Το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στο Ναύπλιο

Κι όμως, υπάρχει. Και είναι ανοιχτό για όλους. Το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στο Ναύπλιο αποτελεί παράρτημα του ομώνυμου ιδρύματος στην Ουάσιγκτον, το οποίο λειτουργεί υπό την αιγίδα και τη διοίκηση του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, και συνιστά μοναδικό κόμβο στην Ευρώπη του εν λόγω κορυφαίου πανεπιστημίου. Ο διευθυντής, κ. Ιωάννης Πετρόπουλος, σε συνέντευξη για το tvxs.gr, μας μίλησε για τις δυνατότητες που το Κέντρο παρέχει σε κάθε πολίτη της χώρας, με έμφαση στους φοιτητές και τους μαθητές, τη διάδρασή του με το Χάρβαρντ και άλλα διακεκριμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα και πολιτισμικούς φορείς διεθνώς, καθώς και τον ρόλο των ανθρωπιστικών επιστημών, και ειδικότερα των ελληνικών σπουδών, στις μέρες μας. «Διότι η κρίση που βιώνουμε είναι πρωτίστως κρίση παιδείας», επισημαίνει ο ίδιος.Της Αλεξάνδρας Καστάνια

 ΠΗΓΗ:  http://tvxs.gr

Kατ’ αρχάς, πώς ιδρύθηκε το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στην Ουάσιγκτον και ποιοι είναι οι στόχοι του; 

Το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στην Ουάσιγκτον ιδρύθηκε το 1961 με πρωτοβουλία του Αμερικανού ευεργέτη Πωλ Μέλον. Ο Μέλον, γόνος οικογένειας τραπεζιτών και βιομηχάνων, δηλαδή ατόμων του αμερικανικού κατεστημένου, είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον ελληνικό πολιτισμό, τα πολιτισμικά επιτεύγματα των αρχαίων Ελλήνων και κυρίως τις ανθρωπιστικές αξίες τους, τις οποίες, μάλιστα, θεωρούσε όχι μόνο επίκαιρες, αλλά και ζωτικής σημασίας για τον σύγχρονο άνθρωπο. Γι’ αυτό το λόγο, αποφάσισε να δημιουργήσει ένα επιστημονικό κέντρο με στόχο τη μελέτη των ελληνικών κλασσικών γραμμάτων και αξιών, την ανάδειξη της διαχρονικότητάς τους και την προσέλκυση της προσοχής της αμερικανικής κοινωνίας και, κατ’ επέκταση, της παγκόσμιας κοινότητας σε αυτά. Εν συνεχεία, ο ίδιος, επιθυμώντας το ίδρυμα αυτό να τεθεί υπό την αιγίδα και τη διοίκηση ενός εξέχοντος πανεπιστημίου, αποτάθηκε στο Χάρβαρντ. Στις μέρες μας, το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στην Ουάσιγκτον διεξάγει συνεργατικές δράσεις με μεγάλο αριθμό πολιτισμικών φορέων διεθνώς, όπως το μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι, τη Μαρκιανή Βιβλιοθήκη στη Βενετία, το Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο και πολλούς άλλους.

Αντίστοιχα, πώς λήφθηκε η απόφαση να δημιουργηθεί παράρτημα του αμερικανικού Κέντρου Ελληνικών Σπουδών στην Ελλάδα, το οποίο, μάλιστα, αποτελεί και τον πρώτο κόμβο που διαθέτει στην Ευρώπη το δίκτυο ερευνητικών κέντρων του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ; 

Η ιδέα για την ίδρυση παραρτήματος στην Ελλάδα ανήκει στον διευθυντή του Κέντρου στην Ουάσιγκτον και καθηγητή κλασικής φιλολογίας και συγκριτικής λογοτεχνίας στο Χάρβαρντ, Γκρέγκορι Ναζ. O καθηγητής Ναζ, παγκοσμίου ολκής ελληνιστής και, ειδικότερα, ομηριστής, θέλησε να δημιουργήσει στη χώρα μας μια βάση επιστημονικής μελέτης για υπότροφους φοιτητές και τους συναδέλφους του στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ και το αμερικανικό Κέντρο Ελληνικών Σπουδών. Παράλληλα, η πρωτοβουλία αυτή αποτέλεσε και μια προσπάθεια του Χάρβαρντ να γίνει πιο εξωστρεφές και να πραγματοποιήσει άνοιγμα στην Ευρώπη.

Για ποιους λόγους το ελληνικό ΚΕΣ ιδρύθηκε στο Ναύπλιο και όχι π.χ. στην Αθήνα ή σε άλλη πόλη της χώρας; 

Το Ναύπλιο επιλέχθηκε λόγω της εξαιρετικής ιστορικής του σημασίας, της ομορφιάς του αλλά και της γεωγραφικής του θέσης. Η πόλη αυτή ήταν ελληνική  πρωτεύουσα και, επιπλέον, βρίσκεται σε μια εκπαιδευτικά στρατηγική θέση, εφόσον γειτνιάζει με σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Πελοπόννησο (όπως οι Μυκήνες, το Άργος, ο Μυστράς, η Ολυμπία) και τη Στερεά Ελλάδα (όπως οι Δελφοί). Επιπλέον, ένα ερευνητικό κέντρο στην πόλη αυτή μπορεί να προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες πρόσβασης στη γνώση σε ανθρώπους που κατοικούν έξω από τα μεγάλα αστικά κέντρα. Στις 28 Ιουνίου 2008, λοιπόν, το ΚΕΣ Ναυπλίου άρχισε να λειτουργεί και, αν και εγχείρημα πρωτοποριακό για τότε, σήμερα θεωρείται «μια ιστορία επιτυχίας» όπως λένε οι Αμερικανοί.

Το ΚΕΣ στο Ναύπλιο επισκέπτονται διεθνώς αναγνωρισμένα πρόσωπα, Έλληνες και ξένοι, και δίνουν διαλέξεις ανοιχτές για το κοινό, με θέμα την ελληνική ιστορία και τον ελληνικό πολιτισμό. Το περιεχόμενο της συζήτησης, μάλιστα, εμπλουτίζεται σε αρκετές περιπτώσεις, μέσω οθόνης πολλαπλής τηλεδιάσκεψης, και με τη συμμετοχή επιπλέον ομιλητών από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στην Ουάσιγκτον ή και άλλα ιδρύματα και οργανισμούς παγκοσμίως. Ποιες είναι οι σημαντικότερες διαλέξεις που έχουν δοθεί μέχρι σήμερα και ποιες άλλες προγραμματίζονται για το προσεχές μέλλον;

Τη φετινή εκπαιδευτική χρονιά, κατά την οποία η σειρά των διαλέξεων επικεντρώθηκε στην ιστορία και τον πολιτισμό της Πελοποννήσου ανά τους αιώνες, μία από τις ομιλίες που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση - και λόγω του επίκαιρου χαρακτήρα της - ήταν εκείνη του Ευάγγελου Χρυσού, ιστορικού- βυζαντινολόγου και ομότιμου καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ο κ. Χρυσός μίλησε για την άφιξη Γότθων και Σλάβων στην Πελοπόννησο από τον 4ο αιώνα μ.Χ. Αφού, λοιπόν, αναφέρθηκε στις αντιδράσεις που προκαλούν στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι αφίξεις ξένων λαών σε έναν τόπο, κατέδειξε με επιστημονικά στοιχεία ότι, σε χρονικό ορίζοντα τριών γενεών, οι κραδασμοί και οι εντάσεις απορροφώνται, οι επήλυδες αφομοιώνονται και, ταυτοχρόνως, εμπλουτίζουν τη ζωή των αυτοχθόνων. Κατά συνέπεια, όπως κατέληξε ο κ. Χρυσός, τα οφέλη υποδοχής ανθρώπων άλλων εθνικοτήτων σε μια χώρα είναι, μακροπρόθεσμα, πολύ μεγαλύτερα από τις όποιες ζημίες. Στο πλαίσιο των δράσεών μας, εξίσου ενδιαφέρουσες διαλέξεις έχουν δώσει μέχρι σήμερα ο διευθυντής του αμερικανικού Κέντρου Ελληνικών Σπουδών Γκρέγκορι Ναζ, o καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κέιμπριτζ της Αγγλίας Ρίτσαρντ Χάντερ, η διευθύντρια του Βυζαντινού Ινστιτούτου στη Βενετία Χρύσα Μαλτέζου και πολλοί άλλοι.

Μια άλλη πολύ σημαντική καινοτομία του ΚΕΣ Ναυπλίου συνιστά η ηλεκτρονική βιβλιοθήκη, μέσω της οποίας παρέχεται η δυνατότητα σε κάθε πολίτη να έχει άμεση και δωρεάν πρόσβαση στην ψηφιακή βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, ώστε να αντλεί υλικό από αυτήν. Αξιοσημείωτο είναι, βέβαια, και το γεγονός ότι το εν λόγω Κέντρο αποτελεί τον πρώτο σύνδεσμο με τη βιβλιοθήκη του Χάρβαρντ σε ολόκληρη την Ευρώπη. Με ποιο τρόπο μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να αξιοποιήσουν αυτόν τον τεράστιας σημασίας δίαυλο πληροφοριών;  

Οι επισκέπτες του Κέντρου μπορούν να έχουν πρόσβαση σε όλο το υλικό από τις εβδομήντα και πλέον βιβλιοθήκες του Χάρβαρντ που έχει ψηφιοποιηθεί μέχρι σήμερα, να αναζητήσουν ό,τι τους ενδιαφέρει και να το αποθηκεύσουν σε ένα USB ώστε να το χρησιμοποιήσουν οποτεδήποτε επιθυμούν. Η συγκεκριμένη βάση δεδομένων, φυσικά, δεν αφορά μόνο τις ελληνικές σπουδές, αλλά όλο το εύρος των επιστημών και των γνωστικών αντικειμένων: Από τη μοριακή βιολογία, την αρχαιολογία και την κοινωνιολογία έως τη μουσική και το θέατρο. Η μόνη επισήμανση από μέρους μας είναι να μην χρησιμοποιείται ό,τι αντλείται για εμπορικούς σκοπούς. Πέραν τούτου, όμως, κάθε άτομο, είτε  Έλλην πολίτης είτε όχι, που επισκέπτεται το Κέντρο μας  στο Ναύπλιο μπορεί να αξιοποιήσει ελεύθερα και χωρίς οικονομική επιβάρυνση αυτό το τεράστιο φάσμα επιστημονικού υλικού. Και πράγματι, δεν υπάρχει στην Ευρώπη άλλος δίαυλος ελεύθερης πρόσβασης στην ψηφιακή βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ.

Στο κτίριο του ΚΕΣ φιλοξενείται και το μηχάνημα «Λίκνον», το οποίο χρησιμοποιείται  για την ψηφιοποίηση πολύ παλαιών και ευαίσθητων βιβλίων, χειρογράφων και έντυπου υλικού εν γένει. Με τη χρήση του συγκεκριμένου μηχανήματος, μάλιστα, τον Απρίλιο του 2007 ψηφιοποιήθηκε το αρχαιότερο σωζόμενο αντίγραφο της Ιλιάδας. Ποια η συμβολή αυτής της διαδικασίας στη διάσωση και περαιτέρω αξιοποίηση ιστορικής σημασίας κειμένων;

Τo αρχαιότερο σωζόμενο αντίγραφο της Ιλιάδας είναι ένας πλούσια εικονογραφημένος χειρόγραφος κώδικας, που χρονολογείται στον 10ο αιώνα μ.Χ. και φυλάσσεται επί πέντε και πλέον αιώνες στη Μαρκιανή Βιβλιοθήκη της Βενετίας μακριά από την πρόσβαση των επισκεπτών. Σε αυτόν βασίζονται όλες οι γνωστές εκδόσεις του ομηρικού αυτού έπους. Η ψηφιοποίησή του με το μηχάνημα «Λίκνον», η οποία πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του καθηγητή Ναζ και με τη συνεργασία μιας διεθνούς ομάδας ειδικών επιστημόνων, έφερε στο φως μια ευκρινέστατη εικόνα του. Στην ψηφιοποιημένη μορφή του χειρογράφου αποτυπώνεται όχι μόνο το κείμενο καθαυτό, αλλά ακόμη και πολύ λεπτομερή στοιχεία του, τα οποία παρέχουν πληθώρα πληροφοριών άκρως σημαντικών για τη μελέτη και την αξιολόγηση του έργου του Ομήρου. Ιδιαίτερης σημασίας είναι, βέβαια, και το γεγονός ότι το αντίγραφο αυτό της Ιλιάδας, αναρτημένο πλέον σε ψηφιακή μορφή στην ιστοσελίδα του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών της Ουάσιγκτον, βρίσκεται στη διάθεση οποιουδήποτε ερευνητή ή άλλου ενδιαφερόμενου επιθυμεί να το μελετήσει. Συνεπώς, η ψηφιοποίηση ιστορικής σημασίας κειμένων συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό αφενός στην πληρέστερη επιστημονική ανάλυσή τους και αφετέρου στην πρόσβαση όλων των πολιτών ανά τον κόσμο σε αυτά.

Παράλληλα με τις παραπάνω δράσεις, το ΚΕΣ Ναυπλίου διοργανώνει και μια σειρά προγραμμάτων για φοιτητές του Χάρβαρντ και άλλων ξένων πανεπιστημίων που εκδηλώνουν ενδιαφέρον για την ελληνική ιστορία και τον ελληνικό πολιτισμό, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να επισκεφθούν την Ελλάδα, να διαμείνουν στη χώρα μας για μερικές εβδομάδες, να δουν από κοντά τα πολιτισμικά επιτεύγματα του παρελθόντος και να βρεθούν σε αλληλεπίδραση με αντίστοιχους Έλληνες φοιτητές. Ποια είναι τα συγκεκριμένα προγράμματα και τι περιλαμβάνουν; 

Κατ’ αρχάς, μέσω του προγράμματος θερινής πρακτικής άσκησης, υπότροφοι  προπτυχιακοί φοιτητές από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ επισκέπτονται την Ελλάδα, παρακολουθούν εντατικά σεμινάρια νεοελληνικής γλώσσας και ελληνικού πολιτισμού και εργάζονται επί πέντε εβδομάδες σε διαφόρους φορείς και οργανισμούς του Ναυπλίου, όπως το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, το Παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης, η περιφερειακή υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους κ. ά. Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, μάλιστα, δεν συμμετέχουν μόνο φοιτητές ελληνικών σπουδών, αλλά και άλλων γνωστικών αντικειμένων, οι οποίοι ενδιαφέρονται για την ελληνική ιστορία και τον ελληνικό πολιτισμό και επιθυμούν να αποκτήσουν βιωματική γνώση του  πολιτισμού μας σε όλες τις εκφάνσεις του. Παράλληλα, οι φοιτητές του προγράμματος συμμετέχουν και σε εθελοντικές δράσεις, προσφέροντας τη βοήθειά τους στο κέντρο θεραπείας εξαρτημένων ατόμων (ΚΕ.Θ.Ε.Α.) του Ναυπλίου, στον καθαρισμό παραλιών της περιοχής κ. ά.

Επιπλέον, διοργανώνεται το διεπιστημονικό πρόγραμμα θερινών σπουδών του Χάρβαρντ στην Ελλάδα, το οποίο επικεντρώνεται στη μελέτη των πολιτισμών της Μεσογείου ανά τους αιώνες, διεξάγεται στο Ναύπλιο και την Ολυμπία και διαρκεί τρεις εβδομάδες. Βασικό χαρακτηριστικό του προγράμματος είναι η πολυπολιτισμικότητά του, εφόσον συμμετέχουν σε αυτό φοιτητές όχι μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και από πανεπιστήμια της Μεγάλης Βρετανίας, της Γερμανίας, της Κίνας, της Τουρκίας, της Βουλγαρίας και άλλων χωρών. Στους διδάσκοντες συγκαταλέγονται ο διευθυντής του Κέντρου στην Ουάσιγκτον Γκρέγκορι Ναζ, ο καθηγητής κινεζικής ιστορίας στο Χάρβαρντ Μάικελ Πιούετ, η καθηγήτρια ρωμαϊκών σπουδών στο ίδιο πανεπιστήμιο Έμμα Ντεντς και άλλοι εξέχοντες ακαδημαϊκοί.

Τι δυνατότητες δίνονται σε Έλληνες φοιτητές να συμμετάσχουν στα παραπάνω προγράμματα ή και να παρακολουθήσουν κάποια αντίστοιχα στο εξωτερικό; 

Στο πρόγραμμα πρακτικής άσκησης που ανέφερα προηγουμένως συμμετέχουν με υποτροφία και επιλεγμένοι Έλληνες φοιτητές. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος συνδυάζουμε τους φοιτητές που έρχονται από το Χάρβαρντ με ισάριθμους Έλληνες, κυρίως από τα ΑΕΙ της χώρας. Αμερικανόπουλα και ελληνόπουλα, λοιπόν, συνεργάζονται ανά δυάδες και, με αυτόν τον τρόπο, αναπτύσσεται μεταξύ τους μια αλληλοδιδακτική διαδικασία. Αξιοσημείωτο είναι, βέβαια, και το γεγονός ότι, στο όνομα της ισοτιμίας, οι Έλληνες φοιτητές που λαμβάνουν μέρος στο πρόγραμμα πηγαίνουν το φθινόπωρο για δέκα-δώδεκα ημέρες στην Αμερική, όπου επισκέπτονται το Χάρβαρντ και το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών στην Ουάσιγκτον. Ανάλογη είναι η δυνατότητα συμμετοχής Ελλήνων σπουδαστών και σε άλλα προγράμματα του Κέντρου μας.

Επιπλέον, διοργανώνεται και μια σειρά προγραμμάτων για Έλληνες μαθητές. Ποια είναι τα σημαντικότερα από αυτά και τι περιλαμβάνουν; Δεδομένου ότι ζούμε πλέον στην «εποχή της πληροφορίας», ποια η σημασία τού να έχουν όσο το δυνατόν υψηλότερη πρόσβαση στη γνώση, από τη μαθητική τους κιόλας ηλικία, οι πολίτες του αύριο;

Στην εποχή μας, η ηλεκτρονική πρόσβαση στον κόσμο της γνώσης είναι καίριας σημασίας, ακόμη  και από την ηλικία του δημοτικού σχολείου. Γι’ αυτό τον λόγο, ένα από τα προγράμματά μας για μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχει ως στόχο την εξοικείωσή τους με τα τεχνολογικά μέσα πρόσβασης στη γνώση. Έτσι, παιδιά δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου εισάγονται μέσα από μια σύντομη παρουσίαση στην αξιοποίηση του διαδικτύου για την αναζήτηση πληροφοριών με στόχο την έρευνα, την εκπόνηση σχολικών εργασιών, τη μελέτη για εξετάσεις κ.ά. Επιπλέον, στα τέλη Ιουνίου εφέτος θα ξεκινήσουμε ένα καινοτόμο πρόγραμμα, εντατικό και αγγλόφωνο, το οποίο θα απευθύνεται σε πρώτη φάση αποκλειστικά σε  παιδιά από τα λύκεια της Αργολίδας. Στις δεκατρείς μαθήτριες και τους μαθητές  αυτούς θα δώσουμε τη δυνατότητα να συμμετέχουν, επί δυόμισι εβδομάδες, σε σεμινάρια που θα πραγματοποιήσουν διδάσκοντες του Χάρβαρντ στο Κέντρο μας στο Ναύπλιο με σκοπό, όχι μόνο την εκμάθηση της χρήσης των ψηφιακών εργαλείων γνώσης, αλλά, παράλληλα, την εξοικείωση με τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες, καθώς και την απόκτηση μιας πρώτης επαφής με τα ανώτατα εκπαιδευτικά συστήματα της Ελλάδος και της Αμερικής. Τέλος, βάσει ενός άλλου προγράμματος, έχουμε «αδελφοποιήσει» σχολεία της Αργολίδας με ομόλογα σχολεία στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου διδάσκεται η νεοελληνική γλώσσα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, έχει αναπτυχθεί μια σχέση διάδρασης και φιλίας ανάμεσα σε Έλληνες και Αμερικανούς εκπαιδευτικούς.

«Η γνώση πρέπει να αποτελεί παγκόσμιο αγαθό, προσιτό και ελεύθερο για τον καθένα». Αυτή φαίνεται να είναι η βασική αρχή του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών Ναυπλίου, όπως αποδεικνύεται από τις δράσεις του, στις οποίες μπορεί να συμμετάσχει ελεύθερα όποιος ενδιαφέρεται και χωρίς οικονομική επιβάρυνση.

Ακριβώς. Η αρχή του Κέντρου, αλλά και η προσωπική μου αρχή ως διευθυντή του, είναι «Τα πάντα τοις πάσι». Γι’ αυτό το λόγο, όλα είναι προσιτά στους πάντες και, μάλιστα, δωρεάν. Οποιοσδήποτε πολίτης ή μη πολίτης, ανεξαρτήτως ακαδημαϊκής ιδιότητας, τίτλων, μορφωτικού επιπέδου, επαγγέλματος, ηλικίας ή άλλων ιδιοτήτων, είναι ευπρόσδεκτος να παρακολουθήσει τις διαλέξεις μας και να κάνει χρήση των τεχνολογικών μας μέσων. Ιδιαίτερα, μάλιστα, οι φοιτητές και οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν και το μεγάλο εύρος καλοκαιρινών και άλλων προγραμμάτων. Τo Κέντρο είναι ανοιχτό για όλους.

Κατά την ίδρυση και τη λειτουργία του Κέντρου, τι δυσκολίες έχετε συναντήσει; 

Δεν έχουν προκύψει ιδιαίτερα προβλήματα, ούτε τυπικά, ούτε ουσιαστικά. Σ’ αυτό ενδεχομένως έχει συμβάλει και το γεγονός ότι το Κέντρο βρίσκεται σε μια μικρή πόλη, όπου τα διάφορα ζητήματα, για παράδειγμα τα διοικητικά, επιλύονται εύκολα και χωρίς χρονοτριβές. Η χρηματοδότηση του ΚΕΣ Ναυπλίου προέρχεται από το μητρικό ίδρυμα στην Ουάσιγκτον, και συνεπώς, από οικονομικής άποψης, είμαστε αυτόνομοι.

Μετά τη μυθοποίηση της τεχνολογίας και τη μονομερή προβολή των θετικών επιστημών κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, πώς κρίνετε τον ρόλο των ανθρωπιστικών επιστημών σήμερα, δεδομένης και της οξύτατης κρίσης στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς; 

Οι ανθρωπιστικές επιστήμες επιτυγχάνουν κάτι το οποίο οι θετικές αδυνατούν να κάνουν: Μας εξοικειώνουν με αξίες οικουμενικές. Χωρίς να είμαι οπαδός της νοσταλγίας λοιπόν, πιστεύω ότι πράγματι πρέπει να στρέψουμε και πάλι το ενδιαφέρον μας σε αυτές, να τους αποδώσουμε τη σημασία που τους αναλογεί, αλλά και να χρησιμοποιήσουμε τα νέα τεχνολογικά μέσα για να τις προαγάγουμε. Κατά την άποψή μου, στις μέρες μας δεν έχουμε κρίση αξιών, αλλά κρίση εκπαίδευσης και παιδείας. Οι αξίες υπάρχουν σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά δεν τις εφαρμόζουμε. Ενδεχομένως, δεν τις γνωρίζουμε καν. Γι’ αυτό το λόγο, πρέπει να τις γνωρίσουμε καλύτερα και να προβληματιστούμε γύρω από αυτές. Πάντως, διαισθάνομαι και διαπιστώνω ότι βαθμιαία πραγματοποιείται ξανά μια στροφή προς τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Οι φυσικοί επιστήμονες, οι ιατροί, ακόμη και οι επιχειρηματίες, θέτουν εκ νέου ζητήματα ηθικής και προσπαθούν, νομίζω με ειλικρίνεια σε αρκετές περιπτώσεις, να αναλογιστούν και τον κοινωνικό τους ρόλο.

Ειδικότερα, ο ελληνικός πολιτισμός και οι ελληνικές σπουδές τι μπορούν να μας διδάξουν στις μέρες μας; Με ποιο τρόπο μπορούν να αποτελέσουν  «αντίδοτο» στην υπάρχουσα κατάσταση;

Οι ελληνικές σπουδές αναδεικνύουν, μεταξύ άλλων, την ιστορική διάσταση και τον χαρακτήρα ενός πολιτισμού ο οποίος είναι αναπόφευκτος, γιατί αποτελεί σε μεγάλο βαθμό το πολιτισμικό τοπίο της οικουμένης. Ο αρχαιοελληνικός τουλάχιστον πολιτισμός επεδείκνυε τεράστια αυτοσυνειδησία. Οι ελληνικές σπουδές εν γένει  ευνοούν κατ’επέκταση τη συνθετική και κριτική σκέψη και την αυτοσυνειδησία μας.  Με άλλα λόγια, κατανοώντας πώς μεγαλούργησε αλλά και πώς παρήκμασε μια κοινωνία στο παρελθόν, μας δίνεται το έναυσμα για να σκεφτούμε κριτικά το σήμερα. Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι το μεγαλύτερο όφελος των ελληνικών σπουδών.

Και μια τελευταία ερώτηση, που αφορά όχι το Κέντρο, αλλά προσωπικά εσάς. Παρά τις καλές σπουδές σας σε ορισμένα από τα πιο διακεκριμένα πανεπιστήμια του κόσμου, αποφασίσατε να επιστρέψετε στην Ελλάδα για να ζήσετε και να εργαστείτε εδώ. Για ποιους λόγους λάβατε τη συγκεκριμένη απόφαση και πώς την αξιολογείτε εκ των υστέρων;

Επέστρεψα στην Ελλάδα ύστερα από τις σπουδές μου, αλλά και εξαιτίας αυτών. Ο Πλάτωνας διακηρύσσει στον διάλογο Πολιτεία: «Όσοι βγήκατε από το σπήλαιο  επειδή είχατε την ευλογία να λάβετε μια καλή έως άριστη εκπαίδευση, επιστρέψτε στην κοινωνία και προσπαθήστε να την υπηρετήσετε». Θεωρώ, λοιπόν, ότι με τη συγκεκριμένη επιλογή κάνω απλώς το καθήκον μου ως Έλληνας. Οι συνθήκες στην πατρίδα μας δεν είναι οι καλύτερες, αλλά, αν φύγουμε όλοι, τι θα γίνει; Η «απόδραση» στο εξωτερικό για ένα χρονικό διάστημα είναι ενδεχομένως μια απολύτως κατανοητή αντίδραση κάποιων, αλλά μακροπρόθεσμα δεν ευνοεί τον τόπο. Και να προσθέσω και κάτι ακόμη: Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η δυσμενής κατάσταση που επικρατεί στις μέρες μας στην Ελλάδα και διεθνώς, είναι απαραίτητη η συσπείρωση των ανθρώπων που μπορούν να συνεισφέρουν επί της ουσίας προς αυτή την κατεύθυνση. Η συνειδητή συνύπαρξη και η συλλογική προσπάθεια σε παγκόσμιο επίπεδο και στο πλαίσιο ενός κοινού ανθρωπιστικού οράματος αποτελούν πλέον ανάγκη επιτακτικότερη από ποτέ. Σε αντίθετη περίπτωση, δεν θα έχουμε κανένα αποτέλεσμα. 

ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ “ΕΚΚΛΗΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΑ ΕΠΟΧΗ”

Εκκλησιολογία και Εθνικισμός στη μεταμοντέρνα εποχή

Από τις 24 έως τις 27 Μαΐου 2012 πραγματοποιήθηκε το Διεθνές Συνέδριο με θέμα «Εκκλησιολογία και Εθνικισμός», το οποίο διοργανώθηκε από την Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος με τη συνεργασία των Ορθόδοξων θεολογικών Φορέων: Έδρα Ορθόδοξης Θεολογίας του Πανεπιστημίου του Munster- Γερμανία, το Πρόγραμμα Ορθοδόξων Χριστιανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Fordham – Η.Π.Α., το Ρουμανικό Ινστιτούτο Διορθόδοξων, Διαχριστιανικών και Διαθρησκειακών Σπουδών, INTER- Ρουμανία, το Χριστιανικό Πολιτιστικό Κέντρο του Βελιγραδίου – Σερβία, το St Andrews Biblical Theological Institute, Μόσχα-Ρωσία, την Ορθόδοξη Ακαδημία του Valamo-Φιλανδία και το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών –EFOST, Βρυξέλλες). Το συνέδριο καλύφθηκε ζωντανά από το διαδικτυακό τηλεοπτικό κανάλι intv.gr.

Κατά την έναρξη ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου Δρ Παντελής Καλαϊτζίδης ανέγνωσε εισαγωγικό χαιρετισμό εκ μέρους της οργανωτικής επιτροπής του Συνεδρίου, όπου συνοπτικά περιέγραψε τη σπουδαιότητα, τους άξονες, τη θεματολογία και τον διαλογικό χαρακτήρα του Συνεδρίου. Στη συνέχεια ο Μητροπολίτης Περγάμου κ. Ιωάννης Ζηζιούλας ανέγνωσε τον χαιρετισμό του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου όπου αναγνωρίστηκαν και επισημάνθηκαν τα εκκλησιολογικά προβλήματα που δημιουργεί ο εθνικισμός. Ο π. Επιφάνιος Οικονόμου, ιεροκήρυξ της Μητροπόλεως Δημητριάδος ανέγνωσε στη συνέχεια το μήνυμα του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου, όπου επισημάνθηκε ο κίνδυνος η τρέχουσα κρίση να οδηγήσει σε ανάδυση ποικίλων νέων μορφών εθνικισμού. Ο Δήμαρχος κ. Σκοτινιώτης στο σύντομο χαιρετισμό του ανέδειξε την διπλή κατανόηση της εθνικής ταυτότητας, ως ανοικτής και διαλογικής, όσο και ως εσωστρεφούς και αμυντικής. Στη συνέχεια χαιρέτισε ο Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος ο οποίος έκανε μια σύντομη ιστορική αναφορά στις ποικίλες εκφάνσεις της σχέσης Εκκλησίας και έθνους στην Ανατολή. Τέλος αναγνώστηκαν από την κ. Κλαίρη Νικολάου, σύντομοι χαιρετισμοί εκ μέρους του Αριστοτέλη Παπανικολάου (Fordham University) και της Sirpa Koriala (OrthodoxAcademy of Valamo), συνδιοργανωτών του συνεδρίου.

Στην εναρκτήρια ανακοίνωση της πρώτης συνεδρίας, ο Μητροπολίτης Διοκλείας κ. Κάλλιστος Ware (Οικουμενικό Πατριαρχείο) ανέπτυξε το θέμα «‘Ουκ ενι Ιουδαίος ουδέ Έλλην’: Εθνότητα και Καθολικότητα». Ξεκινώντας έκανε λόγο για την ευχαριστιακή ταυτότητα της Εκκλησίας, όπου υπερβαίνονται όλα τα είδη διαιρέσεων. Σημείωσε ότι το κριτήριο οργάνωσης της Εκκλησίας ιστορικά δεν ήταν η εθνότητα αλλά μόνο ο γεωγραφικός παράγοντας. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην σημασία της σύνθεσης μεταξύ εθνότητας και καθολικότητας. Αναφερόμενος στον τρόπο που η έννοια «έθνος» χρησιμοποιείται στην αγία Γραφή, επέμεινε στο ότι η εθνότητα αποτελεί όντως το πλαίσιο μέσα στο οποίο η κάθε τοπική Εκκλησία υπάρχει αλλά σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να προσδιορίζει και την ταυτότητα της Εκκλησίας, η οποία είναι «Μία, Αγία, Καθολική…και όχι Εθνική Εκκλησία».

Στην πρώτη πρωινή συνεδρία της δεύτερης ημέρας του Συνεδρίου, υπό την προεδρία της Δρ. Έφης Φωκά, Διευθύντριας του Φόροθμ για τις Θρησκείες του London School of Economics, ομιλητές ήταν οι Δρ. Lucian Leustean και Δρ. Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης.

Ο Lucian Leustean, Λέκτωρ Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων στο Aston Centre for Europe μίλησε με θέμα «Η βυζαντινή αρχή της“συμφωνίας” και η οικοδόμηση ενός έθνους: η Αυτοκεφαλία της “Εκκλησίας της Ρουμανικής Μολδαβίας”», όπου μελέτησε τη σχέση ανάμεσα σε Ορθόδοξες Εκκλησίες και τον εθνικισμό κατά τη διάρκεια του 19^ου αιώνα στην Νοτιο-ανατολική Ευρώπη. Υποστήριξε ότι η βυζαντινή αρχή τηςσυμφωνίας έχει προσδιορίσει τις σχέσεις Εκκλησίας και κράτους στην περιοχή, με τη θρησκευτική και πολιτική εξουσία να νοσταλγούν εξίσου το πρότυπο αυτό.

Ο δεύτερος ομιλητής Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών ανέπτυξε το θέμα «Διαφωτισμός, Εθνικισμός και εθνικό κράτος, και ο αντίκτυπός τους στον Ορθόδοξο κόσμο». Επιχειρώντας να προβεί σε μια ιστορική αποτύπωση και περιγραφή του είδους της σχέσης μεταξύ Ορθοδοξίας και Διαφωτισμού, και Ορθοδοξίας και Εθνικισμού, αποπειράθηκε να δείξει πως η τρέχουσα και κυρίαρχη ερμηνεία για τις σχέσεις αυτές κρίνεται τουλάχιστον ως αστήρικτη και αναχρονιστική.

Στη δεύτερη πρωινή συνεδρία υπό την προεδρία του Δρ. Alexei Bodrov, Πρύτανη του St Andrews Biblical Theological Institute (Μόσχα), ομιλητές ήταν οι Δρ. Bošco Bojovic, Δρ. Daniella Kalkandjieva, Δρ. Δημήτρης Σταματόπουλος.

Στην πρώτη εισήγηση ο Bošco Bojovic, Καθηγητής στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales, Παρίσι, μίλησε με θέμα «Ανάμεσα στο Κράτος και το Έθνος: Οι Εκκλησίες της Νοτιο-ανατολικής Ευρώπης ανάμεσα στην εθνότητα και τον κονφεσιοναλισμό». Ο εισηγητής τόνισε πως ο εθνοκεντρισμός των Ορθοδόξων Εκκλησιών οφείλεται κυρίως στην ιστορική κληρονομιά της ανατολικής χριστιανοσύνης, σε αντίθεση προς τη θεοκρατία της Εκκλησίας της Ρώμης. Μετά την κατάρρευση του μαρξιστικού καθεστώτος, οι Ορθόδοξες Εκκλησίες βρέθηκαν αντιμέτωπες με νέες προκλήσεις. Όπως στην περίπτωση της περιοχής εκείνης που ορίζεται ως «ανατολικά Βαλκάνια», όπου ο ευαγγελισμός των αποχριστιανοποιημένων χωρών βρέθηκε αντιμέτωπος με την εργαλειοποίηση της ιεραρχίας από τα μετακομμουνιστικά καθεστώτα.

Η Daniella Kalkandjieva, Ερευνήτρια στο Τμήμα Επιστημών του Πανεπιστημίου της Σόφιας, ανέπτυξε το θέμα «Ορθοδοξία και Εθνικισμός στην Ρωσική Ορθοδοξία». Στην εισήγησή της ερεύνησε τη σχέση μεταξύ Ορθοδοξίας και εθνικισμού στη Ρωσική ορθόδοξη παράδοση. Η εισήγηση παρουσίασε μια κριτική ανάλυση της ευρέως διαδεδομένης αντίληψης ότι η Ορθοδοξία υπήρξε εκ γενετής συνδεδεμένη με τον εθνικισμό.

Στην τελευταία εισήγηση της συνεδρίας ο Δημήτρης Σταματόπουλος,Επ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας, ανέπτυξε το θέμα «Ορθόδοξος Οικουμενισμός: προνεωτερικό επιβίωμα, νεωτερική εργαλειακότητα ή μετανεωτερική επινόηση; Κάποιες σκέψεις πάνω στο ζήτημα της καταδίκης του ‘εθνοφυλετισμού’ το 1872». Η προφανής ιδεολογική χρήση της επίκλησης του Βουλγαρικού Σχίσματος του 1872 τα τελευταία χρόνια, έστρεψε κάποιους εκπρόσωπους της νεοελληνικής ιστοριογραφίας να διερωτηθούν ως προς την ειλικρίνεια των προθέσεων της Τοπικής Συνόδου του 1872. Στην ανακοίνωσή του ο ομιλητής προσπάθησε να αναδείξει τις προϋποθέσεις αυτής της μεταμοντέρνας μετάλλαξης αλλά ταυτόχρονα να προσδιορίσει ποιο ήταν το ιστορικό περιεχόμενο της οικουμενικής ιδεολογίας του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως στα τέλη του 19ου αιώνα.

Στην απογευματινή συνεδρία υπό την προεδρία του Νικόλαου Ασπρούλη, MTh, Συνεργάτη της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, ομιλητές ήταν οι Δρ. Βασίλειος Μακρίδης και Δρ. Assaad Elias Kattan (στη θέση του απουσιάζοντος Δρ. Tarek Mitri).

