Σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, το Ολοκαύτωμα δεν μνημονεύεται στη χώρα μας με τη μοναδικότητα που έχει για την εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης (της «Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων», όπως αποκαλούνταν), η οποία εξοντώθηκε ολοκληρωτικά από τους ναζί κατακτητές.
Το εθνικό μας στερεότυπο θέλει τους χριστιανούς να προστατεύουν ή να φυγαδεύουν τους Ελληνες Εβραίους στο πλαίσιο του αγώνα κατά των Γερμανών. Αυτό όμως, σύμφωνα με την καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίου και βραβευμένη ιστορικό από την Ακαδημία Αθηνών, Ρένα Μόλχο, δεν εξηγεί γιατί καταστράφηκε το 87% των εβραϊκών κοινοτήτων πανελλαδικά και το 96% της μεγαλύτερης κοινότητας στη Θεσσαλονίκη, τη στιγμή που στην κατεχόμενη-φασιστική Γαλλία καταστράφηκε το 25%. Χαρακτηριστικά, από τους 56.000 Εβραίους Θεσσαλονικείς, οι 50.000 θυσιάστηκαν στα κρεματόρια του Τρίτου Ράιχ, οι περισσότεροι στο Αουσβιτς.
Οι ιστορικοί Μαρκ Μαζάουερ και Στράτος Δορδανάς έχουν δείξει πως την εξόντωση της κοινότητας των 56.000 Εβραίων της Θεσσαλονίκης ακολούθησε η λεηλασία των περιουσιών τους, όμως, σύμφωνα με τα στοιχεία που φέρνει στην επιφάνεια νεότερη έρευνα της Ρένας Μόλχο, αυτό δεν έγινε ερήμην των χριστιανών κατοίκων της πόλης. Δωσίλογοι συνεργάστηκαν με τους ναζί, συνεχίζοντας τις αντισημιτικές διώξεις της δεκαετίας του 1920 και του 1930 ή ανέχτηκαν το Ολοκαύτωμα με σκοπό να βάλουν στο χέρι τα υπάρχοντά τους.
«Κατά την περίοδο της Κατοχής, αντισημιτικοί σύλλογοι, όπως οι 3Ε και Παύλος Μελάς, έδρασαν σαν εθελοντές ταγματασφαλίτες, συνεργάτες του κατακτητή. Μια σειρά από κλιμακούμενα μέτρα οδήγησαν στον εκτοπισμό χιλιάδων Ελλήνων Εβραίων τον Μάρτιο του 1943 με τη συνεργασία των ελληνικών αρχών κατοχής και νομιμοποίησαν όσους εποφθαλμιούσαν τις περιουσίες τους», εξηγεί η ιστορικός.
«Μελετώντας τα φύλλα της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως, ανακάλυψα ότι υπήρξε κατοχική υπουργική απόφαση του υπουργείου Οικονομικών κατά την οποίαν όποιος κατέδιδε Εβραίους επί Κατοχής αμειβόταν με το 10% της περιουσίας του καταδιδόμενου Ισραηλίτη… δηλαδή του προδομένου. Η απόφαση αυτή ακυρώθηκε 15 μέρες μετά την Απελευθέρωση με τον 2ο νόμο που υπέγραψε ο Γεώργιος Παπανδρέου».
Από τα στοιχεία των εβραϊκών περιουσιών και της τύχης τους, υπολογίζεται πως ίσως ήταν χιλιάδες οι καταδότες των Εβραίων, ενώ περί τους τρεις χιλιάδες κατέθεσαν «Υπόμνημα των Εμπόρων και επαγγελματιών κατόχων Ισραηλιτικών καταστημάτων κενών, αποβιωσάντων Ισραηλιτών εν τη εξορία, Θεσσαλονίκης» προς την αναθεωρητική βουλή του 1947, ζητώντας να ακυρωθεί ο νόμος Παπανδρέου, ώστε να μην υποχρεωθούν να επιστρέψουν καταπατημένες περιουσίες.
«Από τους Εβραίους που επέζησαν μόλις 600 κατέθεσαν αιτήσεις και επιστράφηκαν μόνο 351 περιουσίες, από τα 12.000 διαμερίσματα και τις 2.300 επιχειρήσεις, επισφραγίζοντας έτσι το τέλος της μακραίωνης εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης» εξηγεί η καθηγήτρια. «Οι καταδότες ήταν τόσοι που ίσως εξηγείται γιατί οι Θεσσαλονικείς Ισραηλίτες δεν ζήτησαν βοήθεια και καταρρίπτεται ο μύθος που έως σήμερα εξίσωνε τους καταδότες με όσους “Δίκαιους των Εθνών” βοήθησαν και διέσωσαν Εβραίους συμπολίτες τους με κίνδυνο της ζωής τους σε άλλα μέρη της Ελλάδας», συνεχίζει η ίδια. Οι μόνοι που γλίτωσαν το ελληνικό εβραϊκό Ολοκαύτωμα ήταν όσοι πρόλαβαν να ενταχθούν στην αντίσταση και ανέβηκαν στα βουνά και οι λίγοι που μετανάστευσαν στην Παλαιστίνη.
Με δηλώσεις τους κατά τις εκδηλώσεις μνήμης σε Θεσσαλονίκη προχθές και Αθήνα χθες, οι εκπρόσωποι των εβραϊκών κοινοτήτων επέστησαν την προσοχή στην επιστροφή του φασισμού και του ναζισμού στη χώρα μας με την άνοδο της Χρυσής Αυγής. «Χωρίς να είναι η αιτία της ανόδου του φασισμού, η μη αντιμετώπιση του ελληνικού αντισημιτισμού δεν βοηθάει, αφού προσφέρει χώρο στον φασισμό και τον ρατσισμό. Είναι ένα ιστορικό πρόβλημα που κρύφτηκε κάτω από το χαλί, όπως γίνεται με τα περισσότερα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας. Κι έτσι κρυμμένος, έφτασε στο σημείο να νομιμοποιείται ακόμα και σήμερα με την αναγνώριση της επιστημονικότητας του βιβλίου του Πλεύρη από τον Αρειο Πάγο –ένα ξεκάθαρο προϊόν λογοκλοπής που αντιγράφει το “Ο Αγών μου” του Χίτλερ– ή τις δηλώσεις Θεοδωράκη παλιότερα ότι οι Εβραίοι βρίσκονται στη ρίζα του κακού, για τις οποίες δεν διαμαρτυρήθηκε κανείς», λέει η ιστορικός. Ολόκληρη η εργασία της Ρένας Μόλχο θα παρουσιαστεί στο επόμενο τεύχος του «Athens Review of Books».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου