπη, για τους πιστούς  εκεί βρίσκεται η ζωή η εν τάφω κειμένη, ο αθάνατος Λόγος του Θεού. Αλλά ανατέλλει η Ζωή από το σφραγισμένο μνήμα: η ζωή εκ τάφου ανέτειλας Χριστέ ο Θεός. Την ημέρα της Κυριακής της Αναστάσεως και κάθε Κυριακή του χρόνου, στο διηνεκές, ο ανίκητος φαινομενικά θάνατος, νικάται με την Ανάσταση του Χριστού και όλοι οι πιστοί εν ενί στόματι ψάλλουν το Χριστός Ανέστη, που είναι ο ύμνος των ύμνων, η καταπάτηση του θανάτου από τη μια και το χάρισμα της Ζωής από την άλλη,   για όλους  τους Χριστιανούς.  

δρ Αντώνιος Χατζόπουλος, Απρίλιος 2016

Γεωργίου Τσέτση, Μ.Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου

Δημοσιεύτηκε στο ΑΜΕΝ

Ακολουθεί κείμενο του Μ.Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Τσέτση με τίτλο, "Ανταπάντηση στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Γκόρι και Ατένι κ. Ανδρέα", με το οποίο δίνεται συνέχεια στον υψηλού επιπέδου δημόσιο διάλογο των δύο διακεκριμένων εκκλησιαστικών προσωπικότήτων που ξεκίνησε εξ αφορμής άρθρου του π.Γεωργίου στο Amen.gr: 

Με την δέουσα προσοχή ανέγνωσα το κείμενο του Σεβασμιωτάτου και αγαπητού Μητροπολίτου Γκόρι και Ατένι κ. Ανδρέου (ΑΜΕΝ.gr, 1 Απρ. τρ. έ.), με το οποίο σχολίαζε εκτενώς άρθρο μου τιτλοφορούμενο «Γεγονός ή ʺπροβοκάτσιαʺ η απόφαση της Εκκλησίας Γεωργίας;», που είχε αναρτηθεί στο ΑΜΕΝ.gr την 3η  Μαρτίου τρ. έ.
Ας μου επιτραπεί να σχολιάσω και εγώ με την σειρά μου τον σχολιασμό της αυτού Σεβασμιότητος, προβαίνοντας συνάμα και σε μια διευκρίνηση. Ότι όσα γράφω  κατωτέρω και όσα ανέφερα στο προ μηνός ἀρθρο μου, αποτελούν απολύτως προσωπικές απόψεις και θέσεις, βασιζὀμενες σε εμπειρίες που βίωσα κατά πολυετή πορεία των Εκκλησιών μας προς την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο.
Εκ προοιμίου θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι, αναφερόμενος στις διάφορες φάσεις προπαρασκευής της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, ο Σεβασμιώτατος  σωστά περιγράφει το βαρύ κλίμα που δέσποζε σ΄αυτές. Κυρίως κατά την τελευταία διετία.
Διότι, παρά τις τυπικές εκφράσεις Ανακοινωθέντων που μιλούσαν περί διεξαγωγής εργασιών εν πνεύματι ομονοίας και κατανοήσεως, υπήρξαν ουκ ολίγοι διαξιφισμοί και εντάσεις, διά τους οποίους σχεδόν όλοι, φέρουν κάποια, μικρή ή μεγάλη, ευθύνη. Δεν σχολιάζω τις «κορώνες» νεήλυδων λαϊκών συμβούλων, η συμπεριφορά των οποίων άγγιζε τα όρια της αυθάδειας.
Το επίμαχο, κατά τον άγιο Γκόρι, άρθρο μου, δεν αφορούσε στην τοποθέτηση της Αγιωτάτης Εκκλησίας Γεωργίας στα διάφορα σχέδια κειμένων τα οποία είχαν εκπονηθεί ή βελτιωθεί από Προσυνοδικές Πανορθόδοξες Διασκέψεις και Ειδικές Επιτροπές και προωθούνται διά τα περαιτέρω στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο. Απλώς, έθετε μόνο ένα ερώτημα. Αν δηλ. είχε κάποια βάση ή απλώς αποτελούσε πρόκληση («προβοκάτσια») η πληροφορία που είχε αναρτηθεί σε ρωσσικά και ελλαδικά ΜΜΕ, ότι η Εκκλησία Γεωργίας απέρριψε το Πανορθοδόξως (και από τον Μακαριώτατο Πατριάρχη Γεωργίας κ. Ηλία τον β΄) εγκριθέν κείμενο που ανεφερόταν στις «Σχέσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας προς τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον». Πρόκληση όχι, βέβαια, της Εκκλησίας Γεωργίας, αλλά των πάσης φύσεως «αντι-Συνοδικών» που αναζητούν ευκαιρίες υπονομεύσεως της Συνόδου, λοιδορούν δεκατέσσερεις Ορθόδοξες Αυτοκέφαλες Εκκλησίες και ψέγουν τους Σεπτούς Προκαθημένους των οι οποίοι, επί τέλους, αποφάσισαν εν ενί στόματι την από δεκαετιών  αναμενόμενη σύγκλησή της.
Στο ερώτημα αυτό η Σεβασμιότης του απαντά με κάποια ασάφεια. Ομολογεί μεν ότι η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας του έλαβε ήδη κάποια απόφαση, χωρίς να αναφέρει αν αυτή είναι θετική ή αρνητική, (εκ των πραγμάτων αποδεικνύεται ότι πρόκειται για αρνητική) πληροφορώντας ότι αυτή εδημοσιεύθη μόνο στα Γεωργιανά και προσθέτοντας ότι «η περαιτέρω κυκλοφόρησή της δεν είναι δική μας ευθύνη» (sic). Και όμως είναι! Διότι ήταν αναμενόμενο πως οι προαναφερθέντες «Συνοδομάχοι»,  θα προσέτρεχαν σε Γεωργιανές και άλλες ιστοσελίδες και ΜΜΕ προκειμένου να βρούν συμμάχους, ερείσματα και ερεθίσματα στον αντι-Συνοδικό «αγώνα» τους.
Ορθώς μαρτυρεί ο άγιος Γκόρι, ότι όντως ουκ ολίγες κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες μελέτησαν τα υπό των Σεπτών Προκαθημένων τον παρελθόντα Ιανουάριο εγκριθέντα και στην Σύνοδο της Κρήτης προωθηθέντα κείμενα. Ωστόσο, εξ όσων γνωρίζω, καμμία εξ αυτών δεν ανεκοίνωσε προκαταβολικώς και urbi et orbi τα σχετικά πορίσματά της. Και πολύ ορθώς έπραξαν, δοθέντος ότι παραλήπτης των αποφάσεων των Εκκλησιών είναι η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος και ουδείς άλλος. Συναφώς γεννάται το εξής εύλογο ερώτημα: Σε τι απέβλεπε η σπουδή της Αγιωτάτης Εκκλησίας Γεωργίας να κοινοποιήσει, έστω μόνο στα Γεωργιανά, την (αρνητική) απόφασή της, αν όχι στο να κατευνάσει τους θεμελιοκρατικούς εκείνους κύκλους της χώρας, που επηρεαζόμενοι και ενθαρρυνόμενοι από εξωγενείς παράγοντες, χρόνια τώρα υπονομεύουν τη ιστορική και σεβάσμια Εκκλησία της Ιβηρίας; Είναι χαράς αιτία το ότι η Σεβασμιότης του δεν δίστασε να αναφερθεί στην θετική παρουσία  της Εκκλησίας Γεωργίας στο Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών (το, κατά την άποψη των ζηλωτών, θεσμικό όργανο της «Παναιρέσεως του Οικουμενισμού») και στην αγαστή με αυτό συνεργασία της. Ωστόσο απέφυγε να παράσχει μια ξεκάθαρη πληροφόρηση και ερμηνεία ως προς τους ουσιαστικούς λόγους που συνετέλεσαν στην  εσπευσμένη αποχώρηση της Εκκλησίας του από τον Διαχριστιανικό αυτό οργανισμό.
Στην υπερτεσσαρακονταετή εκκλησιαστική μου διακονία από διάφορες υπεύθυνες θέσεις που μου ενεπιστεύθη η Μητέρα μου Εκκλησία, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, είχα την ευκαιρία και το προνόμιο να παρακολουθώ τα δρώμενα τόσο στο Διορθόδοξο, όσο και στο Διαχριστιανικὀ προσκήνιο. Και παρά το προβεβηκός της ηλικίας μου, (στο οποίο αναφέρεται συμπαθώς ο αγαπητός άγιος Γκόρι), ακόμη ενθυμούμαι όσα συνέβησαν, όσα ελέχθησαν και όσα εγράφησαν κατά διαστήματα όσον αφορά στις εξελίξεις στη ζωή και δράση των κατά τόπους Εκκλησιών μας. (Ο μακαριστός Γέρων Εφέσου Χρυσόστομος συνήθιζε να λέγει...«αν δεν έχεις γέρο, αγόρασε»)! 
Όσα ανέφερα στο άρθρο μου περί των πραγματικών αιτίων της αποχωρήσεως της Εκκλησίας Γεωργίας από το ΠΣΕ δεν ήταν «παραπλανητικά» καθώς διατείνεται ο Σεβασμιώτατος. Ήταν ερανισμένα από συνέντευξη που είχε δώσει στις 19 Ιουνίου 1997, δηλ. μόλις ένα μήνα μετά την αποχώρηση, στο «Δελτίο Ειδήσεων του Τμήματος Εξωτερικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας» («Информационный Бюллетень ОВЦС МП»), ο τότε Υπεύθυνος Τύπου του Πατριαρχείου Γεωργίας και Γραμματεύς επί των δημοσίων σχέσεων του Πατριάρχου Γεωργίας Ηλία β΄, πρεσβύτερος Βασίλειος Κομπαχίτζε. Άσχετο αν στην συνέχεια είχε περιπετειώδη και λυπηρή εξέλιξη η εκκλησιαστική σταδιοδρομία του εν λόγω κληρικού.
Στην συνέντευξή του αυτή,  ο επικεφαλής του Γραφείου Τύπου της Γεωργιανής Εκκλησίας, βάζοντας στο στόχαστρο τους (εν τω μεταξύ αδόξως διαλυθέντας), «Ενισταμένους» Παλαιοημερολογίτες του  Ωρωπού, αλλά και τους Υπερορίους Ρώσσους, δήλωνε αυτολεξεί τα εξής:
«Τελευταίως, κυκλοφόρησαν στην Γεωργία ματαφράσεις άρθρων προερχομένων από ελληνικές και άλλες σχισματικές ομάδες, δίνοντας την εντύπωση ότι πήγαζαν από επίσημα ορθόδοξα κέντρα και αντιπροσώπευαν γνώμες ελλήνων, ρουμάνων και ρώσσων ορθοδόξων κληρικών και θεολόγων. Μια μερίδα του γεωργιανού κλήρου ήταν αναμεμιγμένη σε δυσφημιστική προπαγάνδα κατά της ιεραρχίας, ισχυριζόμενη ότι οι Επίσκοποι είχαν παρεκκλίνει εκ της ορθής πίστεως και δεν ήσαν πλέον καθ΄όλα ορθόδοξοι. Η κίνηση αυτή προέβη σε δημαγωγικούς αφορισμούς, ισχυριζόμενη ότι ο Οικουμενισμός είναι κίνημα αιρετικό, ανάλογο προς εκείνο των Μαρτύρων του Ιεχωβά, και ότι η συμμετοχή μας στην Οικουμενική Κίνηση αποτελούσε εκκλησιολογική αίρεση. Τοιουτοτρόπως η μερίδα αυτή υπέσκαψε βαθμιαίως την εκκλησιολογική συνείδηση των πιστών και κλόνισε την εμπιστοσύνη που είχαν αυτοί προς τους ποιμένας των».
Διευρύνοντας τον λόγο, ο π. Κομπαχίτζε συνέχιζε παρατηρώντας ότι οι εξελίξεις στην Γεωργία επιβεβαίωναν την πραγματικότητα ότι η «καταπολέμηση της Οικουμενικής Κινήσεως εκ μέρους των αντι-οικουμενιστών, αποτελούσε απλώς πρόσχημα προς υλοποίηση των τελικών τους σκοπών που συνίσταντο στην έκπτωση του Πατριάρχου Ηλία από τον Πατριαρχικό Θρόνο ή τουλάχιστον στην σύσταση δικής των σχισματικής Εκκλησίας, σε περίπτωση που δεν θα επετύγχαναν την απομάκρυνση του Πατριάρχου». Και προσέθετε ότι η εκκλησιαστική κρίση στη Γεωργία είχε πολύπλοκες εθνοφυλετικές και πολιτικές διαστάσεις, παρέχοντας συνάμα την πληροφορία ότι κύκλοι φίλα προσκείμενοι προς τον τέως Πρόεδρο της Δημοκρατίας Ζβιάντ Γκαμζαχουρντία ενίσχυαν ηθικά και οικονομικά διάφορες εκκλησιαστικές φατρίες, με σκοπό την δημιουργία πολιτικής αστάθειας στην χώρα. «Μερίδα του Γεωργιανού τύπου, έλεγε, δεν βοήθησε την κατάσταση μιας και ετάχθη υπέρ των σχισματικών, προτρέπουσα τους πιστούς να διακόψουν την κοινωνία τους με το Πατριαρχείο Γεωργίας, όπως και με τις λοιπές κανονικές Ορθόδοξες Εκκλησίες και να συμπορευθούν με το Βλάσιο της Ρουμανίας, τον Ποιμένα και τον Φώτιο της Βουλγαρίας, τους Ανδρέα, Κυπριανό και Χρυσόστομο της Ελλάδος»! Ο Υπεύθυνος Τύπου της Γεωργιανής Εκκλησίας και στενός συνεργάτης του Προκαθημένου της, δεν μπορούσε να είναι σαφέστερος όταν εν κατακλείδι δήλωνε πως «η απόφαση του Πατριάρχου και της περί αυτόν Συνόδου όπως αποχωρήσουν από το ΠΣΕ και το ΚΕΚ είχε ληφθεί ακριβώς προς αποφυγήν αιματοχυσίας και διχασμού της Εκκλησίας, μετά την περικύκλωση του Πατριαρχικού οίκου από ενόπλους αντικαθεστωτικούς την 20η Μαΐου 1997».
΄Έτσι λοιπόν κατέγραφε την περιπετειώδη και λυπηρή αυτή ιστορία ένας στενός συνεργάτης του πράου και πολυσέβαστου Πατριάρχου Γεωργίας Ηλία β΄που κατείχε συνάμα μια θέση «κλειδί» στη δομή της Εκκλησίας του. Αν τα λεγόμενά του, στα οποία ανεφέρθην στο επίμαχο άρθρο μου, ήταν «παραπλανητικά» μυθεύματα, καθώς ισχυρίζεται ο αγαπητός άγιος Γκόρι, αμφιβάλλω αν θα έβλεπαν το φως της δημοσιότητος στο επίσημο, έγκυρο και άκρως προσεκτικό «Δελτίο Ειδήσεων του Τμήματος Εξωτερικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας»!
Ας αναφερθεί για την ιστορία ότι σχόλιο του υπογραφομένου, τιτλοφορούμενο «Οι πολιτικές παράμετροι της Εκκλησιαστικής κρίσεως στη Γεωργία» είχε δημοσιευθεί στο από 1ης Ιανουαρίου 1998 τεύχος της επισήμου εφημερίδος της Εκκλησίας της Ελλάδος «Εκκλησιαστική Αλήθεια», χωρίς να υπάρξει οιαδήποτε ανασκευή ή διαμαρτυρία.
Είναι ελπίδα και ευχή όλων ημών εκείνη την οποία εξέφρασε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ανδρέας στην κατακλείδα του σχολίου του. Ότι δηλαδή οι άγιοι Πατέρες που θα συγκροτήσουν την Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Κρήτης «κινούμενοι από το Άγιον Πνεύμα... ακόμη μια φορά θα ομολογήσουν μεγαλοφώνως τις αιώνιες αλήθειες στις οποίες η Εκκλησία είναι πιστή από την ημέρα της ιδρύσεώς της». Τούτο είναι αυτονόητο. Ωστόσο, ομολογούντες αιώνιες αλήθειες δεν πρέπει να λησμονούμε την σημερινή πραγματικότητα. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι εν πλήρει εικοστώ πρώτω αιώνι οι κατά τόπους Εκκλησίες μας όσο και αν πρεσβεύουν την ίδια Ορθοδοξη πίστη και λατρεύουν τον Τριαδικό Θεό μέσα στην ίδια λειτουργική παράδοση, ζουν ανά τα πέρατα του κόσμου υπό διαφορετικές, η κάθε μια, ειδικές συνθήκες. Άλλες οι συνθήκες στον Καύκασο ή στην Αλάσκα, και έτερες στην Μέση Ανατολή, τα Βαλκάνια και τον Ευρωπαϊκό Βορρά. Άλλες στην Αφρική και άλλες στο χώρο της λεγόμενης «Διασποράς» στην Ευρώπη, τις Αμερικές και την Ωκεανία. Γι΄αυτόν ακριβώς το λόγο τα εγγενή προβλήματα μιας τοπικής Εκκλησίας δεν πρέπει να παρεμποδίζουν τις λοιπές Ορθόδοξες Εκκλησίες στο να ασκούν το έργο τους και να δίνουν την μαρτυρία τους κατά την κρίση και διάκριση των ποιμένων τους. Αιώνες τώρα έτσι επέζησε και μεγαλούργησε η Ορθοδοξία. 

