Μία πρόταση αυτο-αξιολόγησης του ελληνικού σχολείου με βάση την ευρωπαϊκή εμπειρία.

Με αφορμή τις προτάσεις του Υπουργείου Παιδείας που βασίζονται στην περιγραφική-ιεραρχική και μη αντικειμενική αξιολόγηση των εκπαιδευτικών  αναδημοσιεύουμε δύο   παλαιότερες μεν επίκαιρες δε σχετικές εργασίες  μας. 

Η πρότασή μας είναι εναρμονισμένη με τα ισχύοντα στα σχολεία των χωρών της ΕΕ, με βάση τα ερωτηματολόγια, από τα οποία εξάγονται  απολύτως  αντικειμενικά συμπεράσματα αξιολόγησης και  απουσιάζει παντελώς η περιγραφική αξιολόγηση.Δεν είναι γκάλοπ αλλά ερωτηματολόγια στα οποία εκφράζουν τη γνώμη τους όλοι οι εμπλεκόμενοι στην σχολική ζωή.

  (H παρακάτω εργασία Δημοσιεύτηκε: CD Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, Επιστημονικές και Παιδαγωγικές Δεξιότητες για τα στελέχη της Εκπαίδευσης, Αθήνα, Μάιος, 2008). 
δρ Αντώνιος Χατζόπουλος, Μία πρόταση αυτοαξιολόγησης του ελληνικού σχολείου με βάση την ευρωπαϊκή εμπειρία.

Η σχετικά  πρόσφατη νομοθετική καθιέρωση της αξιολόγησης στα ΑΕΙ της χώρας μας και η επικείμενη συνταγματική κατοχύρωσή της,  αποτελούν σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της προσαρμογής στα ισχύοντα στην ΕΕ. Η αξιολόγηση  στα ΑΕΙ  της  Ευρώπης  εφαρμόζεται εδώ και αρκετά χρόνια, ενώ στα σχολεία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης εφαρμόζεται τα τελευταία  χρόνια, όχι όμως σε όλες τις χώρες. Δεν είναι  μακριά ο χρόνος όπου η αξιολογική διαδικασία  θα  εφαρμόζεται  σε όλες  τις βαθμίδες της εκπαίδευσης  όλων των χωρών-μελών. Η απόφαση-σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του έτους  2000  αναφέρει: «οι σχολικές μονάδες των χωρών-μελών πρέπει να εισάγουν συστήματα διασφάλισης ποιότητας όπως η εσωτερική και η εξωτερική  αξιολόγηση».  Τα παραπάνω   με παρακίνησαν  για την  πραγματοποίηση μίας επίσκεψης μελέτης στο Μeppen της Γερμανίας στα πλαίσια του Προγράμματος Socrates-Arion, προκειμένου να παρακολουθήσω τη μεθοδολογία, την εφαρμογή και τα αποτελέσματα της αξιολογικής διαδικασίας που δοκιμαστικά εφαρμόζεται εκεί[1]. Οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν εκεί σε συνδυασμό με την πρότερη ενασχόληση με το θέμα της αυτοαξιολόγησης στάθηκαν αφορμή για την παρούσα εισήγηση.

Στην Ελλάδα οι παλαιότεροι εκπαιδευτικοί ζώντας επί σειρά ετών με την δαμόκλειο σπάθη της επιθεώρησης, αλλά  και οι νεότεροι εν συνεχεία, με την παντελή απουσία οποιασδήποτε διαδικασίας αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου, είναι ασφαλώς απόλυτα δικαιολογημένοι ταυτίζοντας  την  αξιολόγηση με παλαιότερες τακτικές. Έτσι αυτός και μόνο ο όρος «αξιολόγηση» απογυμνωμένος από το πραγματικό και σύγχρονό του  περιεχόμενο, επιβαρύνθηκε αρνητικά και  προκαλεί αντιδράσεις. Η μη συστηματική ενημέρωση και η απουσία  προγραμματισμού  του πλαισίου  της δομής της αξιολόγησης  στην υπάρχουσα νομοθεσία συνέβαλε αρκετά  στην κατάσταση αυτή.  Η εκπαιδευτική νομοθεσία αναφέρει σαφώς   τους όρους «αξιολόγηση» και «αυτοαξιολόγηση» στο καθοκοντολόγιο του συλλόγου των διδασκόντων των σχολείων και των σχολικών συμβούλων, αλλά πέραν αυτών δεν αναφέρει τον τρόπο αποτίμησης των παραπάνω.  Η Ελλάδα  είναι από τις λίγες χώρες της ΕΕ που δεν υπάρχει αυτοαξιολόγηση και αξιολόγηση στα σχολεία.

Στον ελληνικό εκπαιδευτικό χώρο επικρατεί η άποψη ότι η αξιολόγηση  είναι μία σχεδόν γενικευμένη πρακτική  σ’ όλα τα κράτη της ΕΕ. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική: πολλά κράτη-μέλη  μόλις τώρα αρχίζουν να την εισαγάγουν ως  ποιοτικό εργαλείο   βελτίωσης  της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ενώ εφαρμόζεται συστηματικά  μεταξύ άλλων στην Ολλανδία, Σκωτία Φινλανδία και  σε ορισμένα κρατίδια της Γερμανίας, σε πολλές χώρες είναι ακόμη στο  δοκιμαστικό-πειραματικό  στάδιο (Κάτω Σαξονία Γερμανίας, Πολωνία, Λιθουανία). Αρκετές από τις χώρες που την εφαρμόζουν έκαναν αυτό που ορθά  προτρέπει η ευρωπαϊκή Επιτροπή: πρώτα εσωτερική (ενδοσχολική)   αξιολόγηση  που αποκαλείται και αυτοαξιολόγηση και ακολουθεί η εξωτερική αξιολόγηση, η αποκαλούμενη γενικότερα αξιολόγηση. Η αυτοαξιολόγηση πρέπει οπωσδήποτε να προηγηθεί της εξωτερικής αξιολόγησης, κάτι που όμως δε  συμβαίνει  σε όλα τα ευρωπαϊκά σχολεία . Μαζί με την εξωτερική, σύγχρονης μορφής, αξιολόγηση αποτελούν τις θεμελιώδεις αρχές  του ποιοτικού  σχολείου.  Η παράλειψη της αυτοαξιολόγησης και η απευθείας εφαρμογή της εξωτερικής αξιολόγησης  έχει δημιουργήσει στους ευρωπαίους εκπαιδευτικούς επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα της αξιολογικής διαδικασίας.  Πάντως τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη η αξιολόγηση δεν είναι και τόσο ευπρόσδεκτη από την εκπαιδευτική κοινότητα, ενώ για την αυτοαξιολόγηση επικρατεί συνήθως άγνοια.

Σε πανευρωπαϊκή κλίμακα παρατηρείται επίσης το γεγονός ότι η  εμπειρία  από την εφαρμογή της αυτοαξιολόγησης  στις χώρες της ΕΕ, να αποτελεί σημαντικό δεδομένο  για την προετοιμασία των κριτηρίων και από τα άλλα κράτη-μέλη της  ΕΕ, που τώρα θα την εφαρμόσουν. Δεν πρόκειται φυσικά για αντιγραφή αξιολογικών συστημάτων, αλλά συστηματική προσαρμογή των ποιοτικών αξόνων και κριτηρίων, καθώς και επινόηση νέων ανάλογα με τα εκπαιδευτικά δεδομένα της κάθε χώρας.  Για παράδειγμα, στο Κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας προτιμήθηκε δοκιμαστικά  το μοντέλο αξιολόγησης της γειτονικής Ολλανδίας. Και είναι σημαντικό το γεγονός ότι   για να οριστούν τα κριτήρια αξιολόγησης στο κρατίδιο  αυτό έγινε συνδυασμός όλων των αξιολογικών μεθόδων της Γερμανίας, αλλά και  των χωρών της ΕΕ που ήδη την εφαρμόζουν.  