Ο Βασίλειος Μακρίδης, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Erfurt στη Γερμανία ανέπτυξε το θέμα «Γιατί οι Ορθόδοξες Εκκλησίες είναι επιρρεπείς στην εθνικοποίηση; Παραδείγματα και υποθέσεις από τον Ελληνόφωνο κόσμο». Στην ανακοίνωσή του έγινε προσπάθεια να δειχθεί, με βάση παραδείγματα κυρίως από τον ελληνόφωνο Ορθόδοξο χώρο, ότι η έντονη εθνικοποίηση της Ορθοδοξίας κατά τους τελευταίους δύο αιώνες δεν θα πρέπει ουσιαστικά να εκπλήσσει, ενώ τονίστηκε η ανάγκη να θεωρηθεί το όλο θέμα σε μια πιο ουδέτερη βάση και δη πέραν του καλού και του κακού.

Ο Assaad Elias Kattan, Καθηγητής του Πανεπιστημίου του Münster, μίλησε με θέμα «Κοινοτισμός και Εθνικισμός: η περίπτωση της Εκκλησίας της Αντιόχειας». Ο τρόπος με τον οποίο οι Ορθόδοξοι του Πατριαρχείου Αντιοχείας αυτοαποκαλούνται ως Ορθόδοξοι-Ρωμιοί («Rum-Orthodox») χαρακτηρίζεται τόσο από ένα βυζαντινό όσο και από ένα αραβικό χρωματισμό. Σήμερα, οι Rum-Orthodox διχάζονται μεταξύ της κατάρρευσης της αραβικής εθνικής ιδέας, του δικτατορικού καθεστώτος της Συρίας και του συστήματος του κοινοτισμού στο Λίβανο. Στη Διασπορά, η κατάσταση των Rum-Orthodoxπαρουσιάζει μια αμφισημία ανάμεσα στην ένταξη τους όσον αφορά στη γλώσσα και την έμφαση τους στις πολιτιστικές διαφορές. Η πρώτη μέρα του συνεδρίου ολοκληρώθηκε με την επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο των Φθιωτίδων Θηβών (παλαιοχριστιανικά μνημεία Νέας Αγχιάλου).

Στην πρώτη πρωινή συνεδρία της τρίτης ημέρας του Συνεδρίου, υπό την προεδρία του Καθηγητή και Προέδρου του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ Χρυσόστομου Σταμούλη, ομιλητές ήταν οι Δρ. Χρήστος Καρακόλης, π.Νικόλαος Λουδοβίκος, Δρ. Paul Meyendorff.

Ο Χρήστος Καρακόλης, Επ. Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, μίλησε με θέμα «Εκκλησία και Έθνος στην Καινή Διαθήκη: ο σχηματισμός των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων». Στην αρχή της εισήγησής του ο ομιλητής αναφέρθηκε στα χαρακτηριστικά της εθνικής ιουδαϊκής ταυτότητας εντός του πλαισίου του αρχαίου ρωμαϊκού κόσμου, η οποία δημιουργεί και τα προβλήματα στις νεοπαγείς πρωτοχριστιανικές κοινότητες. Στο επόμενο μέρος της εισήγησης εξετάστηκε ο τρόπος με τον οποίο ο Παύλος επιχειρεί να αντιμετωπίσει αυτού του είδους τα προβλήματα. Επίσης επισημάνθηκαν ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά της νέας υπερ-εθνικής ταυτότητας των παύλειων κοινοτήτων.

Ο δεύτερος ομιλητής π. Νικόλαος Λουδοβίκος, Καθηγητής Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης, Διδάσκων στο Ορθόδοξο Ινστιτούτο του Cambridge, ανέπτυξε το θέμα «Έθνος και Εθνικισμός στην Πατερική Θεολογία και στη σύγχρονη σκέψη. Δυνατότητες ενός διαλόγου». Με αφετηρία τη διαλεκτική «Ερήμου-Αυτοκρατορίας» (π. Γ. Φλωρόφσκυ), ο ομιλητής παρουσίασε συγκεκριμένα παραδείγματα από την εκκλησιαστική παράδοση (Γρηγόριος ο Θεολόγος, Αυγουστίνος) για να δείξει την ύπαρξη, μιας διαφορετικής από την τρέχουσα, εκκλησιακής κατανόησης του έθνους, στην προοπτική της χριστολογικής, εσχατολογικής μεταμόρφωσης των εθνικών διαιρέσεων και ταυτοτήτων σε χαρίσματα του Πνεύματος.

Ο Paul Meyendorff, Καθηγητής του Θεολογικού Σεμιναρίου του Αγίου Βλαδίμηρου, Νέα Υόρκη, μίλησε με θέμα «Εθνοφυλετισμός, Αυτοκεφαλία και Εθνικές Εκκλησίες: Θεολογική προσέγγιση και εκκλησιολογικές συνέπειες».Επειδή η Εκκλησία είναι «εν τω κόσμω, αλλ’ ουκ εκ του κόσμου», η ταύτιση της Εκκλησίας με το κράτος, ή της Εκκλησίας με μια ιδιαίτερη εθνοτική ή εθνική ταυτότητα, δημιουργεί σοβαρά θεολογικά προβλήματα. Εκτός από τα καθαρά θεολογικά ζητήματα που η κατάσταση αυτή δημιουργεί, παρακωλύει σε μεγάλο βαθμό και τις ιεραποστολικές προσπάθειες της Εκκλησίας. Η Αυτοκεφαλία, όπως γίνεται κατανοητή και εφαρμόζεται σήμερα, έφτασε να σημαίνει την απόλυτη ανεξαρτησία, χρησιμοποιώντας ως μοντέλο τα ευρωπαϊκά κράτη-έθνη του 19^ου αιώνα, επιδεινώνοντας το πρόβλημα του εθνικισμού.

Στη δεύτερη πρωινή συνεδρία υπό την προεδρία του Καθηγητή π. Εμμανουήλ Κλάψη, Καθηγητής της Ελληνορθόδοξης Θεολογικής Σχολής Τιμίου Σταυρού Βοστώνης, ομιλητές ήταν οι Δρ. Dragica Tadić – Papanikolaouκαι π. Cyril Hovorun.

Η Dragica Tadić – Papanikolaou, Master Θεολογίας, συνεργάτις του Χριστιανικού Πολιτιστικού Κέντρου Βελιγραδίου, ανέπτυξε το θέμα «Η κατασκευή της Εθνικής Ιδέας και Ταυτότητας μέσω των εκκλησιαστικών αφηγήσεων». Στην εισήγησή της η ομιλήτρια αναφέρθηκε σε ορισμένα παραδείγματα που αφορούν στην οικοδόμηση των βαλκανικών εθνών κατά την διάρκεια των 19^ο και των αρχών του 20^ου αιώνα. Τα παραδείγματα αυτά έδειξαν πως η χρήση των εκκλησιαστικών αφηγήσεων σε ένα γεωγραφικό χώρο δεν έχει ουσιαστικά αλλάξει εδώ και 150 χρόνια.

Ο π. Cyril Hovorun, Διευθυντής του Θεολογικού Τμήματος στη Σχολή Μεταπτυχιακών και Διδακτορικών Σπουδών της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας «Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος», παρουσίασε το θέμα «Εκκλησία και έθνος από τη σκοπιά της μετα-εκκοσμίκευσης». Στα πρόσφατα χρόνια άρχισε να συζητιέται ένα φαινόμενο το οποίο χαρακτηρίστηκε «μετα-εκκοσμίκευση». Στην πραγματικότητα υπάρχουν πολλές εκδοχές της μετα-εκκοσμίκευσης. Στην παρούσα εισήγηση το βάρος δόθηκε στην μετα-εκκοσμίκευση στο πλαίσιο των μετά-ολοκληρωτικών κοινωνιών, που χαρακτηρίζει τον δυαλισμό και την ιδεολογικοποίηση της Εκκλησίας. Ωστόσο, υπάρχουν και θετικοί ρόλοι, που η μετα-εκκοσμίκευση διαδραματίζει όπως λ.χ. ότι ωθεί τους Χριστιανούς να πιστεύουν με έλλογο τρόπο.

Στην πρώτη απογευματινή συνεδρία υπο την προεδρία του ΚαθηγητήAssaad Kattan, ομιλητές ήταν οι π. Γρηγόριος Παπαθωμάς και Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας.

Ο π. Γρηγόριος Παπαθωμάς, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών και του Θεολογικού Ινστιτούτου Αγίου Σεργίου ανέπτυξε το θέμα «OΕθνοφυλετισμός και [η αποκαλούμενη] Εκκλησιακή ‘Διασπορά’ Εφαρμογή του εθνικού ή γεωγραφικού κριτηρίου». Στην εισήγησή του ο ομιλητής αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στην έννοια του Εθνοφυλετισμού, ως πηγή τροφοδοσίας της εκκλησιακής «Διασποράς», ενώ έκανε λόγο για το εκκλησιο-κανονικό περιγεγραμμένο της έννοιας του Αυτοκεφάλου. Επίσης αναφέρθηκε στην αναδρομική κανονική λύση του ζητήματος της «Διασποράς».

Ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας, Ακαδημαϊκός, Οικουμενικό Πατριαρχείο, ανέπτυξε το ζήτημα «Πρωτείο και Εθνικισμός». Ο ομιλητής επιχειρώντας να απαντήσει στο ερώτημα για τον τρόπο λειτουργίας του πρωτείου μέσα στο πλαίσιο του εθνικισμού περιέγραψε τις βασικές εκκλησιολογικές αρχές κατανόησης του πρωτείου (ευχαριστιακή ταυτότητα Εκκλησίας, συνοδικότητα, κλπ.). Έτσι αναδείχθηκε ο ρόλος (ιστορικά και θεολογικά) του πρωτείου στην προοπτική υπέρβασης κάθε είδους διαιρέσεως μέσα στο σώμα της Εκκλησίας, ενώ παράλληλα σημειώθηκαν οι εκκλησιολογικές εκτροπές που εμφανίζονται στο πλαίσιο της Διασποράς.

Στην τελευταία συνεδρία της ημέρας υπο την προεδρία του Καθηγητή Πέτρου Βασιλειάδη (ΑΠΘ), ομιλητές ήταν οι Δρ. Davor Džalto και Δρ. Radu Preda.

Ο Davor Džalto, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Niss, ανέπτυξε το θέμα «Εθνικισμός και κρατική Ορθοδοξία». Ο Εθνικισμός, ο εθνοφυλετισμός και ο κρατισμός αποτελούν διαρκείς προκλήσεις τις οποίες η Ορθοδοξία αντιμετωπίζει στις χώρες, όπου είναι η παραδοσιακή και κυρίαρχη πίστη. Υπάρχει μια γενική αντίληψη ότι η εθνική αρχή σε σχέση προς την οργάνωση της Εκκλησίας είναι έγκυρη και μπορεί να νομιμοποιηθεί στο πλαίσιο της ορθόδοξης θεολογίας, αν και αυτή η αρχή βρίσκεται στον αντίποδα της ορθόδοξης εκκλησιολογίας.

Ο Radu Preda, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Babes – Bolyai και Διευθυντής του INTER, μίλησε με θέμα «Θρησκευτικός Εθνικισμός, Φονταμενταλισμός και κοινωνικός αναχρονισμός». Ο εισηγητής ασχολήθηκε καταρχάς με τον θρησκευτικό εθνικισμό που εκπροσωπεί την πλέον ανεπτυγμένη μορφή θρησκευτικής εκκοσμίκευσης. Στη συνέχεια έκανε λόγο για την φανέρωση ενός κοινωνικού αναχρονισμού που ήλθε στην επιφάνεια όχι μόνο από τον παλμό της εποχής μας, αλλά επίσης από την αυθεντική παγκοσμιότητα του μηνύματος της Εκκλησίας του Χριστού.

Το πρωί της τελευταίας ημέρας του Συνεδρίου οι σύνεδροι έλαβαν μέρος στην πολυαρχιερατική θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος του Μητροπολίτη Περγάμου κ. Ιωάννη, που έλαβε χώρα στον ιερό Ναό της Αναλήψεως του Χριστού Βόλου. Στην τελευταία συνεδρία υπό την προεδρία της Λέκτορος του ΑΠΘ Αικατερίνης Τσαλαμπούνη, ομιλητές ήταν οι Δρ. Παντελής Καλαϊτζίδηςκαι Alexander Verkhovsky.