Ο Μ. Πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Τσέτσης

ΠΡΩΤΗ ΔΙΑΛΕΞΗ Α.ΚΑΛΑΓΚΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ

  Η ΥΠΟ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΔΕΡΚΩΝ ΔΙΟΡΓΑΝΩΘΕΙΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ  ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ ΚΑΛΑΓΚΟΥ

Πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στην Αστική Σχολή Γαλατά της Πόλης μας  στις  27 Μαρτίου 2016, η διάλεξη με διαφάνειες του Καθηγητού Καρδιοχειρουργικής του Πανεπιστημίου της Γενεύης  και Άρχοντος του Οικουμενικού Θρόνου κ. Αυξεντίου Καλαγκού. Την πολιτιστική αυτή  εκδήλωση της Ιεράς Μητροπόλεως Δέρκων τίμησε με την υψηλή Του παρουσία η Α. Θειοτάτη Παναγιότητα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. Την ομιλία παρακολούθησαν Αρχιερείς, Κληρικοί και Οφφικιάλιοι του Οικουμενικού  Πατριαρχείου, καθηγητές  Πανεπιστημίων εκ της Πόλεως και εκ του εξωτερικού, καθώς και πλήθος Ρωμιών και Τούρκων    συμπολιτών μας. Στην εναρκτήρια προσφώνησή του ο εμπνευστής της διοργανώσεως Μητροπολίτης Γέρων Δέρκων κ. Απόστολος καλωσορίζοντας και ευχαριστώντας το «γνήσιο τέκνο της Πόλης», όπως τον προσφώνησε χαρακτηριστικά, τόνισε  την παγκόσμια ακτινοβολία και την επιστημονική του προσφορά, αποκαλώντας τον συνάμα οικουμενικό  ιατρό, μεστό συνέσεως καὶ σοφίας και  παρομοιάζοντάς τον με τους  Ανάργυρους ιατρούς του Αγιολογίου της Εκκλησίας μας. Του ευχήθηκε να  παρέχει ἰαμάτων πλήθη, λυτρώνοντας από «αλγηδόνων τους ανθρώπους» και ιδιαιτέρως τα παιδιά με καρδιοαγγειακά νοσήματα. Ευχαρίστησε θερμά   τον Οικουμενικό Πατριάρχη για την τιμητική του παρουσία στην διάλεξη, αλλά και για την παρουσία του στις   πολυάριθμες πολιτιστικές εκδηλώσεις της Ι. Μητροπόλεως Δέρκων.  Ο  εκλεκτός ομιλητής Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός  για πρώτη φορά προσεκλήθη στην Πόλη μας από εκκλησιαστική Αρχή, από την Ι. Μητρόπολη Δέρκων,  προκειμένου να ομιλήσει ενώπιον του ευρύτερου κοινού.  Λαβών τον λόγο εν συνεχείαο κ. Καθηγητής,  με  διαφωτιστικές διαφάνειες, αναφέρθηκε στην τραγική κατάσταση των παιδιών με καρδιοπάθειες  στις αναπτυσσόμενες κυρίως  Χώρες, αλλά και τα πολλαπλά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ασθενείς, μικροί και μεγάλοι από ελλιπή νοσοκομειακή φροντίδα και απουσία ειδικών καρδιολόγων και νοσοκομειακών υποδομών . Αυτό το κενό ακριβώς καλύπτει η μεγάλη προσφορά του Καθηγητού: με οργανωμένα ευαγή ιδρύματα που ο ίδιος ίδρυσε σε τρείς χώρες  (Τουρκία, Ελλάδα και Ελβετία) και με τραπεζικούς και μη κυβερνητικούς φορείς να τον στηρίζουν οικονομικά  στις απειράριθμες επεμβάσεις που πραγματοποιεί διαρκώς  όλα τα μήκη και πλάτη της Γής στις    υπό ανάπτυξη Χώρες,  καταφέρνει να δίνει ελπίδα σε χιλιάδες ασθενείς, οι οποίοι δεν θα είχαν την οικονομική δυνατότητα για μία δαπανηρή και όντως σωτήρια επέμβαση για την ζωή τους. Ο κ. Καλαγκός, ως πραγματικός φιλάνθρωπος όχι μόνο θεραπεύει, αλλά δημιουργεί και τις σχετικές νοσοκομειακές υποδομές στις Χώρες αυτές για περαιτέρω επεμβάσεις των συναδέλφων  του, που εκπαιδεύει ο ίδιος. Τελειώνοντας την  ομιλία του ο διάσημος καρδιοχειρουργός, μετά τις διευκρινιστικές και κατατοπιστικές απαντήσεις σε ερωτήματα του ακροατηρίου και με αφορμή σχετικό ερώτημα είπε: η ευγνωμοσύνη των παιδιών, που εκφράζεται με τα χαμόγελά τους είναι η πραγματική του αμοιβή , που μου δίνει κουράγιο για την συνέχιση της αποστολής μου. Την όλη εκδήλωση κατέκλεισε ο Πατριάρχης, ο οποίος ευχαρίστησε τον κ. Καλαγκό με θερμά λόγια, τονίζοντας ότι αποτελεί σέμνωμα και καμάρι  της  Ρωμηοσύνης της Πόλης και ότι  την  τιμά παγκοσμίως με τον καλύτερο τρόπο. Ευχαρίστησε και επαίνεσε  τον οικείο Ποιμενάρχη Μητροπολίτη Γέροντα Δέρκων κ. Απόστολο για την όλη διοργάνωση, στον οποίο, συν τοις άλλοις,  ευχήθηκε ταχεία αποκατάσταση της υγείας του, εν όψει της επικείμενης χειρουργικής επεμβάσεως από τον διάσημο Καρδιοχειρουργό. Τον συντονισμό της εκδηλώσεως είχε η καθηγήτρια  Merih Erol. Ακολούθησε σύντομο μουσικό πρόγραμμα από το πολίτικο τουρκοελληνικό μουσικό σύνολο «Κέφι Ταταούλων» και πλούσια δεξίωση, προσφορά της Μητροπόλεως Δέρκων.