Η αυτοαξιολόγηση είναι  μία   συστηματική διαδικασία καταγραφής ποιοτικών δεδομένων του μαθήματος και του σχολείου  από το ίδιο το σχολείο. Τα δεδομένα αυτά  αφορούν την ποιότητα  του παραγομένου εκπαιδευτικού έργου, συλλέγονται συστηματικά και παρουσιάζονται. Αποτελούν την ποιοτική εικόνα της κάθε σχολικής μονάδας.  Με βάση τις «ποιοτικές περιοχές» που καθορίζει το ίδιο το σχολείο και με βάση  μετρήσιμα κριτήρια συντάσσονται ερωτηματολόγια, τα οποία συμπληρώνονται και στη συνέχεια αξιολογούνται. Η εσωτερική αυτή αξιολόγηση αποτελεί  μια αντικειμενική διαδικασία  αυτογνωσίας και αυτοσυνειδησίας, καθότι οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί την αναπτύσσουν, την εφαρμόζουν, συλλέγουν και αναλύουν τα στοιχεία και  εξάγουν συμπεράσματα για την ίδια τους την επαγγελματική απόδοση και  την επίδοση του  σχολείου. Οι ίδιοι ανακοινώνουν τα αποτελέσματα και οι ίδιοι  καλούνται να αξιοποιήσουν τα συμπεράσματά της. Η αυτόαξιολογηση δεν αξιολογεί πρόσωπα, εκπαιδευτικούς, αλλά τη σχολική μονάδα και την ποιότητα της.  Είναι μέρος του σχολικού πολιτισμού. Είναι εργαλείο συμμετοχής στην αναβάθμιση και στην ποιοτική μεταμόρφωση του σχολείου. Είναι το προφίλ του κάθε σχολείου, όπως αυτό διατυπώνεται και διαπιστώνεται από το ίδιο το έμψυχο δυναμικό του (διδάσκοντες), αλλά  και από τους άμεσα και έμμεσα εμπλεκόμενους στην εκπαιδευτική διαδικασία (μαθητές/τριες, γονείς-κηδεμόνες) και των οποίων η γνώμη έχει βαρύνουσα σημασία. Έτσι, γίνεται περισσότερο  συμμετοχική και αντικειμενική η αυτοαξιολόγηση του σχολείου και συμβάλλει στην ποιοτική ανάπτυξη   βοηθώντας να διαπιστωθεί, σε ποιους τομείς είναι καλό και σε ποιους τομείς θα μπορούσε να βελτιωθεί.

Οι ποιοτικές περιοχές[2] με βάση τις οποίες αυτοαξιολογείται το σχολείο, δεν είναι τίποτε άλλο παρά  ό,τι επιζητεί η κοινωνία και  οι εκπαιδευτικοί ως  χαρακτηριστικά ενός  σωστού σχολείου δηλ. σύγχρονο και αποδοτικό μάθημα,   παιδαγωγικό  και φιλικό κλίμα στην τάξη, καλή συνεργασία και επικοινωνία με τους μαθητές/τριες,   συνεργασία  με τους γονείς και κηδεμόνες και γενικά ένα ποιοτικό σχολείο με θετικό προφίλ. Όλα αυτά δεν μπορούν παρά να αποτελούν και τις ποιοτικές περιοχές, ή ποιοτικούς άξονες που θεσπίζει η σχολική μονάδα και με βάση τις οποίες γίνεται η αυτοαξιολόγηση.  Φυσικά το μάθημα, η μαθησιακή διαδικασία  είναι ένας από τους κυριότερους ποιοτικούς  άξονες.

 Το σχολείο σχηματίζει την ομάδα αυτοαξιολόγησης  που απαρτίζεται από εκπαιδευτικούς του ίδιου του σχολείου και άλλους ειδικούς επιστήμονες με κατάλληλη επιμόρφωση. Καθορίζει τις ποιοτικές περιοχές  και τα κριτήρια   της αυτοαξιολόγησης σε συνεργασία με το σύλλογο  διδασκόντων και με τις εκπαιδευτικές αρχές. Από αυτές   φυσικά δεν μπορούν να απουσιάζουν οι πλέον  βασικές  που  προαναφέρθηκαν, αλλά μπορούν να προστεθούν και άλλες όπως,   οι επιτυχίες του σχολείου, οι πρωτοβουλίες και  στρατηγικές του  για ποιοτική εξέλιξη   κ.ά. Η ομάδα αυτοαξιολόγησης ετοιμάζει τα ερωτηματολόγια που είναι και τα βασικά εργαλεία αυτοαξιολόγησης των ποιοτικών περιοχών. Τα ερωτηματολόγια είναι διαφορετικά για τους εκπαιδευτικούς, διαφορετικά για τους γονείς και διαφορετικά για τους μαθητές/τριες. Είναι κοινοί όμως οι ποιοτικοί άξονες –ποιοτικές περιοχές με βάση τις οποίες τέθηκαν τα κριτήρια και κατ’ επέκταση οι ερωτήσεις. Για κάθε ποιοτική περιοχή έχουν γνώμη οι εκπαιδευτικοί, οι  μαθητές/τριες και οι γονείς. Είναι ένα ιδιότυπο «γκάλοπ». Για παράδειγμα μερικά από τα κριτήρια-εργαλεία  με βάση τα οποία συντάσσεται το ερωτηματολόγιο της ποιοτικής περιοχής  «Το μάθημα- η μαθησιακή διαδικασία»  είναι  το  παιδαγωγικό κλίμα, οι   στόχοι, η μεθοδολογία  και ο σχεδιασμός του μαθήματος. Αυτά τα κριτήρια μπορούν να υποδιαιρεθούν με τη σειρά τους και σε επιμέρους, όπως είναι η διαμόρφωση της διδακτικής ώρας ο τρόπος και  η μετάδοση της γνώσης,  η διδακτέα ύλη, η ομαδική εργασία, κ.ά. Το ίδιο μπορεί να γίνει και με την ποιοτική  περιοχή «Η διεύθυνση του Σχολείου», αλλά  και με τις άλλες ποιοτικές περιοχές .

Μετά την ανώνυμη συμπλήρωση των ερωτηματολογίων αυτοαξιολόγησης από  τους παραπάνω, η ομάδα αυτοαξιολόγησης, αναλύει, αξιολογεί και κωδικοποιεί ηλεκτρονικά τις απαντήσεις των ερωτηματολογίων και ανακοινώνει τα συμπεράσματα στο ίδιο το σχολείο, στις εκπαιδευτικές αρχές και στην κοινωνία. Δίδεται η δυνατότητα στους μαθητές/τριες, στους γονείς και στους διδάσκοντας να εκφράσουν την άποψή τους για το σχολείο. Η διαδικασία αυτή επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο και φυσικά έτσι το σχολείο έχει διαπιστώνει  τις δυνάμεις, αλλά και τις αδυναμίες του.   Οι εμπειρίες και τα αποτελέσματα της αυτοαξιολόγησης μπορούν να καταγράφονται και στο βιβλίο Portfollio (ηλεκτρονικό ή μη)  του σχολείου και έτσι να υπάρχει  μόνιμο αρχειακό υλικό  για κάθε μελλοντική χρήση Η αυτοαξιολόγηση δεν αξιολογεί πρόσωπα, καταγράφει την ποιότητα  του  εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας, τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Αντικατοπτρίζει αντικειμενικά την ποιοτική πορεία του σχολείου. Κανένα σχολείο δε θεωρείται  ότι «κόπηκε»  μετά από την εφαρμογή της αυτοαξιολόγησης, χωρίς φυσικά αυτό να σημαίνει ότι  αποκρύπτονται τα τυχόν  αρνητικά αποτελέσματα που προκύπτουν[3].

Η αντικειμενική αξιολόγηση των σχολείων είναι δυνατή όταν αυτή στηρίζεται πρωτίστως στην αυτοαξιολόγηση και  σε εργαλεία  που ανανεώνονται, καθώς και στην καταγραφή της συνολικής ποιοτικής πορείας του σχολείου.  Τα αποτελέσματα  της αυτοαξιολόγησης δείχνουν σαφώς  το  τι πρέπει να γίνει, τι πρέπει να αλλάξει, και το γεγονός αυτό ωθεί το εκπαιδευτικό δυναμικό να  βελτιώσει την εικόνα του  και  να προετοιμάσει την μελλοντική ποιοτική πορεία του σχολείου. 

Η αυτοαξιολόγηση  θα έχει επιτυχία και στη χώρα μας εάν  υπάρχει η συγκατάθεση του σχολείου για την δοκιμαστική-πιλοτική εφαρμογή της. Πριν τη  διεξαγωγή της  θα πρέπει σχολαστικά και συστηματικά να  καταστεί  σαφής ο τρόπος   και η μεθοδολογία  εφαρμογής της. Την πρωτοβουλία  για την καθιέρωση των ποιοτικών αξόνων και κριτηρίων θα την έχει η σχολική μονάδα.  Η ευρωπαϊκή εμπειρία θα πρέπει να αποτελέσει σημαντικό σημείο αναφοράς  για την ελληνική αυτοαξιολόγηση.

Παραθέτουμε ένα ενδεικτικό ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης με πέντε ποιοτικές[4] περιοχές, απευθυνόμενο στους έλληνες εκπαιδευτικούς και  διαμορφωμένο  με βάση την ευρωπαϊκή εμπειρία.   

Αντώνιος Χατζόπουλος, 2006

ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ  ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ  ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ  ΚΑΙ  ΟΡΙΣΜΕΝΑ  ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΤΑ ΟΠΟΙΑ  ΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΙ  ΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΗ  ΠΕΡΙΟΧΗ	ΚΡΙΤΗΡΙΑ	ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΚΡΙΤΗΡΙΑ
«Το μάθημα –η μαθησιακή διαδικασία»	1. Οι στόχοι και η δομή του	1.1. Ο διδάσκων/ουσα  φροντίζει για τη σαφήνεια των διδακτικών στόχων του μαθήματος
		1.2 Η διδακτέα ύλη και οι εργασίες είναι κατανοητές
		1.3 Η δομή του μαθήματος  και η εξέλιξή του είναι σαφής
		1.4 Καλλιεργεί τις ικανότητες των μαθητών/τριών, αξιοποιεί όλο το διδακτικό χρόνο
	2 Διδακτική μεθοδολογία	2.1 Το περιεχόμενο  της ύλης και των εργασιών είναι ανάλογο με το επίπεδο των μαθητών
		2.2 Η σχολική γνώση μετατρέπεται σε βιωματική, συνδέεται με άλλες επιστήμες
		2.3 Το μάθημα καλλιεργεί την κριτική σκέψη, την ενεργητική μάθηση  και την πρωτοβουλία
		2.4 Λαμβάνει υπόψη το επίπεδο και το ρυθμό αφομοίωσης των μαθητών, προκαλεί ερωτήσεις
		2.5 Το βοηθητικό υλικό είναι εναρμονισμένο με την  ύλη και με  το επίπεδο των μαθητών
		2.6 Αποφεύγει  μετωπική διδασκαλία και το κλισέ «παράδοση-εξέταση»
		2.7.Διαθεματική ροή του μαθήματος
	3.Το παιδαγωγικό κλίμα	3.1Κυριαρχεί   φιλική και δημιουργική ατμόσφαιρα
		3.2 Ο διδάσκων/ουσα  καλλιεργεί την αυτοπεποίθηση των μαθητών, επιδοκιμάζει
		3.3 Προκαλεί το ενδιαφέρον των μαθητών με παραδείγματα από την καθημερινή ζωή
		3.4 Δίνει το λόγο συχνά στους μαθητές/τριες
		3.5 Έχει χιούμορ, δείχνει κατανόηση δεν αντιδικεί ποτέ

ΠΙΝΑΚΑΣ 2. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ  ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ  ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ  ΚΑΙ  ΟΡΙΣΜΕΝΑ  ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΤΑ ΟΠΟΙΑ  ΣΤΗΡΙΖΟΝΤΑΙ  ΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΗ  ΠΕΡΙΟΧΗ	ΚΡΙΤΗΡΙΑ	ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΚΡΙΤΗΡΙΑ
«Η διεύθυνση   του σχολείου»	1. Συνεργασία με σύλλογο  διδασκόντων	1.1 Η  διεύθυνση εκτιμά τη γνώμη του συλλόγου, την εμπιστεύεται
		1.2 Εφαρμόζει στην πράξη τις αποφάσεις του συλλόγου
		1.3 Αναθέτει και διευθυντικά καθήκοντα σε εκπαιδευτικούς
		1.4  Διδάσκει με το παράδειγμά  της     δημοκρατική διοίκηση
		1.5 Ενημερώνει  έγκαιρα για όλα τα  εισερχόμενα έγγραφα
		1.6    Ενημερώνει  το σύλλογο για όλα τα καθήκοντα , τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα
		1.7    Καλλιεργεί την ενδοσχολική συνοχή και συνεργασία (προλαμβάνει προβλήματα επικοινωνίας)
		1.8    Κάνει αυτοκριτική  και βελτιώνει το «ηγετικό» προφίλ
		1.9    Διαχειρίζεται συνετά τους οικονομικούς πόρους του σχολείου, ενημερώνει το σύλλογο
	2.Συνεργασία με γονείς, κοινωνία, εκπαιδευτικά ιδρύματα	2.1 Ενημερώνει  συχνά, ερωτά για τα παιδία τους, ενδιαφέρεται
		2.2 Υπολογίζει  τη γνώμη τους
		2.3  Έχουν πάντα πρόσβαση
		2.4 Επιλύει συγκαταβατικά και από κοινού τα  διάφορα πρβλ..
		2.5 Αναλαμβάνει πρωτοβουλίες      για άνοιγμα του σχολίου  στην   κοινωνία
		2.6 Συνεργάζεται με την επιστημονική κοινότητα
		2.7 Οργανώνει παιδαγωγικές συναντήσεις για τους γονείς
		2.8 Παροτρύνει για αδελφοποιησεις  και συνεργασία με άλλα σχολεία
	3. Συνεργασία με μαθητές και μαθήτριες	3.1 Ακούει    την  άποψή τους, δέχεται την προσωπικότητα τους
		3.2 Έχουν πρόσβαση ανά πάσα στιγμή στο γραφείο του
		3.3 Καλεί το  συχνά το 15μελές  για να ακούσει  τις απόψεις του
		3.4 Σέβεται τη διαφορετικότητα
		3.5  Προλαμβάνει αρνητικές καταστάσεις -Επιλύει συλλογικά τις  προβληματικές καταστάσεις (βία, ναρκωτικά, εκβιασμοί)

ΠΙΝΑΚΑΣ 3. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ  (ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ)

ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ  ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ            Παρακαλώ βάλτε  Χ  στη στήλη που σας εκφράζει		Πολύ συχνά    4	Συχνά     3	Κάποιες φορές     2	Σπάνια-  Ποτέ    1
1	Στο μάθημά μου εκτός από    τη   διδακτέα  ύλη  προσπαθώ:
	Να μεταδώσω και επιπλέον γνώσεις συνδέοντας το αντικείμενό μου   με άλλες επιστήμες
	Να πείσω για τη  χρησιμότητα της σχολικής γνώσης στην καθημερινή ζωή
	Να αναδείξω και να καλλιεργήσω  τα ενδιαφέροντα και τις  ικανότητες των μαθητών
	Να βοηθήσω για την ψυχική -κοινωνική ανάπτυξη
	Να βοηθήσω την μεθοδικότητα της σκέψης τους
	Να εμπνεύσω αξίες (ανοχή, αποδοχή ετερότητας)
2	Εκτός από τα διαγωνίσματα αξιολογώ τους  μαθητές και με βάση:
	Τις εργασίες στο σπίτι
	Τη  συμμετοχή τους στο μάθημα
	Τις παρουσιάσεις  που κάνουν στην τάξη
	Τις ερωτήσεις που θέτουν
	Τις πρωτοβουλίες που παίρνουν
	Την κριτική σκέψη και ικανότητα
3	Συνεργάζομαι με τους συναδέλφους μου στα θέματα  επίδοσης των μαθητών /τριων
4	Χρησιμοποιώ τα αποτελέσματα τις αξιολόγησής  μου για να πείσω τους μαθητές να βελτιωθούν
5	Η αξιολόγησή μου είναι αντικειμενική
	Στο μάθημα  μου βοηθώ τους αδύναμους μαθητές
	Εξετάζω αν έχουν κάνει τις εργασίες σπιτιού, τις βλέπω όλες
6	Στο μάθημά μου :
	Χρησιμοποιώ  διάφορα μοντέλα διδασκαλίας
	Την μαθητοκεντρική διδασκαλία, συνεργατική-πρωτοβουλιακή μεθοδολογία
	Παροτρύνω για κριτική σκέψη  και προκαλώ ερωτήσεις
	Χρησιμοποιώ  παραδείγματα , έχω φαντασία
	Χρησιμοποιώ  φυλλάδια-βιβλία, εποπτικό υλικό
	Χρησιμοποιώ αποκλειστικά δικό μου υλικό
	Χρησιμοποιώ νέες τεχνολογίες, συσχετίζω τις εξωσχολικές πηγές μάθησης

	Διδάσκω με διαφορετικό τρόπο  ανάλογα με το επίπεδο  της κάθε τάξης
	Ασχολούμαι  με όλους τους  μαθητές
	Είμαι φιλικός προς τους μαθητές, έχω χιούμορ
	Παρακαλώ βάλτε Χ όπου συμφωνείτε	Πολύ καλό 4	Καλό      3	Μέτριο    2	Όχι τόσο καλό 1
7	Το επίπεδο των μαθημάτων του σχολείου μου  σε σύγκριση με τα άλλα σχολεία είναι

ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ  ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ  Παρακαλώ βάλτε Χ  στη στήλη που σας εκφράζει		Πάντα    4	Συχνά     3	Κάποιες φορές     2	Σπάνια-  Ποτέ    1
8	Συνεργάζομαι με τους συναδέλφους της ειδικότητάς μου
9	Υπάρχει πνεύμα συνεργασίας  με τους συναδέλφους
10	Συνεργαζόμαστε για την ποιοτική αναβάθμιση του σχολείου μας
11	Σέβομαι τη γνώμη  και την προσωπικότητα  των μαθητών
12	Είμαι ευχαριστημένος με το  ωρολόγιο πρόγραμμά μου
13	Αναπτύσσω σε συνεργασία με τους συναδέλφους μου των άλλων ειδικοτήτων δημιουργικές και καινοτόμες  ιδέες
14	Συνεργάζομαι  με επιστημονικούς φορείς, ενημερώνομαι για τα νέα δεδομένα της ειδικότητάς μου
15	Συμμετέχω σε επιμορφωτικές διαδικασίες
16	Συνεργάζομαι με το  σχολικό σύμβουλο

            

ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ                Η ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ                        Παρακαλώ βάλτε Χ  στη στήλη που σας εκφράζει		Ισχύει πλήρως 4	Ισχύει αρκετά 3	Ισχύει ελάχιστα 2	Δεν ισχύει 1
17	Η διεύθυνση του σχολείου αναθέτει  στους εκπαιδευτικούς και διοικητικά-διευθυντικά καθήκοντα
18	Η διεύθυνση του σχολείου  υποστηρίζει  τις  καινοτόμες πρωτοβουλίες των εκπαιδευτικών
19	Η διεύθυνση παροτρύνει  τους εκπαιδευτικούς  να λαμβάνουν   πρωτοβουλίες
20	Η διεύθυνση  συνεργάζεται στα παιδαγωγικά  ζητήματα:
	Με το σύλλογο
	Με τους μαθητές
	Με τους γονείς
21	Η διεύθυνση αποδέχεται την   κριτική και την αξιοποιεί δημιουργικά
22	Οι μαθητές/τριες  έχουν  πάντα ελεύθερη πρόσβαση στο  γραφείο της διεύθυνσης
23	Η διεύθυνση επιλύει παιδαγωγικά ζητήματα σε συνεργασία με το σύλλογο και τους γονείς
24	Η διεύθυνση ενημερώνει το σύλλογο για τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις του  και για τα δικαιώματά του
25	Η διεύθυνση ενημερώνει   για όλη την εισερχόμενη  αλληλογραφία του σχολείου
26	Η διεύθυνση προωθεί το άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία
27	Φροντίζει για την  συνεχή συνεργασία με τους γονείς
28	Ενδιαφέρεται ουσιαστικά για την καλή παιδαγωγική πορεία του σχολείου
29	Στις συνεδριάσεις τα παιδαγωγικά θέματα είναι σε απόλυτη προτεραιότητα
30	Ενδιαφέρεται για την υλοποίηση των αποφάσεων του συλλόγου
31	Με ενημερώνει  για θέματα που αφορούν το πρόσωπό μου και τη θέση μου στο σχολείο
32	Η διεύθυνση  με ενημερώνει για τους οικονομικούς πόρους του σχολείου
33	Έχω στη διάθεσή μου όλα τα βοηθητικά μέσα για το μάθημά μου: φωτοτυπίες, αίθουσα υπολογιστών, κ.ά.
34	Η διεύθυνση φροντίζει για αγορά εποπτικού υλικού που ζητώ
35	Εάν αναλάμβανα στο μέλλον θέση διεύθυνσης  η  τωρινή διεύθυνση του σχολείου μου θα ήταν  Παρακαλώ βάλτε Χ  στη στήλη που σας εκφράζει	4 Καλό παράδειγμα	3Αρκετά καλό	2όχι   τόσο καλό	1καθόλου καλό

ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ     ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΚΛΙΜΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ-ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ   Παρακαλώ βάλτε Χ όπου συμφωνείτε.		Ισχύει πλήρως 4	Ισχύει αρκετά 3	Ισχύει ελάχιστα 2	Δεν ισχύει 1
36	Στο σχολείο μου οι νέες παιδαγωγικές ιδέες   συζητιούνται  και υλοποιούνται
37	Στο σχολείο μου τα θέματα  αντιμετώπισης  μαθητικής βίας  επιλύονται σε συνεργασία με μας
38	Ως  υπεύθυνος καθηγητής τάξης   παίρνω αποφάσεις σε συνεργασία μαζί τους
39	Στις τάξεις που διδάσκω οι μαθητές είναι φιλικοί  μαζί μου
40	Οι μαθητές είναι φιλικοί με τους συναδέλφους μου
41	Πιστεύω στις ικανότητες  και στην απόδοση των μαθητών μου
42	Μεριμνώ συνεχώς να είναι αποδοτική η διδ. ώρα
43	Το περιβάλλον του σχολείου μας είναι ήσυχο
44	Το κτίριο, η αυλή, οι τάξεις και τα γραφεία μας και οι χώροι υγιεινής  είναι φροντισμένοι  και ανανεωμένοι
45	Η θέρμανσή είναι καλή
46	Το σχολείο μας έχει «προσωπικότητα»

ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ      ΟΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ   Παρακαλώ βάλτε Χ όπου συμφωνείτε.		Ισχύει πλήρως 4	Ισχύει αρκετά 3	Ισχύει ελάχιστα 2	Δεν ισχύει 1
47	Το σχολείο  μας επιδιώκει  τη βοήθεια   των γονέων σε παιδαγωγικά ζητήματα
48	¨Έχουμε πολύπλευρη δραστηριότητα
49	Η σχολική ζωή διαμορφώνεται και με τη συνεργασία των γονέων
50	Το σχολείο μας φροντίζει για τη δημοκρατική συνεργασία όλης της σχολικής κοινότητας .
51	Στο σχολείο μας επικρατεί   καλό παιδαγωγικό κλίμα
52	Υπάρχει συνεχής συνεργασία και κοινές πρωτοβουλίες γονέων-εκπαιδευτικών
53	Πληροφορώ τους γονείς για τις σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες
54	Υπολογίζω τη γνώμη των γονέων σχετικά με το σχολείο και την τάξη
55	Οι γονείς στο σχολείο μας λαμβάνουν μέρος και σε παιδαγωγικές συζητήσεις .
56	Το σχολείο  μας συνεργάζεται με εξωτερικούς παιδαγωγούς, ψυχολόγους, ιατρούς, κοινωνικούς λειτουργούς , παιδαγωγικά ιδρύματα, μουσεία , εκκλησία, παραγωγικές μονάδες , κ.ά.
57	Καλούνται ειδικοί επιστήμονες , συσχετίζονται  με το μάθημα, μιλούν στους μαθητές/τριες
58	Το σχολείο μας λαμβάνει μέρος σε ευρωπαϊκά προγράμματα, αδελφοποιήσεις, επισκέψεις στο εξωτερικό
59	Λαμβάνει μέρος σε διασχολικούς αγώνες

60	Γίνονται εκδηλώσεις ανοιχτές στο κοινό
61	Παρουσιάζουμε την εργασία μας στην κοινωνία (εφημερίδες-ιστοσελίδες-δραστηριότητες)
62	Από τη συνεργασία του σχολείου με την κοινωνία είμαι ευχαριστημένος
63	Πιστεύω ότι εργάζομαι σε ένα καλό σχολείο

 ΠΙΝΑΚΑΣ 4. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

4	Το σχολείο εκπληρώνει όλα τα κριτήρια με επιτυχία.
3	Το σχολείο μπορεί  να βελτιώσει περαιτέρω την ποιότητα ορισμένων κριτηρίων.
2	Το σχολείο έχει αρκετές αδυναμίες. Τα περισσότερα κριτήρια πρέπει να βελτιωθούν.
1	Απαιτείται η  βελτίωση όλων  των κριτηρίων

Αντώνιος Χατζόπουλος, 30.4.2006

---

[1] Θέμα της  επίσκεψης μελέτης ARİON ήταν  «Η αξιολόγηση των Σχολείων  στο Κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας» και πραγματοποιήθηκε στο Meppen από  5 έως 11 Νοεμβρίου 2005.

[2] Πίνακας 1 και 2

[3] Πίνακας 4

[4] Πίνακας 3.

------------------------------------------------------------------

Αντώνιος Χατζόπουλος, 

Η ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 

Α. Η ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

1.Τι είναι αυτοαξιολόγηση, πού εφαρμόζεται;  

Η Αυτοαξιολόγηση:

lΕίναι μία ολική, συστηματική και τακτική εξέταση και παρατήρηση των δραστηριοτήτων και της απόδοσης   ενός χώρου με βάση συγκεκριμένα κριτήρια- ποιοτικούς άξονες  και επιμέρους κριτήρια  που καθιερώνονται εκ των προτέρων και ανανεώνονται  τακτικά. Η Επιχείρηση-το Υπουργείο-το Σχολείο   επιβάλλει στον εαυτό του ορισμένες προδιαγραφές-νόρμες και  κριτήρια  για την επίτευξη των στόχων και τη βελτίωση της απόδοσής του. Αυτό σημαίνει συνεχή  ποιοτική αναβάθμιση και  συνεχή  βελτίωση του έργου που επιτελεί. Τελικά η αυτοαξιολόγηση που ονομάζεται και εσωτερική αξιολόγηση είναι μία συστηματική και αντικειμενική μορφή «αυτογνωσίας».  

Η Αυτοαξιολόγηση  μπορεί να εφαρμοστεί στους παρακάτω χώρους :

lΒιομηχανία - Εμπορικές επιχειρήσεις

lΕταιρείες 

lΚλινικές – Νοσοκομεία- Ιατρικά κέντρα

lΓηροκομεία

lΥπουργεία-Ινστιτούτα-Ερευνητικά Κέντρα

lΕκπαιδευτήρια

 Η αυτοαξιολόγηση στα εκπαιδευτήρια συμπεριλαμβάνει:

lΠάσης φύσεως εκπαιδευτήρια:

    ΑΕΙ-ΤΕΙ

    Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

    Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

    Σχολές Γονέων, ΝΕΛΕ, κ.ά.

 Χώρες  που εφαρμόζεται:

Ορισμένες χώρες της  Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) όπως η Ολλανδία, η Γερμανία (ορισμένα Κρατίδια), Αγγλία, Ιρλανδία  και Φινλανδία. Αρκετές την εφαρμόζουν πιλοτικά. Φυσικά εφαρμόζεται στις ΗΠΑ και στην Αυστραλία.

 Στην ΕΕ υπάρχει  ευρεία εφαρμογή σε πολλούς παραγωγικούς  τομείς, αλλά και δεκάδες τρόποι αυτοαξιολόγησης των σχολείων.

lΕλλάδα: Υπάρχει αποσπασματικά και εντελώς πρόχειρα στην  ελληνική Εκπαιδευτική Νομοθεσία. Παρατηρούνται μόνο ορισμένες πιλοτικές εφαρμογές σε σχολεία  με βάση Προγράμματα ΑΕΙ, καθώς και σε ιδιωτικά σχολεία.

2.Ηελληνική εκπαιδευτική Νομοθεσία και η  αυτοαξιολόγηση:

Η Σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2000 για εισαγωγή «στα σχολεία της   εσωτερικής και της εξωτερικής αυτοαξιολόγησης» είναι μία σημαντική εξέλιξη και προβλέπει την μελλοντική εισαγωγή συστημάτων αξιολόγησης σε όλα τα σχολεία. Η σύσταση αναφέρει:«οι σχολικές μονάδες των χωρών-μελών πρέπει να εισάγουν συστήματα διασφάλισης ποιότητας όπως η εσωτερική και η εξωτερική  αξιολόγηση».

Όπως προαναφέρθηκε στην ελληνική Νομοθεσία  υπάρχει στα:

lΚαθήκοντα-αρμοδιότητες Συλλόγου Διδασκόντων

lΚαθηκοντολόγιο των  Σχολικών Συμβούλων

Καθήκοντα και αρμοδιότητες του Συλλόγου των Διδασκόντων:

«Ο Σύλλογος των Διδασκόντων σε τακτική συνεδρίαση πριν από την έναρξη των μαθημάτων προγραμματίζει τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες για όλο το σχολικό έτος.
α) Στον τομέα της επιμόρφωσης λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των μελών του και με βάση αυτές υποβάλλει υπόμνημα στο Σχολικό Σύμβουλο ή στο Διευθυντή Εκπαίδευσης ή στον Προϊστάμενο Γραφείου, κατά περίπτωση, προκειμένου να αντιμετωπισθούν με την ενδοσχολική επιμόρφωση. Ο Σύλλογος συνεκτιμά και τις αντίστοιχες προσπάθειες που έγιναν κατά τα προηγούμενα έτη.
β) Σχετικά με την αναγκαιότητα των αντισταθμιστικών εκπαιδευτικών παρεμβάσεων λαμβάνει υπόψη τα δεδομένα της σχολικής επίδοσης των μαθητών κατά το προηγούμενο διδακτικό έτος και τα συμπεράσματα της αυτοαξιολόγησης του σχολείου για το διάστημα αυτό Συνεκτιμά, δηλαδή εάν εφαρμόστηκαν προγράμματα Ενισχυτικής Διδασκαλίας, Πρόσθετης Διδακτικής Στήριξης, ένταξης παλιννοστούντων ή άλλων εκπαιδευτικών καινοτομιών, σε ποιους μαθητές και με ποιο αποτέλεσμα.