Ο Alexander Verkhovsky, (Κέντρο SOVA), ανέπτυξε το θέμα «Πολιτική Ορθοδοξία»: Η συμμετοχή της θρησκείας στη διαδικασία σχηματισμού της ταυτότητας». Κατά τον ομιλητή, αν και η Εκκλησία δεν εμπλέκεται στην πολιτική με τη στενή έννοια του όρου, παραταύτα προσφέρει την δική της κοινωνική και πολιτική θεωρία. Αυτή η διδασκαλία μπορεί να ιδωθεί ως μια πρωτότυπη και σχετικά καλά ανεπτυγμένη εκδοχή του ρωσικού εθνικισμού. Από τη στιγμή που η διδασκαλία αυτή αναπτύχθηκε υπό την καθοδήγηση του Πατριάρχη Μόσχας Κυρίλλου, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «το δόγμα του Κυρίλλου». Στην εισήγηση εξετάστηκαν δυο όψεις του φαινομένου: το ακροατήριο στο οποίο στοχεύουν ο Πατριάρχης Κύριλλος και οι υποστηρικτές του, και η γλώσσα που χρησιμοποιούν για να απευθυνθούν προς το ακροατήριο αυτό.

Ο Παντελής Καλαϊτζίδης, Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, μίλησε με θέμα «Εκκλησιολογία και Παγκοσμιοποίηση: Σε αναζήτηση εκκλησιολογικού «παραδείγματος» στην εποχή της παγκοσμιοποίησης (σε συνέχεια των προηγούμενων «παραδειγμάτων»: τοπικό, αυτοκρατορικό εθνικό)». Αφετηρία της εισήγησής του ήταν η θέση του π. Αλεξάνδρου Σμέμαν που διακρίνει τρεις τύπους εκκλησιολογικών «παραδειγμάτων» και σχέσεων των εκκλησιών μεταξύ τους, το τοπικό, το αυτοκρατορικό και το εθνικό. Μετά από μια σύντομη θεολογική προβληματική γύρω από τη σχέση τοπικής και κατά την οικουμένη Εκκλησίας, ο προβληματισμός του ομιλητή επικεντρώθηκε στο ερώτημα ποιο θα μπορούσε να είναι το εκκλησιολογικό «παράδειγμα», με το οποίο η Ορθόδοξη Εκκλησία θα πορευθεί την εποχή της παγκοσμιοποίησης.

Στο τέλος κάθε συνεδρίας δόθηκε επαρκής χρόνος για πολύ ενδιαφέρουσα και ζωντανή συζήτηση μεταξύ των συνέδρων.

"Είμαστε όλοι Έλληνες Εβραίοι"

ΠΗΓΗ: NEWS 247

Ανοιχτή επιστολή υπογράφουν διεθνείς προσωπικότητες κατά της Χρυσής Αυγής. Υπό τον τίτλο "Είμαστε όλοι Έλληνες Εβραίοι" διακεκριμένοι ακαδημαϊκοί, πολιτικοί, και καλλιτέχνες από εκφράζουν την ανησυχία τους προς την Guardian για την άνοδο της ακροδεξιάς στην Ελλάδα.

"Το νεοναζιστικό κόμμα Χρυσή Αυγή μπήκε στη Βουλή αυτό το μήνα. Έχοντας έμβλημα εμπνευσμένο από τη σβάστικα, τους Χιτλερικούς χαιρετισμούς, αντί-σημητική και ρατσιστική ιδεολογία, την άρνηση του Ολοκαυτώματος, τη βία απέναντι στους μετανάστες, τις απειλές εναντίον των δημοσιογράφων, το κόμμα αυτό εκπροσωπεί τον γερμανικό εθνο-σοσιαλισμό, που οδήγησε την Ευρώπη στο χάος και την αιματοχυσία", αναφέρεται χαρακτηριστικά.

"Δυστυχώς η Ελλάδα δεν είναι η μόνη χώρα που απειλείται από την αναγέννηση του νεο-Ναζισμού. Στη Λετονία ο πρόεδρος της Δημοκρατίας υποστήριξε για πρώτη φορά την πορεία της πρώην ομάδας Waffen SS, παρά την έντονη κριτική. Στην Αυστρία, η ακροδεξιά οργάνωση FPÖ, νοσταλγός του Τρίτου Ράιχ μπαίνει επίσης, στη Βουλή σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Στην Ουγγαρία, νέο ακροδεξιό κόμμα "το Κίνημα των Ούγγρων Φρουρών" απειλεί και τρομοκρατεί Εβραίους αλλά και Ρομά", συμπληρώνει κάνοντας αναφορά στην άνοδο της ακροδεξιάς σε όλη την Ευρώπη.

"Σε αυτή τη συνεχιζόμενη οικονομική και κοινωνική κρίση, η οποία ευνοεί την φρενήρη αναζήτηση για αποδιοπομπαίους τράγους και ενισχύει τον φόβο της παρακμής "της γηραιάς Ηπείρου" αυτή η στρατηγική είναι πλέον πολύ αποτελεσματική....Αυτή η νέα ακροδεξιά άνοιξε τον δρόμο για κόμματα όπως η Χρυσή Αυγή να κερδίζουν ψήφους, ενώ προωθούν ανοιχτά τον "λόγο του μίσους".

Αντιμέτωποι με αυτή τη φοβερή κατάσταση, που ενισχύεται πλέον με την εκλογή νεο- Ναζιστών βουλευτών στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, διαβιβάζουμε την αλληλεγγύη μας: "Είμαστε όλοι Έλληνες Εβραίοι".

Αρνούμαστε να το δεχτούμε αυτό. Εβραίοι, μετανάστες, μουσουλμάνοι, Ρομά ή έγχρωμοι να φοβούνται να τη ζωή τους εξαιτίας αυτού που είναι. Καλούμε όλους τους πολίτες, τα κόμματα, συνδικάτα κτλ να παλέψουν την ακροδεξιά με το να προωθήσουν το Ευρωπαϊκό όνειρο. Πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι αυτό το όνειρο χτίστηκε πάνω στα χαλάσματα του ναζισμού. Δεν πρέπει ποτέ να ξεχάσουμε το Ολοκαύτωμα. Το όνειρό μας είναι μια ήπειρος απαλλαγμένη από τον ρατσισμό και τον αντισημιτισμό.

Για αυτό πρέπει να βάλουμε ένα τέλος σε δύο δόγματα: Πρώτον, το δόγμα της λιτότητας, το οποίο είναι υπεύθυνο για τρομερές κοινωνικές τραγωδίες, δημιουργώντας τις συνθήκες που εξηγούν την επιτυχία των λαϊκίστικων κομμάτων και το οποίο παγιδεύει το μέλλον της ευρωπαϊκής νεολαίας στην αποπληρωμή του χρέους, σαν να πρέπει να θυσιαστούν ολόκληρες γενιές στο βωμό της αέναης λιτότητας.

"Δεύτερον, πρέπει να αντικρουστεί το δόγμα του "ευρωπαϊκού φρουρίου", που ευνοεί την εξάπλωση της αντιμεταναστευτικής ρητορικής και κλείνει τα σύνορα της Ευρώπης, τη στιγμή που η Ευρώπη έχει ανάγκη τη μετανάστευση για να διατηρήσει το θεμελιώδες στοιχείο της ευρωπαϊκής ταυτότητας: το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας".

"Είναι πλέον σημαντικό για τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να ανανεώσουν την επιδίωξη για τη δημοκρατία, την κοινωνική πρόοδο και την προώθηση της ισότητας ανάμεσα στα άτομα και ως προς τους πολίτες που - ακόμη περισσότερο σε περιόδους κρίσης - είναι ο στόχος της φυλετικής και κοινωνικής βίας".

"Εάν και η έννοια της Ευρώπης έχει συχνά επικριθεί, πιστεύουμε ακράδαντα ότι πρέπει να εργαστούμε προς μια ισχυρότερη Ευρώπη, πιο γρήγορα, πιο δυναμικά και να δώσουμε πνοή στο ευρωπαϊκό όνειρο. Εάν δεν είμαστε σε θέση να ενσαρκώσουμε το ευρωπαϊκό όραμα, είμαστε καταδικασμένοι στον ίδιο εφιάλτη, στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη".

Μεταξύ άλλων, το κείμενο συνυπογράφουν ο Βρετανός κοινωνιολόγος, Άντονυ Γκίντενς, ο νομπελίστας, Iταλός, Ντάριο Φο, ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, Μπερνάρντ Κούχνερ, ο σκηνοθέτης, Άμος Γκιτάι ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης, Έλι Βίζερ.

Θ ε ο λ ο γ ι α ΚΛΑΔΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Θ ε ο λ ο γ ι α Ἰωάννου Γενναδίου 14, 115 21, Ἀθήνα - Τηλ.: 210.7272.288, 210.7272992 Fax: 210.7272.251, e-mail: theologia@ecclesia.gr