Αντ.Χατζόπουλος, Μάρτιος 2016

 fotos by Ioannıs Bıros

  

ΛΑΚΗ ΒΙΓΚΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΩΝ ΕΥΑΓΩΝ ΤΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ

  

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΤΩΝ ΕΥΑΓΩΝ ΤΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ

ΟΜΙΛΙΑ ΛΑΚΗ ΒΙΓΚΑ

ΑΘΗΝΑ, 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2016

Κύριε Πρόεδρε, Εκλεκτοί παρόντες και Αγαπητοί συμπολίτες,

Είναι ιδιαίτερη τιμή να βρίσκομαι και πάλι ανάμεσά σας επιχειρώντας από το οικείο βήμα του Πνευματικού Κέντρου Κωνσταντινουπολιτών να μοιραστώ τις σκέψεις και την εμπειρία μου για ένα κρίσιμο θέμα όπως αυτό της διαχείρισης των ευαγών ιδρυμάτων της Κοινότητας μας στην Τουρκία.

Είμαι επίσης, πολύ συγκινημένος  που συμμετέχω σε ένα πάνελ προβληματισμού αφιερωμένο στον φίλο και αδελφό Ευάγγελο-Λάκη Μιχαηλίδη. Έναν θαρραλέο μαχητή των δικαίων της Πολίτικης Ρωμιοσύνης και πραγματικό πατριώτη. Έναν άνθρωπο που δεν γνώριζε κανένα εμπόδιο, δεν δίσταζε μπροστά σε καμία παγίδα και θυσία με έναν και μοναδικό σκοπό να προφυλάξει τα δίκαια της ιστορικής μας Κοινότητας, με αυταπάρνηση και αφοσίωση. Ανυποχώρητος στον αγώνα του και με ύψιστο αίσθημα χρέους απέναντι στους συμπολίτες και τον τόπο καταγωγής του.

Τον Λάκη Μιχαηλίδη τον γνώρισα, όπως και τους περισσότερους από εσάς, την περίοδο που ξεκινήσαμε τις προετοιμασίες του Συνεδρίου το 2006 και είχα την τύχη να τον έχω δίπλα μου υποστηριχτή και συνοδοιπόρο κατά τη διάρκεια όλης της ημέρας των πρώτων κοινοτικών εκλογών που κάναμε στο Νιχώρι τον Οκτώβριο του ίδιου έτους. Τολμηρό εγχείρημα καθώς επρόκειτο για τις πρώτες ελεύθερες εκλογές ανάδειξης εφοροεπιτρόπων μετά από 16 χρόνια.

Στην πραγματικότητα, ήταν μετά από τρεις δεκαετίες που ξεκινούσαμε και πάλι τον κύκλο της ανανέωσης των διαχειριστικών επιτροπών των ιδρυμάτων μας, καθώς δεν δύναται να υπολογίσουμε σε αυτή την πολύπαθη ιστορική διαδρομή τις εκλογές-παρωδία του 1991, οι οποίες είχαν σχεδιαστεί και εκτελεστεί υπό τη διεύθυνση του μακαριστού Δημήτρη Καραγιάννη με εκλογικές λίστες της αρεσκείας άλλων πολιτικών κέντρων. 

Σήμερα αναγνωρίζω πως ήταν ένα μεγάλο βήμα που οι περισσότεροι δεν τόλμησαν να ακολουθήσουν τότε, εξαιτίας της συσσωρευμένης καχυποψίας απέναντι στο κράτος, απέναντι στα κοινοτικά κατεστημένα απέναντι σε χιλιάδες ακόμα παράγοντες που πολύ συχνά διατάρασσαν και ακόμα διαταράσσουν την κοινοτική μας ομαλότητα.

Ενδοιασμοί, πιέσεις, ανησυχία, ψευδοκαταγγελίες, αμηχανία και αβεβαιότητα, ήταν τα συναισθήματα που διακατείχαν την ομογένεια. Λίγοι τόλμησαν να έρθουν στις κάλπες που είχαμε στήσει για τις δύο ενορίες του Νεοχωρίου, της Παναγίας Κουμαριώτισσας και του Αγίου Νικολάου.

Τα επιχειρήματα για να μην παραστούν πολλά και θεμιτά, οι αμφιβολίες, επίσης.  Ο κυριότερος λόγος, όμως, παρουσίας μας εκεί ήταν για να υπερασπιστούμε το αναφαίρετο δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι.

Σε αυτήν λοιπόν την τολμηρή προσπάθεια, ο Λάκης Μιχαηλίδης στάθηκε δίπλα μας εκφράζοντας με σθένος την πίστη και αφοσίωση του στις προσπάθειες εκδημοκρατισμού της ομογένειας. Έτσι, σε αυτή την σπάνια ιστορική συγκυρία αναπτύχθηκε και εδραιώθηκε η φιλία μας. Έπειτα, δεν σταμάτησε ποτέ τα αλλεπάλληλα ταξίδια του στην Πόλη και την ενίσχυση της ομογένειας με κάθε τρόπο μέχρι που τον βρήκαν τα προβλήματα υγείας. Και πάλι όμως, δεν το έβαλε κάτω, και πάλι επισκεπτόταν την Πόλη. 

Άλλοτε καλά και άλλοτε πιο καταβεβλημένος, δεν σταμάτησε ούτε μία στιγμή να σκέπτεται την Ρωμιοσύνη. Μέχρι την ύστατη στιγμή, κάτω από δύσκολες συνθήκες, προέκρινε τον εαυτό του και μπήκε με θάρρος στον δικαστικό αγώνα ανατροπής της αυθαίρετης διοίκησης του Νοσοκομείου Βαλουκλή λέγοντας "Δεν είμαι πλούσιος ώστε να ευεργετήσω την Κοινότητα που τόσο αγαπώ, με υλικά αγαθά, γι’ αυτό προσπαθώ με τον αγώνα μου να προσφέρω κάτι και να είμαι κι εγώ ωφέλιμος!"

Κυρίες και Κύριοι,

ζητώ την κατανόηση σας για την εκτενή αναφορά μου στον αείμνηστο Ευάγγελο Μιχαηλίδη, αλλά τον έζησα από πολύ κοντά τα τελευταία δέκα χρόνια και νιώθω την ανάγκη σκιαγράφησης της γενναιόδωρης προσωπικότητάς του για όσους δεν τον γνωρίσατε, τιμώντας τον για τις αρχές και τις αξίες που με πάθος υπερασπιζόταν. Αιωνία του η Μνήμη.