Στο τέλος της σχολικής χρονιάς γίνεται η αυτοαξιολόγηση, κατά την οποία αξιολογείται ο βαθμός επίτευξης των στόχων που τέθηκαν κατά τον προγραμματισμό και η αποτελεσματικότητα των προγραμματισμένων ενεργειών.Η έκθεση αυτοαξιολόγησης, στην οποία περιλαμβάνονται και οι προτάσεις για την αντιμετώπιση των αδυναμιών που έχουν διαπιστωθεί, υποβάλλεται μέσω του Διευθυντή του σχολείου στον αρμόδιο Σχολικό Σύμβουλο και στον Προϊστάμενο Γραφείου. Όταν δεν υπάρχει Προϊστάμενος Γραφείου ή έκθεση υποβάλλεται στο Διευθυντή Εκπαίδευσης.Οι Σχολικοί Σύμβουλοι συντάσσουν και υποβάλλουν την ετήσια έκθεση στον Προϊστάμενο Επιστημονικής - Παιδαγωγικής Καθοδήγησης. Εκείνος συντάσσει την ετήσια έκθεση με βάση τις εκθέσεις των Σχολικών Συμβούλων, τις εκθέσεις "αυτοαξιολόγησης" των σχολικών μονάδων και τις δικές του παρατηρήσεις. Την έκθεση αυτή υποβάλλει στο αρμόδιο τμήμα του Π.Ι. και κοινοποιεί στη Διεύθυνση Σπουδών του ΥΠΕΠΘ και στο ΚΕΕ. Στην έκθεση περιλαμβάνεται η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου της Περιφέρειας και η πρόταση για τον εκπαιδευτικό σχεδιασμό της. Την επεξεργασία των στοιχείων για την αποτίμηση του εκπαιδευτικού έργου σε επίπεδο περιφέρειας και την πρόταση για τον εκπαιδευτικό σχεδιασμό κάνουν τα Περιφερειακά Κέντρα Στήριξης και Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού

Οι Σχολικοί Σύμβουλοι στο τέλος κάθε διδακτικού έτους καταρτίζουν προσωπική έκθεση για την άσκηση του επιστημονικού, παιδαγωγικού, ερευνητικού και αξιολογικού έργου τους, στην οποία καταγράφονται οι πρωτοβουλίες και δραστηριότητές τους, επισημαίνονται τα ιδιαίτερα προβλήματα που παρατηρήθηκαν και διατυπώνονται προτάσεις σχετικές με τα προγράμματα, τα σχολικά βιβλία, τις μεθόδους διδασκαλίας, την εκπαιδευτική τεχνολογία, την Πρόσθετη Διδακτική Στήριξη (Π.Δ.Σ.), την Ενισχυτική Διδασκαλία καθώς και για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για τη βελτίωση της εκπαίδευσης. Η έκθεση αυτή λαμβάνει υπόψη της την "αυτοαξιολόγηση" του εκπαιδευτικού έργου των σχολείων».

Όλα τα παραπάνω παρέμειναν και παραμένουν μόνο στη Νομοθεσία, δίχως καμία εφαρμογή. Και η εξέλιξη αυτή ήταν δεδομένη καθότι πουθενά στη Νομοθεσία  δεν υπάρχει συστηματική καταγραφή και αναφορά στους τρόπους  εφαρμογής της  αυτοξιολόγησης καθώς και της αξιοποίησης  των αποτελεσμάτων που θα προκύψουν από τις παραπάνω διαδικασίες.  Η νέα Νομοθεσία για την αξιολόγηση των ΑΕΙ στη χώρα μας,  δεν έχει εφαρμοστεί μέχρι  σήμερα. Η μέθοδος Αυτοαξιολόγησης  που περιγράφεται στη συνέχεια  στη συνέχεια εφαρμόζονται σε αρκετές χώρες της ΕΕ.

3.Πώς εφαρμόζεται η αυτοαξιολόγηση-σκοποί- τρόποι - μεθοδολογία εφαρμογής

lΣτην  ίδια τη σχολική μονάδα που θα  αυτοαξιολογηθεί συγκροτούνται  ομάδες  αυτοαξιολόγησης. Αυτές  αποτελούνται από τους εκπαιδευτικούς του ίδιου του σχολείου και είναι   η  ομάδα αυτοαξιολόγησης σχολικής μονάδας, η ομάδα αυτοαξιολόγησης μαθήματος ειδικότητας, η ομάδα αυτοαξιολόγησης μαθητών-τριων, κ.ά.

lΚαθορίζονται ποιοτικά  κριτήρια  και επιμέρους κριτήρια. Στην Ολλανδία υπάρχουν 13 συνολικά κριτήρια, στη Γερμανία 16.

lΣυστηματική καταγραφή    των παραπάνω και προετοιμασία του υλικού(ερωτηματολόγια)

lΣυστηματική προετοιμασία - επεξεργασία του υλικού αυτοαξιολόγησης

lΚαταγραφή-ανάλυση των αποτελεσμάτων

lΠροσαρμογή στα αποτελέσματα κατά τα επόμενα έτη, βελτίωση των κριτηρίων.

lΤακτική ετήσια επανάληψη διαδικασίας

Μεθοδολογία εφαρμογής

lΤα κριτήρια και οι προδιαγραφές είναι διαφορετικά και ανάλογα με το χώρο που θα εφαρμοστεί η αυτοαξιολόγηση: Φυσικά στα σχολεία αφορούν:μαθητές-τριες, γονείς κηδεμόνες, διοίκηση, εκπαιδευτικούς, προσωπικό, μαθήματα ειδικότητας-δραστηριότητες στη σχολική ζωή  κ.ά.

Τα κριτήρια και οι προδιαγραφές των ερωτηματολογίων

lΟρισμένες  «ποιοτικές περιοχές» στις οποίες μπορεί να στηριχτεί η αυτοαξιολόγηση:

1.Οι επιτυχίες του σχολείου

2.Η μαθησιακή κουλτούρα-η ποιότητα της διδακτικής και της μαθησιακής διαδικασίας

3.Ο σχολικός πολιτισμός

4.Η διοίκηση του σχολείου

5. Ο επαγγελματισμός των εκπαιδευτικών  

6. Η διεύθυνση του σχολείου

Οι παραπάνω ποιοτικές περιοχές-άξονες  διαφοροποιούνται  ελάχιστα στα συστήματα αυτοαξιολόγησης  των χωρών της ΕΕ.