Δ ε λ τ ί ο  Τ ύ π ο υ 

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του περιοδικού Θεολογία (τόμος 83, τεύχος 1, Ιανουάριος-Μάρτιος 2012, σελ. 431), το οποίο περιλαμβάνει άρθρα ποικίλης ύλης. Στο προλογικό με τίτλο «Η αγωνία και το νόημα της Ιστορίας» ο Σταύρος Γιαγκάζογλου ανιχνεύει την αγωνία και το νόημα της ιστορίας στην μετάβασή της από τη νεωτερικότητα στην μετανεωτερικότητα, προβάλλοντας τη χριστιανική αντιπρόταση. Στο πρώτο κείμενο του τεύχους με τίτλο «Η κρίση της σύγχρονης κοινωνίας και η εκκοσμίκευση της εκκλησιαστικής διακονίας» ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος ασκεί κριτική στα παθολογικά φαινόμενα τόσο της σύγχρονης κοινωνίας όσο και της εκκλησιαστικής διακονίας μπροστά στο γεγονός της πολύπλευρης κρίσης. Ο Επίσκοπος Αθανάσιος Γιέβτιτς στο κείμενο με τίτλο «Η Μεγάλη Βουλή του Θεού στον άγιο Μάξιμο τον Ομολογητή» εξετάζει την Μαξιμιανή ερμηνεία στο Ησ. 9,6 για τον «Άγγελο της Μεγάλης Βουλής» σχετικά με το κλασικό θεολογικό ζήτημα για το σκοπό της θείας ενανθρωπήσεως. Στο άρθρο του «Αιγυπτιακός μοναχισμός και αναδιάταξη των πολιτισμικών δομών της ύστερης Αρχαιότητας (4^ος-7^ος αι. μ.Χ.)» ο Δημήτριος Μόσχος, χρησιμοποιώντας σύγχρονα ερμηνευτικά εργαλεία (π.χ. πολιτισμικές δομές του δομολειτουργισμού), επιχειρεί να εξετάσει την επίδραση του μοναχισμού στη σχέση πόλης και περιφέρειας, καθώς και τη σχέση μεταξύ πεπαιδευμένων και αποκλεισμένων από την παιδεία. Στη συνέχεια οι Χρήστος Τερέζης και Σπύρος Παναγόπουλος στο κείμενό τους «Η θεουργία ως διαλεκτική θείου-ανθρωπίνου στον Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη» επιχειρούν να επεξεργαστούν μεθοδολογικά την έννοια της «θεουργίας» και να τη διασυνδέσουν με τις θεωρητικές αρχές και τον τρόπο που αυτή συμπλέκεται στο όλο θεολογικό οικοδόμημα των αρεοπαγιτικών συγγραφών με βάση το «Περί της Εκκλησιαστικής Ιεραρχίας» έργο. Ο Ιωάννης Μούρτζιος στο άρθρο του «Προφητεία και λατρεία στην προαιχμαλωσιακή περίοδο» εξετάζει τη σχέση αυτή όπως παρουσιάζεται στους Ωσηέ, Αμώς, Μιχαία, Ησαία, και Ιερεμία. Η Σοφία Αδαμτζίλογλου στο κείμενό της «Η Σοφιολογία στο οικουμενικό άνοιγμα του Δευτεροησαία. Διάλογος με τη θεωρία του Ηρακλείτου» συζητάει εάν υπάρχει σοφιολογική σκέψη στον Δευτεροησαία, και με αφορμή τον Κλήμεντα τον Αλεξανδρέα φέρνει σε διάλογο το προφητικό κείμενο με παράλληλες αναφορές στον φιλόσοφο Ηράκλειτο. Στο επόμενο μελέτημα με τίτλο «Αίρεση και Γεωγραφία: Το ‘παράδειγμα’ των Κολοσσών» ο Σωτήριος Δεσπότης εξετάζει την επίδραση που ασκεί στη διαμόρφωση μιας αίρεσης η ανθρωπογεωγραφία με βάση την Προς Κολ. Επιστολή του Παύλου. Ο Αθανάσιος Γλάρος στο κείμενό του «Το κείμενο του Υπομνηματισμού των Βασιλείου Αγκύρας και Γεωργίου Λαοδικείας στον Επιφάνιο Κύπρου» επιχειρεί μια προσεκτική μελέτη του περιεχομένου ενός κειμένου («Υπομνηματισμός») που συνέταξαν οι ηγέτες των Ομοιουσιανών, ερμηνεύοντας το Σύμβολο του Σιρμίου του 359. Ο Αθανάσιος Νευροκοπλής στο άρθρο του «Εικόνα και Μαρτυρία στη Νεώτερη Ελλάδα. Η ζωγραφική της Εκκλησίας εν μέσω εμπορίας και απορίας» προτείνει μια ερμηνευτική πρόταση για την εικόνα (πράγμα) ως μαρτυρία (πράξη), εξετάζοντας και την παθολογία της εκκλησιαστικής τέχνης στη νεότερη Ελλάδα. Στο επόμενο κείμενο «Το ‘κιτς’ στη σύγχρονη ελληνική εκκλησιαστική και λαϊκή θρησκευτική τέχνη» ο Μ. Γ. Βαρβούνης διατυπώνει κάποιες προτάσεις για την αντιμετώπιση του φαινομένου αυτού (π.χ. συστηματικός θεσμοποιημένος έλεγχος της στυλιστικής μορφής των αφιερωμάτων, συμβουλευτική υπηρεσία κ.ά). Ο Κωνσταντίνος Βαφειάδης στο κείμενό του «Damnatio artis ή περί βανδαλισμών στην Ορθόδοξη Εκκλησία» περιγράφει διαχρονικές περιπτώσεις βανδαλισμών σε εκκλησιαστικά έργα από πλευράς ορθοδόξων. Ο Ευάγγελος Θεοδώρου στο άρθρο του «Στοιχεία Ορθόδοξης Οικολογίας και Περιβαλλοντικής Ηθικής» σημειώνει τους βασικούς άξονες και τα κριτήρια μιας ορθόδοξης οικολογίας (π.χ. η κατανόηση του περιβάλλοντος ως Δημιουργία κ.ά.). Ο Thomas Kothmann στο μελέτημά του «Ο Χριστιανισμός μεταξύ θρησκείας και αθεϊσμού: Η χριστιανική Απολογητική σε διάλογο με τις θρησκείες και το σύγχρονο φονταμενταλιστικό Αθεϊσμό» εξετάζει την αναγκαιότητα, την νομιμότητα, τα είδη και τις σύγχρονες στρατηγικές της απολογητικής θεολογίας. Στο άρθρο «Contra Anabaptistarum haeresin. Οι χριστολογικές διατυπώσεις της Confessio Belgica» ο π. Βασίλειος Γεωργόπουλος σχολιάζει κριτικά τη χριστολογία της Βελγικής Ομολογίας,  του βασικού συμβολικού κειμένου των Καλβινιστών των Κάτω Χωρών. Η Ελένη Μπολιάκη στο άρθρο της «Jhana, Bhakti, and Karma Yoga. Sankara and Ramanuja on the Bhagavad-Gita» παρουσιάζει όψεις της ινδουιστικής θρησκευτικότητας και πνευματικότητας. Στη μελέτη «Βεβαιότητα και σχετικισμός στη νεωτερική συνείδηση. Η περίπτωση της θεολογίας» ο Πέτρος Φαραντάκης εξετάζει σε ποιό βαθμό η ηγεμονία του λόγου, ενέσκηψε και στη θεολογία, συμβάλλοντας στην απομάγευση του ασκητικού περιεχομένου της, καθιστώντας την μια εναρμονισμένη προς το κοσμικό φρόνημα επιστήμη. Ο Γεώργιος Ανδρουτσόπουλος στο κείμενό του «Οι ‘περί θρησκείας’ διατάξεις στο Σύνταγμα του 1911, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ετών από την ψήφισή του» ασχολείται με τις σχετικές με τη θρησκεία διατάξεις ενός από τα πλέον σημαντικά κείμενα στη συνταγματική ιστορία της νεώτερης Ελλάδος. Ο Δημήτριος Γόνης στο κείμενό του «Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών ‘Φύλο και Θρησκεία’ στο Τμήμα Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (2003-2008)» προσφέρει έναν συνολικό Απολογισμό και τον  Πίνακα Αποφοίτων του πρωτότυπου και λίαν ενδιαφέροντος αυτού μεταπτυχιακού προγράμματος. Τὸ τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ συμπληρώνεται μὲ τὶς πλούσιες μόνιμες στῆλες. Τὰ Θεολογικὰ Χρονικά, ὅπου περιλαμβάνονται ἀναφορὲς σὲ ἐπιστημονικὰ συνέδρια, θεολογικὰ γεγονότα, ἀνακοινωθέντα καὶ πορίσματα συνοδικῶν συνδιασκέψεων, τὰ Περιοδικὰ Ἀνάλεκτα, ὅπου γίνεται σύντομη ἐπισκόπηση τῶν ἑλληνικῶν καὶ ξένων θεολογικῶν περιοδικῶν, τὸ Βιβλιοστάσιον, ὅπου δημοσιεύονται βιβλιοκριτικὰ δοκίμια καὶ παρουσιάσεις θεολογικῶν μονογραφιῶν, βιβλίων καὶ λοιπῶν ἐκδόσεων καί, τέλος, τὸ Ἀναλόγιον, ὅπου δημοσιεύεται ἐνημερωτικὸ δελτίο πρόσφατων θεολογικῶν ἐκδόσεων.

Τὸ ἑπόμενο 2ο τεῦχος τῆς Θεολογίας μὲ εἰδικὸ ἀφιέρωμα: «Θεολογία και Οικονομία. Προσεγγίσεις στη σύγχρονη κρίση» θὰ κυκλοφορήσει τὸν προσεχῆ Ιούλιο.

ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑ 2012: ΔΥΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ ΤΟΥ ΟΙΚ. ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ

ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΘΕΙΑΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΝ

ΕΝ ΤΩι Ι. ΝΑΩι ΑΓ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΚΑΙ ΒΛΑΣΙΟΥ ΜΙΣΤΙ

(Kυριακὴ 318 Πατέρων Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου-

Μνήμη Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Ρώσσου, 27 Μαΐου 2012)

Ἱερώτατοι ἅγιοι ἀδελφοί,

Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Δοξάζομεν τὸν Κύριον διότι μᾶς ἠξίωσε νὰ τελέσωμεν διὰ πρώτην φορὰν τὴν Θείαν Λειτουργίαν εἰς τὸν Ἱερὸν τοῦτον Ναὸν τῶν Ἁγίων Βασιλείου καὶ Βλασίου, εἰς τὸ ἱστορικὸν Μιστί, εἰς τὰ ἡγιασμένα χώματα τῆς Καππαδοκίας. Ἡ χαρά μας εἶναι μεγάλη διότι καὶ ἐφέτος μᾶς ἐδόθη ἡ εὐλογία νὰ πραγματοποιήσωμεν τὸ τελούμενον κατ' ἔτος προσκύνημα εἰς τὴν ἁγιοτόκον αὐτὴν περιοχὴν τῆς Καππαδοκίας, τὴν κατ’ ἐξοχὴν βρίθουσαν πολυπληθῶν σεβασμάτων καὶ ἁγιασμάτων, ὅπου κάθε πέτρα μαρτυρεῖ τὴν εὐλάβειαν τῶν κατοίκων της, τῶν εὐλογημένων Καππαδοκῶν, οἱ ὁποῖοι τόσα πολλὰ προσέφεραν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ τόσους πολλοὺς ἀνέδειξαν Ἁγίους.

Εἰς τὴν χαράν μας αὐτὴν μετέχει σήμερον καὶ ἡ κτίσις ὅλη, θάλλουσα καὶ ἀνθοφοροῦσα. Βλέπομεν τὴν γῆν καταπράσινον, τὰ φυτὰ βλαστάνοντα, τὰ ζῷα περιχορεύοντα, τὰ πάντα πανηγυρίζοντα καὶ ἑορτάζοντα. Ἡ χαρὰ αὐτὴ τῆς φύσεως μᾶς ἀνάγει εἰς τὸν Δημιουργόν. Διότι ἐὰν τὰ ἄψυχα καὶ ἄλογα κτίσματα μὲ τόσην ὡραιότητα καλλωπίζωνται καὶ φαιδρύνωνται, πόσον περισσότερον ὀφείλομεν ἡμεῖς οἱ πιστοί, ὡς λογικαὶ ψυχαὶ καὶ εἰκόνες Θεοῦ, νὰ στολίζωμεν καὶ νὰ λαμπρύνωμεν τοὺς ἑαυτούς μας μὲ τὴν θεάρεστον ζωήν μας.

Εἰς τὴν χαράν μας σήμερον συμμετέχουν οἱ ἑορταζόμενοι τριακόσιοι δέκα καὶ ὀκτὼ Πατέρες τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἡ ὁποία ἐπραγματοποιήθη εἰς τὴν Νίκαιαν τῆς Βιθυνίας. Αὐτοὶ οἱ Πατέρες μετέφεραν ἀπὸ τὴν πηγὴν τῆς Νικαίας εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὸ Σύμβολον τῆς Πίστεως, τὸ Πιστεύω, εἰς τὸ ὁποῖον στηρίζονται ἀνὰ τοὺς αἰῶνας τὰ δόγματα τῆς Ἐκκλησίας μας. Αὐτοὶ σήμερον συνεκάλεσαν ἡμᾶς ἐδῶ, εἰς τὴν γῆν τῆς Καππαδοκίας, ἐκ τῆς ὁποίας ἀρκετοὶ εἷλκον τὴν καταγωγήν των, διὰ νὰ τιμήσωμεν τὴν ἀΐδιον μνήμην των καὶ νὰ ζητήσωμεν τὰς μεσιτείας των ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ διὰ τὴν Μητέρα Ἐκκλησίαν καὶ τὸ Γένος μας. Τιμῶμεν αὐτοὺς οἱ ὁποῖοι διετήρησαν ζωντανὴν τὴν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας μας.

Ἡ πνευματικὴ παράδοσις ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη ἐδῶ εἰς τὴν Καππαδοκίαν κατὰ τὸν τρίτον καὶ τέταρτον αἰῶνα κατέστησεν αὐτὴν προπύργιον τῆς ὀρθῆς πίστεως καὶ τοὺς πατέρας αὐτῆς, τοὺς ὀρθοτομοῦντας τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, κανόνας ὀρθοδόξου ζωῆς καὶ διδασκαλίας. Ἔτσι ἡ Καππαδοκία, διὰ τῶν θεοπνεύστων ἀνδρῶν της, συνεκράτησε καὶ ὑπεστήριξε πολλάκις τὴν Ὀρθοδοξίαν, προτάξασα τοὺς λόγους των ὡς ρομφαίαν δίστομον ἐναντίον τῶν αἱρέσεων καὶ τῶν ζιζανίων.

Ἐπὶ πλέον, εἶναι μεγάλη ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ νὰ τελοῦμε τὴν Θείαν Λειτουργίαν διὰ πρώτην φορὰν εἰς τὸν ναὸν τοῦτον τὸν ὁποῖον πρὸ ἑκατὸν πεντήκοντα καὶ πλέον ἐτῶν ἀνήγειρον περικαλλῆ, ἀρχιτεκτονικῶς περίλαμπρον, δεκάτρουλλον οἱ φιλοπρόοδοι καὶ φιλευσεβεῖς Μισθιῶται.

Αὐτὸς ὁ ναὸς ἦτο τὸ κέντρον τῆς ζωῆς των. Εἰς αὐτὸν ἐβάπτιζον τὰ τέκνα των. Εἰς αὐτὸν ἐστεφανοῦντο τὰ νέα ζεύγη. Εἰς αὐτὸν ἐκήδευον καὶ προέπεμπον τοὺς ἠγαπημένους συγγενεῖς των. Εἰς αὐτὸν ἀπέπλυνον τὰς ἀνομίας των διὰ τῶν ἱερῶν μυστηρίων. Ἐδῶ μετεῖχον εἰς τὴν κατὰ Χριστὸν ζωήν. Ἐδῶ ἐλάμβανον τὸν ἁγιασμόν, ἄνευ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. Ἐδῶ σήμερον ἐτελέσαμεν τὴν μυστικὴν θυσίαν τῆς Θείας Εὐχαριστίας.