Ο τίτλος της σημερινής εσπερίδας κάνει αναφορά στο δικαίωμα και τα προβλήματα της διαχείρισης των κοινοτικών ευαγών ιδρυμάτων, δηλαδή των Bακουφίων των ρωμαίικων κοινοτήτων, των φορέων αυτό-οργάνωσης όλης της ομογένειάς μας.

Ο λόγος για τον οποίο αναζητούμε ακόμα σήμερα να ορίσουμε ή να προστατεύσουμε τα δικαιώματα της διαχείρισης των βακουφίων μας, θα πρέπει να αναζητηθεί στον τρόπο με τον οποίο τα ευαγή μας ιδρύματα από την τουρκική δημοκρατία και έπειτα υποκατέστησαν κατά κάποιο τρόπο την Κοινότητα, το σύνολο ανθρώπων δηλαδή, με την κοινοτική περιουσία και τα κτήρια. Όσο τα σύγχρονα κράτη του εικοστού αιώνα ταυτολογούν την πολιτειακή κοινότητα με μια εθνική κοινότητα, εμείς, οι μειονότητες δηλαδή, ως σύνολα με διακριτά πολιτισμικά και άλλα χαρακτηριστικά δεν μπορούμε να απολαμβάνουμε τους κανόνες δικαίου της πολιτειακής κοινότητας στον ίδιο βαθμό με την πλειοψηφία.

Η διάκριση αυτή έφερε σταδιακά την αποξένωση των μελών των μειονοτήτων από τις λειτουργίες της πολιτείας, την απομόνωσή τους και την συνεπακόλουθη απομάκρυνση τους από τις θεμελιώδεις αρχές της ισονομίας και ισοπολιτείας.

Δεν θεωρώ σκόπιμο να αναφερθώ στα ιστορικά γεγονότα, τις πρακτικές και τις παραβιάσεις του κρατικού μηχανισμού απέναντι στα ιδρύματά μας αλλά και όχι μόνο που οδήγησαν στην κατάρρευση των κοινοτικών μας δομών και στον εκτοπισμό της ομογένειας από την Πόλη, την Ίμβρο και την Τένεδο καθώς έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης τα τελευταία χρόνια από πολλούς μελετητές και συνεχίζουν να γίνονται.

Σε αυτή τη χρονική συγκυρία επιχειρείται εκ μέρους της Κοινότητάς μας να εδραιωθεί ένα κλίμα σταθερότητας στις σχέσεις μας με τις αρχές και να προασπίσουμε τα καταπατημένα δικαιώματά μας. Παράλληλα, καλούμαστε να δώσουμε ένα νέο νόημα στην έννοια του ρόλου, της σύνθεσης και της θέσης των μειονοτήτων στη σύγχρονη κοινωνία. Ως εκ τούτου ανάλυση μας και η κριτική μας δεν πρέπει να περιορίζεται μονάχα στις πρακτικές της πολιτείας απέναντι στις μειονότητες αλλά να επεκτείνεται σε εσωτερικούς προβληματισμούς εμπλουτίζοντας την έννοια της κοινοτικής αντίληψής για τη Ρωμαίικη κοινότητα σήμερα. Για παράδειγμα

-       Ποιά είναι η θέση των μειονοτήτων σε μία δημοκρατία;

-       Ποιές είναι οι προκλήσεις μιας πλουραλιστικής παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας;

-       Ποια είναι η επιθυμία μιας κοινότητας σήμερα; Να χαίρει σεβασμού από την πολιτεία και ταυτόχρονα να μπορεί να ενσωματωθεί ομαλά μέσα στην ευρύτερη κοινωνία;  

-       Πως θα ορίσει η πολιτεία τις σχέσεις της με τη μειονότητα; Θα πρέπει να έχει προστατευτικό ρόλο υιοθετώντας θετικές διακρίσεις απέναντι στη μειονότητα ή να παρέχει ίσες ευκαιρίες σε όλους τους πολίτες της;

-       Σε ποιες αρχές οφείλουμε να συμφωνήσουμε ως Ρωμαίικη κοινότητα για την ενδοκοινοτική μας οργάνωση;

-       Ποια είναι τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που καθιστούν κάποιον μέλος της Κοινότητάς μας;

-       Χρειάζεται να επαναπροσδιορίσουμε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μελών της Κοινότητάς μας;

-       Υπάρχει ο κίνδυνος οι υποχρεώσεις αυτές να ερμηνευτούν ως περιορισμός της ελεύθερης βούλησης των μελών μας;

-       Αποτελεί προϋπόθεση για την ύπαρξη συνοχής εντός της κοινότητας το να μοιραζόμαστε μια κοινή ισχυρή ταυτότητα;

Θα μπορούσα να προσθέσω πολλούς ακόμα προβληματισμούς που απασχολούν ή θα έπρεπε να απασχολούν τη ρωμαίικη κοινότητα σήμερα και η απάντηση δεν είναι οπωσδήποτε μονοδιάστατη αφού όλες αυτές οι έννοιες είναι ρευστές και εξελίσσονται.

Είναι γεγονός, όμως, ότι η Ρωμαίικη κοινότητα σήμερα επιχειρεί μια δύσκολη ακροβασία μεταξύ της πραγματικότητας των αριθμών της από τη μία που της επιβάλουν νέους όρους προσαρμογής, και της διαφύλαξης και σεβασμό των παραδόσεων και της ιστορικότητάς της με τέτοιο τρόπο που να την καθιστά ικανή να συμβαδίσει με τις ραγδαίες εξελίξεις της εποχής μας.

Για αυτό καλούμαστε στις μέρες μας να βρούμε μία νέα κατεύθυνση στη διοίκηση της Κοινότητας που διψά και μεριμνά για να αποκαταστήσει τις χαμένες αξίες του παρελθόντος, εκφράζει μια έντονη αγωνία για το μέλλον της, αξιώνει πλέον τον σεβασμό, την εμπιστοσύνη και την κατανόηση από τις πλειοψηφίες που την περιβάλλουν και επιθυμεί να διαμορφώσει η ίδια τα θεμέλια της ανανέωσής της.

Ένας σημαντικός δείκτης πολιτιστικού επιπέδου ενός κοινωνικού συνόλου, είναι η κοινοτική οργάνωση που διαθέτει. Δεν είναι τυχαίο που πολλοί μελετητές κοινωνικών και άλλων επιστημών μελετούν σε τέτοιο βαθμό την κοινοτιστική οργάνωση των μειονοτήτων της Οθωμανικής αυτοκρατορίας  του 19^ου αιώνα αναδεικνύοντάς τη μέσω εργογραφίας τους ως πρότυπο εξέλιξης και επίτευξης ενός υψηλού επιπέδου ευημερίας.

 Η υποδειγματική αυτή δομή της ομογένειας, του 19^ου αιώνα και αρχών του 20^ου αιώνα, στηρίχτηκε σε επιμέρους οργανωτικές δομές αλλά κυρίως εκφράστηκε μέσω της θεσμοθέτησης και λειτουργίας του Διαρκούς Εθνικού Μεικτού Συμβουλίου που είχε τον ρόλο του ανωτάτου ελεγκτικού και συντονιστικού οργάνου της Κοινότητας. Σε αυτό αναφέρονταν όχι μονάχα οι εφοροεπιτροπές των ενοριών, τα Μείζονα Ιδρύματα όπως το Νοσοκομείο Βαλουκλή αλλά και τα άλλα ιδρύματα αλλά και τα συσσίτια, τα σχολεία και οι Φιλόπτωχες Αδελφότητες ή άλλα σωματεία.