  Στην εκπαίδευση η αυτοαξιολόγηση συνεισφέρει στη:

lΣυνεχή  ποιοτική βελτίωση παρεχομένων γνώσεων

lΑπόλυτη γνώση της πορείας της διδακτικής και μαθησιακής διαδικασίας  

lΣυνοπτική  εικόνα του εκπαιδευτικού  και των μαθητών

lΣτη συνεργασία εκπαιδευτικών-μαθητών-γονέων

lΠοιοτική αναβάθμιση του σχολείου

l Στη βελτίωση της  απόδοσης διδασκόντων-διδασκομένων και στην αντικειμενική σύγκριση με άλλα σχολεία

Με την αξιολόγηση επιτυγχάνονται τα παρακάτω:

lΣυνεχής καταγραφή δυνατοτήτων-αδυναμιών

lΣυνεχής αξιολόγηση της οργάνωσης  και της ποιότητας

lΣυνεχής ανάληψη ευθυνών

lΣυνεχής ποιοτική αναβάθμιση

lΣυνεχής επίγνωση αναγκαιότητας βελτίωσης

lΓνώση επίτευξης ή μη των σκοπών που τέθηκαν

lΚαθορισμός νέων κριτηρίων

Υπάρχουν βέβαια και άλλοι τρόποι εφαρμογής αυτοαξιολόγησης:

lΣυνέντευξη

lΕρωτηματολόγιο-διατύπωση προτάσεων

lΠαρατήρηση-αξιολόγηση δραστηριοτήτων

lΑποτίμηση-αξιολόγηση συμμετοχής στις δραστηριότητες

lΑναλύσεις-επεξεργασία δράσεων

lΟμαδικές συζητήσεις με μαθητές

lΟμαδικές συζητήσεις με εκπαιδευτικούς

lΟμαδικές συζητήσεις με γονείς

lΠληροφορίες μαθητών για τη  μαθησιακή  διαδικασία για τις δεξιότητες και τις απόψεις τους

lΠροσωπικό ημερολόγιο Portfolıo(συμβατικό-ηλεκτρονικό)

lΠαρουσίαση δραστηριοτήτων  στους γονείς-τοπική κοινωνία

 

Β. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ  

¨Ένας από τους πιο διαδεδομένους τρόπους εφαρμογής της αυτοαξιολόγησης είναι τα ερωτηματολόγια που περιέχουν όλα τα παραπάνω κριτήρια. Τα ερωτηματολόγια αυτά που είναι σε στυλ γκάλοπ χρησιμοποιούνται ευρύτατα στη Γερμανία. Αποτελούν και τον καθρέπτη της ποιοτικής εικόνας του σχολείου.  Η εικόνα που προκύπτει από αυτά είναι αντικειμενική διότι βασίζεται στις γνώμες όλων των εμπλεκομένων στη σχολική ζωή, δηλαδή :των γονέων (για την αυτοαξιολόγηση των εκπαιδευτικών) των εκπαιδευτικών και των μαθητών. Τα ερωτηματολόγια αξιολογούνται  ηλεκτρονικά και παρουσιάζονται στη σχολική κοινότητα.

 

 

1.ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ,  ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ.

Τα ερωτηματολόγια είναι πάντα ανώνυμα, δεν αξιολογούν πρόσωπα, αλλά συνολικά το σχολείο.

                          Το ερωτηματολόγιο αυτό στηρίζεται στα εξής  ποιοτικά κριτήρια:  

1.ΗΜΕΡΕΣ ΥΠΟΔΟΧΩΝ

2. ΏΡΕΣ ΥΠΟΔΟΧΩΝ

3. ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

4. ΑΣΦΑΛΕΙΑ –ΕΦΗΜΕΡΙΕΣ-ΠΕΙΘΑΡΧΙΑ

5. ΟΡΓΑΝΩΣΗ-ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

7. ΔΙΔΑΚΤΗΡΙΟ

8.ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΗΘΟΣ-ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΠΟΛΙΤΗ

9. ΑΞΙΕΣ-ΑΝΟΧΗ

10. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ

                       Ποιοτικά κριτήρια + επιμέρους κριτήρια ερωτηματολόγιου  γονέων-κηδεμόνων

Βαθμολογία κάθε ποιοτικού άξονα: 0 (δ.α.) Από 1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    έως 6 (απόλυτα ανεπαρκής)

1.Ημέρες υποδοχών

Είστε ευχαριστημένος:

l  Από την οργάνωση

l  Συχνότητα

l  Πληροφορίες για το παιδί σας .

l  Γενικά

l  Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί κατά τη γνώμη σας;…………………………………………

Σύνολο:….

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

2. Ώρες υποδοχών

Είστε ευχαριστημένοι:

l  Από τους χώρους

l   Στο θέμα της εμπιστοσύνης-εχεμύθειας

l   Από τις συμβουλές για μαθησ. δυσκολίες

l   Από τις πληροφορίες  των διδασκόντων για το παιδί σας

l  Από τη χρησιμότητα

l  Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί κατά τη γνώμη σας;…………………………………………

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

3. Γενική ενημέρωση από το σχολείο

Είστε ευχαριστημένοι:

l   Στο θέμα επιλογής ξένης γλώσσας

l   Από τις πληροφορίες για την γενική πορεία   του σχολείου

l   Για τα προβλήματα των μαθητών

l  Για τα μαθησιακά προβλήματα

l  Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί κατά τη γνώμη σας;………………………………………

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

4. Ασφάλεια -εφημερίες-πειθαρχία

Είστε ευχαριστημένοι:

l   Από την εποπτεία-ασφάλεια των παιδιών

l   Από την πειθαρχία  κατά το μάθημα

l   Από την πειθαρχία κατά το διάλειμμα

l   Από την πειθαρχία κατά στα κενά

l  Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί κατά τη γνώμη σας;………………………………………

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

5.Οργάνωση-δομή μαθήματος

Είστε ευχαριστημένοι:

l  Από τον αριθμό μαθητών ανά τάξη

l  Από την  κατανομή των διδασκόντων

l  Ροή του ωρολογίου προγράμματος

l  Ροή-διαμόρφωση του μαθήματος

l  Από την προθυμία  των εκπαιδευτικών

Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί κατά τη γνώμη σαςς;………………………………………

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

6. Επικοινωνία με το σχολείο

Είστε ευχαριστημένοι:

l  Από την ποιότητα και έκταση των εξωσχολικών δραστηριοτήτων

l  Από τις εκδηλώσεις-εορτασμούς

l  Από την προσβασιμότητα στους εκπαιδευτικούς και το διευθυντή

l  Από τη γραπτή ενημέρωση για απουσίες και άλλα θέματα

l  Από τη Γραμματεία

l  Από το Διευθυντή

l  Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί κατά τη γνώμη σας;………………………………………

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

7. Διδακτήριο

Είστε ευχαριστημένοι:

l  Από τις τάξεις (αίθουσες)

l  Από το κτήριο

l  Από τα έπιπλα

l  Από τους διαδρόμους-κοινόχρηστους χώρους

l  Από τους χώρους υγιεινής

l  Γενικά

l  Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί κατά τη γνώμη σας;………………………………………

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

8.Δημοκρατικό ήθος-συνείδηση πολίτη

Είστε ευχαριστημένοι

l  Από το ήθος που «διδάσκει» το σχολείο

l  Από τις αξίες και αρετές που εμπνέει

l  Από τη διαμόρφωση συνθηκών κατανόησης και ανοχής

l   Γενικά

Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί κατά τη γνώμη σας;………………………………………

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

9. Σύλλογος διδασκόντων

Είστε ευχαριστημένοι:

Από την πληροφόρηση

l  Από τις συγκεντρώσεις  για ανταλλαγή απόψεων

l  Από τη δραστηριότητα γονέων-μαθητών

l  Από την οικονομική διαχείριση

l  Από την σωστή χρήση της συνδρομής σας

l  Γενικά

l  Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί κατά τη γνώμη σας;………………………………………

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

10. Αξίες-Ανοχή

Είστε ευχαριστημένοι από τη διαπαιδαγώγηση και υπευθυνότητα που προσφέρει στα θέματα:

l  Αμοιβαίος σεβασμός

l  Σεβασμός στις μειονότητες

l  Σεβασμός στους αλλοδαπούς

l  Στυλ διαπαιδαγώγησης-ποινές

l  Κυκλοφ. αγωγή

l  Ναρκωτικά l  Φαινόμενα βίας-κακοποίησης

l  Τι θα μπορούσε να βελτιωθεί κατά τη γνώμη σας;………………………………………

2.ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΙΑ  ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ 