Ἐδῶ σήμερον συνηντήθημεν ζῶντες καὶ κεκοιμημένοι εἰς τὸ ἱερὸν δισκάριον τῆς Προσκομιδῆς. Κάθε τροῦλλος αὐτοῦ τοῦ ναοῦ ὁμιλεῖ διὰ τὴν ἀγάπην τῶν Μισθιωτῶν πρὸς τὸν Θεὸν καὶ ἀναβιβάζει καὶ ἡμᾶς εἰς Αὐτόν. Μᾶς παρακινεῖ εἰς ἕνωσιν οὐρανοῦ καὶ γῆς, εἰς κοινωνίαν μετὰ τῶν Ἁγίων, καὶ μάλιστα τῶν Καππαδοκῶν, εἰς σύναξιν ἀνθρώπων καὶ ἀγγέλων. Ἐδῶ συνεχίζεται, διὰ τῆς τελεσθείσης ἀναιμάκτου θυσίας, σήμερον ἡ ζωὴ τοῦ Κυρίου, μυστικῶς καὶ μυστηριακῶς. Καὶ πιστεύομεν ὅτι θὰ συνεχισθῇ, διότι «πῦλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσι τῆς Ἐκκλησίας».

Καίτοι πολλοὺς κινδύνους διῆλθον καὶ πολλοὺς κατακτητὰς ἐγνώρισαν οἱ μακαριστοὶ Καππαδόκαι Μισθιῶται, ζῶντες ἐπὶ αἰῶνας ὑπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς γῆς εἰς ὑπογείας ἐσκαμμένας εἰς τοὺς βράχους στοάς, τά "κελέρια", παρέμειναν ὅμως πλούσιοι εἰς εὐσέβειαν καὶ εὐλάβειαν καὶ κατεστόλισαν τὰ ὄρη καὶ τοὺς λόφους καὶ τὰς πεδιάδας καὶ τὰ σπήλαια τῆς ἱερᾶς αὐτῆς γῆς μὲ ναοὺς καὶ ἱερὰς μονάς, ποὺ παντοιοτρόπως ἐκόσμουν, διὰ ἀναθημάτων, ἱερῶν εἰκόνων, ἀπαραμίλλων τοιχογραφιῶν. Δὲν ἠρκοῦντο εἰς τὰς ὑπαρχούσας ἐκκλησίας, ἀλλὰ καθημερινῶς προσέθετον καὶ νέας, συναμιλλώμενοι πρὸς τὰς προηγουμένας γενεάς.Ἔτσι, ὅπως εἶναι γνωστόν, τὸ ὑπόγειον χωρίον των ἦτο κατάσπαρτον ἀπὸ ἐκκλησίας καὶ μὲ τὸν τρόπον αὐτὸν ἔλεγον καὶ ἐμαρτύρουν ἐμπράκτως, τρόπον τινά, ὅτι βασικὴ προτεραιότης τῆς ζωῆς μας καὶ τελικὸς σκοπός της εἶναι ἡ κληρονομία τοῦ Παραδείσου, ἀφοῦ ἐπίγειος Παράδεισος εἶναι κάθε ἱερὸς ναός. Εἴμεθα δὲ βέβαιοι ὅτι μὲ αὐτὰς τὰς ἐξ αἰσθητῶν λίθων ἐκκλησίας, εἴτε σῴζονται σήμερον εἴτε ὄχι, κατεσκεύασαν κατοικητήρια ἐκ λίθων τιμίων καὶ ἀφθάρτων διὰ τὰς ψυχάς των ἐν τοῖς οὐρανοῖς.

Αὐτὴν τὴν εὐλάβειαν ἂς μιμηθοῦμε καὶ ἡμεῖς, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, ὅπου καὶ ἐὰν εὑρισκώμεθα, ὅποια καὶ ἐὰν εἶναι ἡ καταγωγή μας. Καὶ ἂς μὴ λυπούμεθα καὶ ἂς μὴ ἀποροῦμε σήμερα διὰ τὴν μετεγκατάστασιν τοῦ λαοῦ αὐτῆς τῆς πόλεως ἀπὸ τὰς πατρογονικάς του ἑστίας εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τὴν φαινομενικὴν διακοπὴν τῆς χριστιανικῆς παραδόσεως. «Οὐκ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν, ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν». Καὶ δὲν ὑπάρχει ἐπὶ γῆς τόπος ἐστερημένος τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ. Διότι ἐὰν ὑπῆρχε τοιοῦτος τόπος, ὁ Θεὸς δὲν θὰ ἦτο Θεός. Καὶ τὰ ἐρείπια καὶ οἱ ναοὶ οἱ ὁποῖοι ὑπῆρξαν καὶ σήμερον ἐξηφανίσθησαν καὶ κατεπόθησαν ὑπὸ τῆς φθορᾶς ἢ ὑπὸ τῆς ἀνθρωπίνης παρεμβάσεως, ζοῦν ἐντὸς τῆς φιλοστόργου ἀγκάλης τοῦ Θεοῦ ὡς δῶρα πολύτιμα καὶ προσφοραὶ εὐπρόσδεκτοι, θυμίαμα εἰς ὀσμὴν εὐωδίας πνευματικῆς, ὅπως ἄλλωστε ζοῦν καὶ οἱ κεκοιμημένοι ὁμογενεῖς μας, ὡς τέκνα Του γνήσια, τιμῶντα τὸν Πατέρα των. Πρέπει δὲ νὰ ἔχουμε πάντοτε εἰς τὸν νοῦν μας ὅτι εἰς τὸ τέλος ἐπὶ τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψει καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται ὅτι Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρὸς» (Φιλιπ. β΄, 10-11) καὶ τοιουτοτρόπως, ἐν τῇ μελλούσῃ δόξῃ, τὰ πάντα θὰ ἀποκατασταθοῦν δεδοξασμένα καὶ κατηγλαϊσμένα μὲ ἄπλετον φῶς, ὅταν θὰ συναχθοῦν ἐκ βορρᾶ καὶ δυσμῶν καὶ ἑῴας τὰ τέκνα τὰ ἠγαπημένα τοῦ Θεοῦ.

Ἀπευθυνόμενοι δὲ καὶ εἰδικῶς εἰς τοὺς ἐξ Ἑλλάδος ἀδελφούς μας, τοὺς ἐλθόντας διὰ νὰ τιμήσουν τὴν μνήμην τοῦ ἐν Καππαδοκίᾳ ἀσκητικῶς βιώσαντος Ὁσίου Ἰωάννου τοῦ Ὁμολογητοῦ τοῦ Ρώσσου, θέλομεν νὰ τονίσωμεν ὅτι ὁ σημερινὸς ἅγιος, διὰ τοῦ βίου του ἀποτελεῖ ὑπόδειγμα καὶ βεβαίωσιν ὅτι οὐδεμία βία καὶ οὐδεμία ἐξωτερικὴ ἰσχὺς καὶ ἀντινομία, οὐδεμία ἔλλειψις καὶ στέρησις, οὐδεμία οἰκονομικὴ ἔνδεια, δὲν ἠμπορεῖ νὰ καταβάλῃ τὸν ἄνθρωπον ὁ ὁποῖος πιστεύει εἰς τὸν Χριστόν, ἀλλὰ αὐτὸς καὶ εἰς τὰς πλέον δυσχερεῖς περιστάσεις ἐξέρχεται πάντοτε νικητής. Αὕτη ἐστὶν ἡ νίκη ἡ νικήσασα τὸν κόσμον, ἡ πίστις ἡμῶν.

Kατακλείοντες τὸν λόγον, στρέφομεν τὰ ὄμματα τῆς καρδίας μας πρὸς τὸν τοπικὸν Ἅγιον Δημήτριον, ἀπὸ ἐδῶ ἀπὸ τὸ Μιστὶ καταγόμενον, τὸν καταλιπόντα τὰ τῆς γῆς καὶ βίον ἰσάγγελον διαγαγόντα, τὸν ὁσιακῶς ἀθλήσαντα, καὶ καταθέτομεν εἰς τὴν ἁγίαν αὐτοῦ μνήμην τὰ ἄνθη τῆς εὐλαβείας τῆς ψυχῆς μας. Τὰ χαριτόβρυτα λείψανά του ἀνευρέθησαν, θαυματουργικῷ τῷ τρόπῳ, περὶ τὰ ἔτη 1860 καὶ 1870, ὅτε ἡ Ἐλευθερία Ἐλεκίδου, γυναίκα ἀγράμματος καὶ θεοσεβής, ὡς ἄλλωστε ἦσαν σχεδὸν ὅλοι οἱ Καππαδόκες, θεοσεβεῖς, κάτοικος τοῦ χωρίου τούτου ὅπου σήμερον εὑρισκόμεθα, χρηματισθεῖσα κατ' ὄναρ, ὡδήγησε τὸν σύζυγόν της καὶ πάντας τοὺς κατοίκους τοῦ Μιστίου εἰς κατακόμβην, κειμένην μεταξὺ τοῦ χωρίου τούτου καὶ τῆς ὁμόρου Λίμνας, ὅπου εὗρον αὐτὰ ἀποτεθειμένα ἀναβλύζοντα μυρίπνοον εὐωδίαν, παρέχοντα ἔκτοτε πλουσίαν τὴν εὐλογίαν καὶ πολλαπλᾶς τὰς ἰάσεις εἰς τοὺς καταφεύγοντας εἰς τὴν χάριν τοῦ Ἁγίου. Αἱ δὲ σεβόμεναι τὸν Θεὸν καππαδοκικαὶ χεῖρες μετέφεραν κατὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν πληθυσμῶν τὰ λείψανα ταῦτα εἰς τὸ χωρίον Ἰάνα τῆς Ἀλεξανδρουπόλεως,ὅπου τιμᾶται ἡ μνήμη αὐτοῦ ὁμοῦ μετὰ τοῦ Ἁγίου Μεγαλομάρτυρος Δημητρίου τοῦ Θεσσαλονικέως.

Διὰ τῶν σκέψεων τούτων, εὐχόμεθα εἰς πάντας οἱ ἅγιοι Ἰωάννης ὁ Ρῶσσος καὶ Δημήτριος ὁ ἐκ Νίγδης καὶ ὅλοι οἱ Ἅγιοι τῆς Καππαδοκίας, ὅπως ὁ ἅγιος Γεώργιος, ὁ ἅγιος Σάββας, ὁ ἅγιος Θεοδόσιος ὁ Κοινοβιάρχης, ὁ ἅγιος Ἱλαρίων, ὁ ἅγιος Ἀρσένιος καὶ τόσοι ἄλλοι, νὰ εἶναι στήριγμα, ἀντίληψις καὶ παραμυθία, οἱ ἅγιοι τριακόσιοι δέκα καὶ ὀκτὼ πατέρες τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου νὰ μᾶς φωτίζουν καὶ νὰ μᾶς ὁδηγοῦν καὶ ὁ πανάγαθος Θεός, ταῖς πρεσβείαις αὐτῶν, νὰ μᾶς ἀξιώσῃ καὶ πολλὰς ἀκόμη φορὰς νὰ συναχθοῦμε ἐπὶ τὸ αὐτὸ εἰς τὴν ἡγιασμένην Καππαδοκίαν διὰ νὰ Τὸν δοξάσουμε καὶ νὰ ἐνθυμηθοῦμε τοὺς προγόνους μας, οἱ ὁποῖοι ἐμεγαλούργησαν ἐδῶ εἰς τὰ βάθη τῆς Ἀνατολῆς μὲ τὴν βαθεῖαν πίστιν των, τὴν εὐλάβειάν των καὶ τὴν ἀγάπην των πρὸς κάθε ὑψηλὸν καὶ ὡραῖον καὶ ἅγιον.Καλὴν Ἁγίαν Πεντηκοστὴν καὶ καλὴν ἐπιστροφὴν εἰς τὰ ἴδια.

ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΣΠΕΡΙΝΟΝ ΕΝ ΤΗι Ι. ΜΟΝΗι ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΙΝΑΣΣΟΥ

(26 Μαΐου 2012)

Ἱερώτατοι ἅγιοι ἀδελφοί,

Ἀγαπητοὶ ἀδελφοὶ καὶ τέκνα,

Διανύοντες τὴν κοσμοχαρμόσυνον περίοδον τοῦ Πεντηκοσταρίου, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία μας μὲ ἰδιαιτέραν λαμπρότητα ἐπετέλεσε τὴν ἑορτὴν τοῦ Πάσχα καὶ τώρα ἑτοιμάζεται νὰ ἑορτάσῃ τὴν Κάθοδον τοῦ Ἁγίου Πνεύματος,ποὺ ἐσήμανε τὴν ἵδρυσίν της καὶ τὴν ἔναρξιν τῆς σωτηριώδους ἀποστολῆς της ἐν τῷ κόσμῳ, τιμῶμεν αὔριον τὴν ἱερὰν μνήμην τῶν τριακοσίων δεκαοκτὼ Πατέρων, οἱ ὁποῖοι,μετασχόντες τῆς ἐν Νικαίᾳ τῆς Βιθυνίας Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, διετήρησαν ἀνόθευτον καὶ καθαρὰν τὴν πίστιν,τὴν ὁποίαν παρέλαβαν ἀπὸ τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων.