Το Διαρκές Εθνικό Μεικτό Συμβούλιο εγγυόταν την αποτελεσματική άσκηση εξουσίας βασιζόμενο στην ύπαρξη ενός ενοποιημένου δευτεροβάθμιου οργάνου το οποίο είχε την εποπτεία όλης της διοίκησης των διαχειριστικών επιτροπών για τον συντονισμό των δραστηριοτήτων και την αποφυγή περιπτώσεων κατάχρησης εξουσίας και αδιαφάνειας.

Σήμερα, η ανάμνηση και διοικητική παράδοση της εξηκονταετούς^[1] λειτουργίας του Διαρκούς Εθνικού Μεικτού Συμβουλίου έχει ξεθωριάσει αν όχι εξαφανιστεί τελείως μαζί με τη συρρίκνωση της Κοινότητάς μας. Και δεν είναι μονάχα αυτή η παράδοση που χάθηκε. Τη διοικητική μας κατάπτωση τη βιώνουμε στην υποστελέχωση των εφοροεπιτροπών μας, στον κατακερματισμό των διοικήσεων και σωματείων στον οποίο η μικρή μας κοινότητα δεν μπορεί να ανταποκριθεί, στα σκάνδαλα διαφθοράς και κακοδιαχείρισης που έγιναν από «ταγούς» της ομογένειας ή στην έλλειψη συνεννόησης ως προς την αξιοποίηση της κοινοτικής περιουσίας. Παράγοντες που συνολικά υπονόμευσαν την βέλτιστη απόδοση της περιουσίας προς όφελος της Κοινότητας και έθεσαν σε κίνδυνο της αρχές της διαφάνειας, της δημοσιοποίησης των πεπραγμένων και του εσωτερικού διαχειριστικού ελέγχου.  Επιπλέον, μετά από μια δεκαετία που χαρακτηρίστηκε από έντονες προσπάθειες που είχαν στόχο τον εκδημοκρατισμό και την ανανέωση, η μη εξάλειψη τέτοιων φαινομένων δημιουργεί αίσθημα κόπωσης και ματαιότητας στα μέλη της Κοινότητας τα οποία καταλήγουν να απομακρύνονται από τα κοινά. 

Αναμφισβήτητα όμως, την τελευταία δεκαετία μεταξύ 2006 και 2016, η Κοινότητά μας κατάφερε να πετύχει πολλούς από τους στόχους που είχε θέσει.  Στόχοι μεγαλόπνοοι όπως η ανανέωση των διαχειριστικών επιτροπών στα βακούφια της Πόλης και της Ίμβρου και της Τενέδου όταν μας δόθηκε το δικαίωμα εκλογών εκ νέου το 2004.  Επανάληψη των εκλογών με τη λήξη της πρώτης τετραετούς θητείας των διαχειριστικών επιτροπών. Προς μεγάλη μας απογοήτευση ο τρίτος κύκλος εκλογών δεν ξεκίνησε ποτέ καθώς μεσολάβησε η κατάργηση του εκλογικού κανονισμού για τα μειονοτικά βακούφια από τη Γενική Διεύθυνση Βακουφίων στα τέλη του 2012. Αυτό  σημαίνει ότι η θητεία των περισσότερων διαχειριστικών επιτροπών, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μου στην Παναγία Κουμαριώτισσα Νεοχωρίου και στην Κοινότητα Βλαχσαράι έχει νομικώς λήξει με το πέρας της τετραετίας. Επίσης, από το 1991 εκτός οποιασδήποτε δημοκρατικής νομιμοποίησης εξακολουθεί να βρίσκεται το μεγαλύτερο ρωμαίικο ίδρυμα του Νοσοκομείου του Βαλουκλή το οποίο αρνήθηκε να διεξάγει εκλογές. Παρομοίως, και η εφοροεπιτροπή της Κοινότητας Βλάγκας και Κοντοσκαλίου.

Παρόλα αυτά, και υπό το πρίσμα της αδυναμίας να ανταποκριθούμε ικανοποιητικά στα κενά και τις ελλείψεις της διοίκησης που παρατηρούνταν  και διαβλέποντας την ανάγκη κεντρικού συντονισμού, η Κοινότητα προέβη σε μια κίνηση προς την κατεύθυνση της ανασύνταξης της κατακερματισμένης διοίκησης δηλαδή στην ίδρυση του Συνδέσμου Υποστήριξης Ρωμαίικων Κοινοτικών Ιδρυμάτων στις αρχές του 2011. Ο ΣΥΡΚΙ αποσκοπούσε και αποσκοπεί να καλλιεργήσει την ανάγκη ύπαρξης ενός ενιαίου θεσμικού συντονιστικού και ελεγκτικού οργάνου των βακουφίων, ξεκινώντας από τον συντονισμό των δράσεων των ενοριών και ιδρυμάτων μας. Η ώθηση αυτή δημιούργησε, επίσης, τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη παρόμοιων σχημάτων στην Ίμβρο, με την ίδρυση του Εκπαιδευτικού και Πολιτιστικού Συνδέσμου Ίμβρου το 2014 και του πολύ πρόσφατου Ρωμαίικου Πολιτιστικού και Πνευματικού Συνδέσμου Σμύρνης που μετρά μόλις μερικές ημέρες. Η δημιουργία αυτών των φορέων και η συνεργασία τους με τον ΣΥΡΚΙ προδιαγράφουν μια νέα σελίδα στις ενδοκοινοτικές σχέσεις. 

Επιπλέον, με την εποπτεία του ΣΥΡΚΙ λειτουργεί το προνήπιο στις εγκαταστάσεις που παραχωρεί η Κοινότητα Σταυροδρομίου. Πρωτοβουλία που αποδείχθηκε ως η πιο εύστοχη και πετυχημένη που έχει γίνει για την αναβάθμιση της παιδείας τα τελευταία χρόνια. Το ανταγωνιστικό προφίλ που έχει καταφέρει να παρουσιάσει το προνήπιο έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη των ομογενών γονέων καθώς και των Ελλαδιτών που ζουν στην Πόλη, οι οποίοι στέλνουν τα παιδιά τους στο προνήπιο της Αγίας Τριάδας. Δημιουργούνται, έτσι, ικανές προϋποθέσεις για να συνεχίσουν έπειτα τα παιδιά αυτά στα ομογενειακά σχολεία. Επίσης, το διάστημα αυτό επετεύχθη με τη βοήθεια των σωματείων Ιμβρίων της Ελλάδας η επανίδρυση της ελληνικής παιδείας στην Ίμβρο, ενώ εμπεδώθηκε η τακτική συνεργασία και συνεννόηση με φορείς των ομογενών της διασποράς. Δημιουργήθηκαν, έστω περιορισμένα, υποδομές εργασίας για εξ Ελλάδος συμπολίτες μας σε κοινοτικές θέσεις και διερευνήθηκαν τρόποι συνεργασίας μαζί τους. Η συμμέτοχη, συνεργασία και συμβολή των εξ Ελλάδος συμπολιτών μας είναι μια νέα πολύτιμη δυναμική στους κόλπους της Κοινότητας, η οποία δεν έχει αξιοποιηθεί στο βαθμό που θα επιθυμούσαμε και θα μπορούσαμε.