  ΘΕΜΑΤΑ, ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

1.ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

2. ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ

3. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

4.ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ-ΣΤΟΧΟΙ

5.ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΤΑΞΗΣ

6.ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ

7.ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ-ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

8.ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ-ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ-ΣΧ. ΣΥΜΒΟΥΛΟ

9.ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΓΟΝΕΙΣ-ΚΟΙΝΩΝΙΑ

10. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ

Το ερωτηματολόγιο με  τα επιμέρους κριτήρια

1.Διδακτική μεθοδολογία

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

Είμαι ευχαριστημένος από:

l   Τον προγραμματισμό της ύλης-δ.ε.

l    Την κριτική-δημιουργική-πρωτοβουλιακή  στάση των μαθητών-πρόκληση ενδιαφέροντος για την ύλη

l   Το ποσοστό ερωτήσεων των μαθητών

l   Την επίδειξη υλικού (εικόνες-διαφάνειες-βίντεο)

l   Τη διαθεματική προέκταση της δ.ε.

l   Τη χρήση νέων τεχνολογιών

l   Την πραγματοποίηση των στόχων μου

l   Την διδακτική  μου ικανότητα +παραδείγματα που αναφέρω  κατά την πορεία της

l  Την αντικειμενικότητα της αξιολόγησης  των μαθητών

l   Τη γενική μου οργάνωση στην τάξη

5. Διαχείριση σχολικής  τάξης

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)   6 (απόλυτα ανεπαρκής)

Είμαι ευχαριστημένος από :

l   Την στρατηγική μου σχετικά με την πειθαρχία

l   Την  εφαρμογή συγκεκριμένων κανόνων σχετικά με την πειθαρχία

l   Την ψυχραιμία μου-αντιδράσεις μου

l   Την επισήμανση θετικών-επιδοκιμασία

l   Σεβασμό της διαφορετικότητας

l   Σεβασμό της προσωπικότητας

l   Το χιούμορ μου-τόνο της φωνής μου-ύφος μου

l  Πρόληψη προβληματικών καταστάσεων-επίλυση τους

l   Τη  φιλική μου συμπεριφορά προς τα παιδιά

l    Την αντικειμενικότητά μου

7.Επιστημονική επάρκεια-επιμόρφωση

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1 (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)   6 (απόλυτα ανεπαρκής)

Είμαι  ευχαριστημένος από:

l    την επιστημονική μου ενημέρωση στο αντικείμενό μου

l    τη συλλογή υλικού για το αντικείμενο

l    την ενημέρωσή μου σε παιδαγωγικά θέματα

l    τη συμμετοχή μου σε συνέδρια-ημερίδες

l    την συνεργασία μου με τους επιστημονικούς φορείς

l    την ποιοτική πορεία του μαθήματός μου

l    την  χρήση Ιντερνετ για διδακτικούς σκοπούς

l    την  βιβλιογραφική ενημέρωση

l    τη συμμετοχή μου σε μεταπτυχιακά προγράμματα

l    την προσωπική μου επιστημονική έρευνα

3.ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ  ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ  ΓΙΑ ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ   ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ   ΚΑΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΝ.

Μπορεί να περιέχει τους παρακάτω ποιοτικούς άξονες.

1.ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

2.ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΓΝΩΣΕΩΝ  ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

3.ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ

4.ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ –ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ

5.ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

6.ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ-ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

7.ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ

8.ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ

Επιμέρους κριτήρια

1.Δεξιότητες

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1  (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

Είμαι  ευχαριστημένος από:

l  Τη συνεργασία με συμμαθητές-εκπαιδευτικούς

l  Τις πρωτοβουλίες μου

l  Τη χρήση υπολογιστή

l  Καλλιτεχνικές  δεξιότητές  μου

l  Χειρισμό εργαλείων-ηλεκτρονικών συσκευών

l  την αποδοχή κριτικής προς το άτομό μου l  Πώς θα μπορούσα να βελτιώσω την απόδοσή μου;………………………………………

4.Δραστηριότητες

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1  (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

Είμαι  ευχαριστημένος από :

l   Την αθλητική μου δραστηριότητα

l  Την μουσική-καλλιτεχνική μου δράση

l  Τη συμμετοχή σε εξωσχολικές δραστηριότητες

l  Την παρουσίαση προσωπικής δουλειάς

l  Την συμμετοχή στη ζωή του σχολείου

l  Άλλα

6.Σκέψεις για το σχολείο-εκπαιδευτικούς

Βαθμολογία: 0 (δ.α.)1  (Πολύ καλά, ευχαριστημένος)    6 (απόλυτα ανεπαρκής)

Είμαι  ευχαριστημένος από :

l  Tη διεύθυνση  του σχολείου

l  Την προσβασιμότητα στους εκπαιδευτικούς-διευθυντή

l  Την αποδοχή της   προσωπικότητάς μου εκ μέρους τους

l  Την λύση που προτείνουν στα προβλήματά μου

l  Από την ποιότητα του κάθε μαθήματος

l  Το γενικό κλίμα του σχολείου l  Από το προφίλ των διδασκόντων

Η αντικειμενική επεξεργασία των αποτελεσμάτων  που θα προκύψουν από τα παραπάνω ερωτηματολόγια, μας  δίνει και την ποιοτική εικόνα της σχολικής μονάδας.

Έτσι έχουμε την Αυτοαξιολόγηση εκπαιδευτικού μέσα

lαπό την τακτική ανανέωση του ερωτηματολογίου του

l από την ενημέρωση για τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων-προτάσεων των μαθητών και των γονέων

l από την  ενημέρωση από την ομάδα αυτοαξιολόγησης του σχολείου

Έχουμε την αυτοαξιολόγηση των μαθητών    μέσα

lαπό την τακτική ενημέρωση του προσωπικού του ημερολογίου-ερωτηματολογίου

lαπό την ενημέρωση του σχολείου και των εκπαιδευτικών

lαπό την ενημέρωση της ομάδας αυτοαξιολόγησης που εξάγει τα συμπεράσματα ηλεκτρονικά

l από τη δράση του στο συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο που ο ίδιος έχει καταγράψει

lαπό τη γενική του  εικόνα που ο ίδιος έχει καταγράψει για την παρουσία του στο σχολείο

Η Αυτοαξιολόγηση σχολικής Μονάδας

lΠροκύπτει από τα παραπάνω αποτελέσματα των αυτοαξιολογήσεων μαθητών-εκπαιδευτικών- γονέων. Όλα τα αποτελέσματα επεξεργάζονται ηλεκτρονικά  και εξάγονται συμπεράσματα. Οι εργασίες αυτές ανατίθενται σε ουδέτερο φορέα (π.χ. Εταιρεία δημοσκοπήσεων)

Συμπεράσματα

lΗ αξιολόγηση είναι εργαλείο κριτικού στοχασμού και η   αυτοαξιολόγηση θα   πρέπει οπωσδήποτε να προηγείται της  οποιασδήποτε αξιολόγησης.

lΗ Αυτοαξιολόγηση είναι η επιστημονική μέθοδος καταγραφής της ποιότητας ενός Σχολείου με αντικειμενικά κριτήρια που θεσπίζει το ίδιο.

lΕίναι η αντικειμενική καταγραφή  των δυνατοτήτων – αδυναμιών.

lΕίναι διαδικασία συλλογική και όχι ατομική, δεν αξιολογεί πρόσωπα, αλλά συνολικά τη σχολική μονάδα

lΟ  απώτερος στόχος της αυτοαξιολόγησης είναι η συνεχής βελτίωση της ποιοτικής εικόνας του Σχολείου.