Σε μια προσπάθεια εξωστρέφειας η ομογένεια συμμετέχει επωφελούμενη ευρωπαϊκών προγραμμάτων στην κοινωνία των πολιτών σε εθνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συμμετέχει σε συνέδρια και διαβουλεύσεις με άλλους φορείς μειονοτικούς και μη, ενώ δοκιμάζει να παρουσιάσει μια πολιτιστική δραστηριότητα εκτός των κοινοτικών πλαισίων σε όλη την Τουρκία και το εξωτερικό. 

Τέλος, στο κεφάλαιο της κοινοτικής περιουσίας, η Κοινότητα την τελευταία δεκαετία επανάκτησε ένα σημαντικό μέρος των ακινήτων και οικοπέδων που είχαν κατασχεθεί ενώ η νέα νομοθεσία της επέτρεψε να πραγματοποιήσει ορισμένες σημαντικές επενδύσεις που απέφεραν σημαντικό εισόδημα. Η ανάσα αυτή αποτυπώθηκε στη δημιουργία νέων ή στην ανακαίνιση ήδη υπαρχόντων χώρων στέγασης για όλη την ομογένεια, επί παραδείγματι στην Κοινότητα Ταταούλων από τα 78 διαμερίσματα που διαθέτει στα 70 διαμένουν οικογένειες Ρωμιών. Αντιστοίχως, η Κοινότητα Χαλκηδόνας παρουσιάζει ανάλογη εικόνα ανάπτυξης. Επίσης, η καλύτερη οικονομική κατάσταση της κοινότητας αποτυπώθηκε και στην παροχή μεγαλύτερης βοήθειας τόσο προς τους άπορους όσο και προς τους μαθητές ή φοιτητές μέσω υποτροφιών, στη δημιουργία κοινόχρηστων χώρων πολλαπλής χρήσης αλλά και στην αναπαλαίωση των ιερών ναών μας, οι περισσότεροι από τους οποίους δεν παρουσιάζουν την εικόνα εγκατάλειψης που είχαν πριν δεκαπέντε χρόνια.

Χρειάζεται, όμως, με ειλικρίνεια να στοχαστούμε και να  αντιμετωπίσουμε τους τομείς στους οποίους δεν μπορέσαμε να επιτύχουμε τα αναμενόμενα μέσα σε αυτό το διάστημα. Πρωτίστως, την αναστροφή του δημογραφικού μας μαρασμού. Δυστυχώς, παρά την έμφυτη τάση μας να εξωραΐζουμε με ευχολόγια την πληθυσμιακή μας δυναμική, οι αριθμοί μας φέρνουν αντιμέτωπους με την πραγματικότητα καθώς την πενταετία 2010-2016 καταγράφηκαν 334 θάνατοι σε όλη την Κοινότητα και οι αντίστοιχες βαφτίσεις έφτασαν μόλις τις 72 βάσει των τελευταίων στοιχείων που συνέλεξα μέσω του Πατριαρχείου και του ΣΥΡΚΙ. Αυτό σημαίνει ότι σε μια εικοσαετία από τώρα ο πληθυσμός θα μειωθεί κατά 1336 άτομα και θα αυξηθεί μόλις κατά 240.

Επιπλέον, είναι επιβεβλημένο να αναγνωρίσουμε την ανεπάρκεια του διοικητικού μας μοντέλου όπως αυτό παρουσιάζεται σήμερα. Είναι σημαντικό να αντιληφθούμε ότι τα διοικητικά κενά όπως αυτό ενός ενιαίου θεσμού διαχείρισης και η έλλειψη ελεγκτικού μηχανισμού αφήνουν ανοχύρωτη την κοινοτική μας περιουσία όχι μόνο στις περιπτώσεις διαφθοράς που γίνονται από δόλο αλλά και στην ακούσια λόγω έλλειψης εμπειρίας, γνώσεων και κατακερματισμού της διοίκησης, κακοδιαχείριση που συμβαίνει. Για παράδειγμα η κρίσιμης σημασίας καταγραφή της ακίνητης περιουσίας για να δημιουργηθεί μια βάση περιουσιακών στοιχείων, αν και ξεκίνησε με πρωτοβουλία του ΣΥΡΚΙ από το 2014,  δεν ολοκληρώθηκε ποτέ καθώς οι εφοροεπιτροπές αμέλησαν ή ίσως δεν αναγνώρισαν τη σημασία της κίνησης αυτής. Μέχρι σήμερα μονάχα 16 βακούφια καταχώρησαν τα στοιχεία της περιουσίας τους. Από αυτά προκύπτει ότι  τα 16 αυτά βακούφια διαθέτουν 258 ακίνητα, 34 εκ των οποίων είναι ενοριακής ή κοινωφελούς χρήσης και τα 224 προσοδοφόρα. Παράλληλα, παραμένει στο κενό η προσπάθεια σχεδιασμού μιας στρατηγικής που να περιλαμβάνει έναν προγραμματισμό των επενδύσεων για τη συλλογική αξιοποίησης της περιουσίας.

Η ανυπαρξία, επίσης, ενός εντύπου που να αναδεικνύει αυτές τις ελλείψεις, τις αβλεψίες από πλευράς των εκλεγμένων και τα κενά εξουσίας είναι ακόμα ένας παράγοντας που εμποδίζει τις όποιες υγιείς δυνάμεις να ακουστούν και να επικρατήσουν στα κοινοτικά μας πράγματα.

Τέλος, υπάρχει η ανάγκη να επαναπροσδιορίσουμε τον διάλογο και την επικοινωνία μεταξύ της ομογένειας της Πόλης και των συμπολιτών μας του εξωτερικού ώστε να μπορέσουμε να επιτύχουμε από κοινού τον στόχο μας που δεν είναι άλλος από την ανόρθωση της κοινότητας. Η στείρα και άνευ προτάσεων κριτική, συνήθως αποσκοπεί στη δημιουργία σύντομων εντυπώσεων και όχι στην απαραίτητη κινητοποίηση για την εξεύρεση λύσεων στα επιτακτικά προβλήματα που αντιμετωπίζουμε.  

Πριν ολοκληρώσω τη σημερινή μου παρέμβαση, θα ήθελα να αναφερθώ πολύ σύντομα στους επόμενους στόχους της Κοινότητας για το διάστημα 2016-2026 όπως διαμορφώνονται αυτή τη στιγμή. Εκτιμώ, πρώτα από όλα, ότι μπορεί να είναι μια περίοδος καθοριστική για την ισχυροποίηση της παρουσίας και της προόδου της ομογένειας στην Πόλη, εφόσον το επιτρέψουν και οι πολιτικές συγκυρίες.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι να προχωρήσουμε σε μεταρρυθμίσεις των αυτό-οργανωτικών μας δομών με δημοκρατικό τρόπο και μέσα από συλλογικές διαβουλεύσεις. Αυτό σημαίνει και τα αναφέρω κατά προτεραιότητα:

1) Να προχωρήσουμε με αποφασιστικότητα το διάλογο για τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν ώστε να αναβαθμιστεί και εκσυγχρονιστεί το επίπεδο της παρεχόμενης ομογενειακής παιδείας. Αυτό πρέπει να γίνει μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα εντός του οποίου θα ληφθούν οι απαραίτητες αποφάσεις από τους εμπλεκόμενους φορείς και θα θέτουν το χρονικό πλαίσιο εκτέλεσης των αποφάσεων αυτών. Επίσης, είναι απαραίτητο μέσα από το διάλογο αυτό να διαμορφώσουμε και το ακριβές πλαίσιο και τους κανόνες μέσα από τους οποίους θα γίνεται η παροχή υποτροφιών σε μαθητές και φοιτητές ομογενείς και μη.

2) Να λάβουμε τα απαραίτητα μέτρα για την ενίσχυση του δημογραφικού μας, κυρίως μέσω της επέκτασης του δικαιώματος εκλέγειν και εκλέγεσθαι στα κοινοτικά μας όργανα σε συμπολίτες που συνδέονται με πολιτιστικούς ή θρησκευτικούς δεσμούς με την κοινότητα και Έλληνες πολίτες που ζουν στην Πόλη και που έχουν τη βούληση να μετέχουν σε αυτή, θέτοντας ορισμένες προϋποθέσεις όπως αυτή της συνεχόμενης παραμονής για κάποια χρόνια στην Τουρκία.

3)Απαραίτητη πρέπει να θεωρούμε πλέον τη συνένωση των όμορων κοινοτήτων που γειτονεύουν και ειδικά των ασθενέστερων με μεγαλύτερες κοινότητες, όπως και των φιλόπτωχων, των συνδέσμων αποφοίτων των σχολείων μας και άλλων σωματείων σε κεντρικά σώματα. Αντιστοίχως, θα πρέπει να μεθοδεύσουμε τη δημιουργία νέων κυττάρων όπως ένα ερευνητικό και πολιτιστικό κέντρο της ομογένειας. 

4) Να δημιουργηθεί ένα ενιαίο ανεξάρτητο ελεγκτικό όργανο ώστε να αποτρέπονται φαινόμενα κατάχρησης εξουσίας και αδιαφάνειας και παράλληλα να διαφυλάττεται η δικαιοσύνη και δημοκρατία στην εκτελεστική εξουσία της Κοινότητας. 

5) Να δημιουργηθεί ένα κοινοτικό επενδυτικό ταμείο με σκοπό να εκτελέσει μια κρίσιμη μάζα επενδύσεων σε βασικούς τομείς προτεραιότητας της ομογένειας δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας για ομογενείς αλλά και θέτοντας σε τροχιά ανάπτυξης με βιώσιμο τρόπο το σύνολο των εισοδημάτων της κοινότητας.

6) Επιβεβλημένη είναι και η αναζήτηση ερεισμάτων στην τουρκική κοινωνία μέσω ενίσχυσης της επικοινωνιακής πολιτικής που έχει ξεκινήσει εδώ και κάποια χρόνια μέσω του ΣΥΡΚΙ. Εξάλλου, δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε κάποιο προγραμματισμό στην Πόλη χωρίς την εύρεση συμμάχων και εκτός της ομογένειας που θα μας ενισχύσουν σε αυτή την προσπάθεια χάραξης στρατηγικής. Η επικοινωνία αυτή πρέπει να γίνει στη βάση τη συνεργασία και γόνιμη ανταλλαγή. Είναι απαραίτητο, λοιπόν, να υποστηριχθεί η αναζήτηση και εξωστρέφεια της κοινότητας με ένα έντυπο που να εκδίδεται και στα τουρκικά αποσκοπώντας στην δημιουργία μιας τουρκική κοινής γνώμης.

7) Να ενισχυθούν οικονομικά μέσω μιας τακτικής ροής κεφαλαίων από τα ιδρύματα της Πόλης οι κοινότητες της Ίμβρου και της Σμύρνης αλλά και να ενισχυθούν πνευματικά μέσω ανάπτυξης κοινών δραστηριοτήτων.

8) Τέλος, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι είναι απαραίτητο να προχωρήσει το συντομότερο η εξυγίανση και αναδιοργάνωση του Νοσοκομείου Βαλουκλή, ο προϋπολογισμός του οποίου ανέρχεται στις 80 εκατομμύρια λίρες, ποσό που αντιστοιχεί στο 65% του ομογενειακού εισοδήματος. Επίσης, θα ήταν ευχής έργον να δημιουργηθούν μερικές θέσεις εργασίας μεταξύ των 400-500 ατόμων προσωπικό που διαθέτει σήμερα. Κάτι που θα έδινε μια μεγάλη ανάσα στο δημογραφικό μας και θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις ώστε να μείνουν μερικές ακόμα οικογένειες στην Πόλη.

Η κοινοτική περιουσία είναι η ραχοκοκαλιά της Κοινότητας και τα βακούφια αυτό που συνθέτει σήμερα τη δομή της ομογένειας στην Πόλη. Το βακουφικό σύστημα έτσι όπως διαμορφώθηκε στα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας και ύστερα μέσα από τη στενή ερμηνεία του τουρκικού δικαιικού συστήματος δεν άφησε ποτέ πολλά περιθώρια κινητικότητας στην Κοινότητα, η οποία είδε τις περιουσίες της να χάνονται και τον κοινωνικό της ιστό να εξανεμίζεται. Οι διαχειριστές των βακουφίων σήμερα είναι αντιμέτωποι με πολλές προκλήσεις εξαιτίας των εξελίξεων που λαμβάνουν χώρα στις παγκσμιοποιημένες πλέον κοινωνίες μας. Η σταδιακή μετάβαση από τη θέση της διαφύλαξη των Θερμοπυλών σε εκείνη της γόνιμη ανάπτυξης ιδεών και εφαρμογής σχεδίων είναι μια επίπονη διαδικασία.  Υπό αυτές τις συνθήκες η μονομερής επίκληση στο συναίσθημα δίχως την πρακτική διαχείριση των ως άνω κεφαλαιώδους σημασίας ζητημάτων θα έχει ως αποτέλεσμα τη διατήρηση των κενών εξουσίας εντός των οποίων η ανομία, η αδικία, η κατάχρηση και τελικά η κατάπτωση θα συνεχίσουν να αναπαράγονται. Το βαθύτερο πολιτικό καθήκον μας καλεί, όχι μόνο τους υπεύθυνους της ρωμαίικης κοινότητας σήμερα, αλλά και όσους νιώθουν μέλη της, να συμβάλλουμε μέσα από τη συναίνεση των αντιθέσεων και σύνθεση διαφορετικών απόψεων στη λήψη γενναίων αποφάσεων με οδηγό όχι το συναίσθημα αλλά τα πραγματικά στοιχεία και κάνοντας ειλικρινείς διαπιστώσεις των αναγκών μας.

Ολοκληρώνοντας, θα ήθελα να εκφράσω την πεποίθηση πως το 2026 θα είμαστε περισσότερο υπερήφανοι για τις βαθιές μεταρρυθμίσεις που η ίδια η κοινότητα θα έχει καταφέρει να εφαρμόσει στο εσωτερικό της και για τις αρχές της δημοκρατίας και δικαιοσύνης που θα έχουν εμπεδωθεί έχοντας ξεπεράσει τις όποιες ηγεμονικές τάσεις που τείνουν να μονοπωλούν σήμερα το σύνολο των σχέσεων της κοινωνίας της μειονότητας.

Σας ευχαριστώ πολύ που με ακούσατε και τελειώνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω την Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών γιατί στέκεται πάντοτε στο πλευρό της ομογένειας της Πόλης και συνδράμει ώστε να οικοδομήσουμε το κοινό μας μέλλον με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει όπως η σημερινή η οποία έχει μια ξεχωριστή σημασία καθώς είναι αφιερωμένη στη μνήμη του αγαπημένου μας Λάκη Μιχαηλίδη.

---

[1] Το ΔΕΜΣ προβλέπεται στους Γενικούς Κανονισμούς του 1862.