Ἡ εὔανδρος γῆ τῆς Καππαδοκίας, ὅπου ἐτελέσαμεν τὸν ἑσπερινὸν τῶν Θεοφόρων τούτων Πατέρων, μεγάλως ηὐλογήθη παρὰ Κυρίου ἀπὸ αὐτῶν ἀκόμη τῶν πρώτων χριστιανικῶν αἰώνων, μάλιστα καὶ διὰ τῆς παρουσίας τῶν ἁγίων Ἱεραρχῶν, οἱ ὁποῖοι ἐστερέωσαν τὴν πίστιν καὶ διεμόρφωσαν τὴν δογματικὴν διδασκαλίαν τῆς Ἐκκλησίας μας διὰ τῶν συγγραφῶν των καὶ τῆς συμμετοχῆς των εἰς τὰς Οἰκουμενικὰς Συνόδους. Ἀλλὰ καὶ διαχρονικῶς παρέχει τὴν εὐλογίαν της διὰ τῆς παρουσίας τῶν ἱερῶν ναῶν καὶ μονῶν της, ὅπως τῆς Ἱερᾶς αὐτῆς Μονῆς τοῦ Ἁγίου Νικολάου, ἄρτι ἀνακαινισθείσης. Τὰ ἐρείπια τῶν ἁγιασμάτων τῆς πίστεώς μας, τὰ οἱαδήποτε ἐρείπια, δὲν μᾶς στενοχωροῦν, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, παρότι εἶναι ἐπιθυμία μας νὰ τὰ ἐβλέπαμε ὅπως ἐξῆλθαν ἐκ τῆς χειρὸς τῶν κτιτόρων καὶ ἀφιερωτῶν των. Διότι ἂν καὶ αὐτὰ εἶναι τμῆμα τοῦ παρόντος αἰῶνος τῆς φθορᾶς, συγχρόνως ἀνάγουν ἡμᾶς εἰς τὴν ἀσάλευτον καὶ οὐράνιον πατρίδα, τὴν ἄνωἹερουσαλήμ, ὅπου ναὸς χειροποίητος δὲν ὑπάρχει, διότι ναὸς αὐτῆς εἶναι Κύριος ὁ Θεὸς ὁ Παντοκράτωρ, ὅπως γράφει ἡ Ἀποκάλυψις.

Σήμερα συνήφθημεν μυστικῶς μὲ τὰς ψυχὰς τῶν μακαρίων κτιτόρων, οἰκιστῶν, ἀνακαινιστῶν καὶ ἀφιερωτῶν τῆς λαξευμένης εἰς τὸν βράχον κατοικίας αὐτῆς τοῦ ἁγίου καὶ θαυματουργοῦ Ἱεράρχου Νικολάου.

Ἂς προσευχηθοῦμε πρωτίστως διὰ τὰς ψυχὰς τῶν πατέρων μας οἱ ὁποῖοι ἔζησαν εἰς αὐτὴν τὴν Μονὴν καί ηὐλίσθησαν ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς μοναχικῆς πολιτείας. Ἂς ἐνθυμηθοῦμε ὅσους ἠσπάσθησαν ἐδῶ τὸν κοινοβιακὸν βίον, ὅσους δὲν ἔζησαν διὰ τὸν ἑαυτόν των, ἀλλά ζοῦσε ἐν τῷ μέσῳ αὐτῶν ὁ Χριστός, τὸν ὁποῖον ἠκολούθησαν ἀφοῦ ἠρνήθησαν τὰ πάντα.

Διότι ὁ κοινοβιακὸς μοναχισμὸς εἶναι ἐκλογὴ τοῦ Χριστοῦ, χορὸς ἐκλεκτῶν, πληθὺς ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι ἀνέθεσαν τὴν ζωήν των εἰς τὸν Θεόν, συνοδεία ἀκολουθοῦσα τὸν Χριστὸν, ἡ ὁποία φέρει τὸν Σταυρὸν καὶ κραταιοῦται ὑπὸ τοῦ Σταυροῦ, στρατὸς τοῦ πνεύματος μαχόμενος κατὰ τῶν πονηρῶν πνευμάτων.

Τὴν ἀλήθειαν διὰ  τοὺς μοναχοὺς οἱ ὁποῖοι ἀγωνίσθηκαν ἐδῶ ᾐσθάνθη καὶ ὁ μεγάλος βραβευμένος ποιητὴς Γεώργιος  Σεφέρης, ὅταν ἐπεσκέφθη τὰ μέρη αὐτά, ἴσως μίαν μονὴν ὅπως αὐτὴν εἰς τὴν ὁποίαν ἑσπερίζομεν ἀπόψε, καὶ ἔγραψεν εἰς τὸ μικρὸ ἀλλὰ συγκλονιστικὸ δοκίμιό του "Τρεῖς μέρες στὰ μοναστήρια τῆς Καππαδοκίας": «Οἱ καππαδόκες καλόγεροι ἦταν περίφημοι τρωγλοδύτες: τέτοιες ἦταν οἱ ἀνάγκες σ’ ἐκεῖνες τὶς ἄκρες ποὺ πῆγαν νά ριζώσουν. Ἄλλ’ ὅσο τοὺς μελετᾶ κανείς, θαυμάζει ποὺ δέν ἔγιναν πνευματικοὶ τρωγλοδύτες».

Εἰς αὐτοὺς τοὺς ὑπογείους μὲν τρωγλοδύτας, πνευματικῶς ὅμως οὐρανίους ὑψιπετεῖς ἀετοὺς κατατάσσομεν καὶ τὸν σήμερον ἑορταζόμενον ὅσιον καὶ ὁμολογητὴν Ἰωάννην τὸν Ρῶσσον, ἀσκητικῶς καὶ μοναχικῶς βιώσαντα, καίτοι ὄχι εἰς Κοινόβιον ἢ εἰς ἀσκητήριον, ἀλλὰ εἰς τὴν οἰκίαν ἀλλοθρήσκου δεσπότου εἰς τὸ Προκόπιον, τοῦ ὁποίου ἦτο σκλάβος. Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ἐγεννήθη εἰς τὴν Μικρορωσίαν, εἰς τὴν Οὐκρανίαν τὸ 1690 καὶ εἰς μίαν ἐκστρατείαν τοῦ τσαρικοῦ στρατοῦ αἰχμαλωτίσθηκε ἀπὸ τοὺς Τατάρους καὶ πουλήθηκε σκλάβος σὲ ἕνα Τοῦρκο ἀξιωματικὸ τοῦ ἱππικοῦ, ὁ ὁποῖος τὸν ἔφερε στὴν πατρίδα του στὸ Προκόπι τῆς Καππαδοκίας. Πολλοὶ συναιχμάλωτοί του ἀλλαξοπίσθησαν, ὄχι ὅμως ὁ Ἰωάννης, ὁ ὁποῖος ἔλεγε στὸ ἀφεντικό του "Εἶσαι ἀφέντης τοῦ σώματός μου, ὄχι ὅμως καὶ τῆς ψυχῆς μου. Ἄφησέ με ἐλεύθερο νὰ ἐκτελῶ τὰ θρησκευτικά μου καθήκοντα κι᾿ ἐγὼ πρόθυμα θὰ ὑπακούω στὶς προσταγές σου". Αὐτὴ ἡ στάσις του ἀργότερα ἐκτιμήθηκε καὶ ὁ σκλάβος Ἰωάννης καταξιώθηκε εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ αὐθέντου του ὡς δίκαιος ἄνθρωπος. Προσηύχετο τὶς νύκτες ἐπὶ ὧρες ὁλόκληρες γονατιστὸς εἰς τὸν νάρθηκα τῆς γειτονικῆς Ἐκκλησίας τοῦ Ἁγίου Γεωργίου καὶ ἦταν ἀνυπόδητος χειμῶνα - καλοκαίρι. Ἀπέθανε νέος τὸ 1730 καὶ κατὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν πληθυσμῶν τὸ λείψανό του μετεφέρθη ἀπὸ τοὺς εὐσεβεῖς Καππαδόκες εἰς τὸ Νέο Προκόπι Εὐβοίας. Ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾷ τὴν μνήμη του κάθε χρόνο εἰς τὰς 27 Μαΐου.

Τὸ δίδαγμα εἶναι ὅτι αἱ δύσκολοι ἐξωτερικαὶ συνθῆκαι ποτὲ δὲν εἶναι δι’ ἡμᾶς τοὺς πιστεύοντας εἰς τὸν Χριστὸν ἐμπόδιον εἰς τὴν πρόοδόν μας, ἀλλὰ ἀντιθέτως ἀποτελοῦν ἐφαλτήριον διὰ μεγαλύτερα πνευματικὰ κατορθώματα. Καὶ τοῦτο τὸ ἀπεδείξαμεν ὡς Γένος πολλάκις καὶ τὸ βλέπομεν εἰς ὅλας τὰς ἐκφάνσεις τοῦ πολιτισμοῦ μας. Ἔχομεν τὴν ἐντύπωσιν ὅτι ὅσον περισσότεροι ἦσαν οἱ κίνδυνοιδι'ἡμᾶς, τόσον ὁ βίος καὶ ὁ πολιτισμός μας ἐβυθίζοντο εἰς τὸ φῶς τῆς Ἀναστάσεως, τὸ ἴδιον φῶς τὸ ὁποῖον διαχρονικῶς νῦν καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας φωτίζει τὴν Βασιλεύουσαν Πόλιν καὶ τὰ ὄρη καὶ τοὺς δρυμοὺς καὶ τὰς νάπας τῆς Καππαδοκίας.

Καὶ ἦτο αὐτὸ τὸ φῶς, ὡς εὐστόχως λέγει ὁ νομπελίστας Σεφέρης, μία δέσμη ἡ ὁποία πηγάζει ἀπὸ δύο ἑστίας. Ἡ μία τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἥτις δίδει τὴν εὐγένειαν καὶ τὴν χάριν. Ἡ ἄλλη τῶν μοναστηρίων τῆς Καππαδοκίας «δίνει τὸν παλμὸ καὶ τὴν δροσιὰ μιᾶς χειροπιαστῆς ζωῆς». Καὶ αὐτὲς οἱ δύο μεγάλες παραδόσεις τῆς Ἀνατολῆς καὶ τῆς Βασιλίδος τῶν πόλεων ἀνηλώθησαν εἰς τὴν τελειότητα μιᾶς μοναδικῆς, νέας δημιουργίας, τὴν ὁποίαν «κοντὰ στὰ τείχη στὴν Μονὴ τῆς Χώρας» ἐκφράζει «ἕνα ψηφιδωτὸ κυπαρίσσι ποὺ παίζει ἀκόμη μὲ τὴν πνοὴ τοῦ ἀγέρα», ἐνῷ, ἐδῶ «στὴν γειτονιὰ τοῦ Νικήτα τοῦ Χωνιάτη, στὸν Ἅγιο Θεόδωρο, οἱ βασιλιάδες τοῦ Ἰσραὴλ ἀνασαίνουν ἀκόμη γύρω ἀπὸ τὴν Θεοτόκο μὲ τὸ Θεῖον Βρέφος».

Ἀσφαλῶς ἀξίζει ἡ ἱστορικὴ αὕτη πόλις τῆς Σινασσοῦ τὴν σημερινὴν πανηγυρικὴν σύναξιν, διότι ἐν αὐτῇ ἤνθησεν ἡ ἐκκλησιαστικὴ καὶ ἐν γένει πνευματικὴ ζωή, ἐν μέσῳ πλείστων ἀντιξοοτήτων, ὥστε ἐκαλεῖτο ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Μητροπολίτου Καισαρείας Εὐσταθίου «ὄασις ἐν τῇ ἐρήμῳ, νῆσος ἐν τῷ πελάγει, ἀστὴρ ἐν τῷ σκότει καὶ Ἀθῆναι ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ». Παρὰ τὴν ὑλικὴν εὐμάρειαν, ἡ ὁποία ἦτο ἀποτέλεσμα τοῦ φιλοπροόδου χαρακτῆρος τῶν εὐγενῶν κατοίκων της καὶ τὴν ὁποίαν σήμερον ἀποδεικνύουν τὰ περίφημα ἀρχοντικά των, οἱ Σινασσῖται δὲν ἐλησμόνησαν τὸν Θεόν, ὡς συχνάκις συμβαίνει εἰς τοιαύτας περιστάσεις, ἀλλὰ παρέμειναν ἀμετακίνητοι εἰς τὰς παραδόσεις καὶ εἰς τὴν ταυτότητά των.

Ἡ βαθεῖα αὐτὴ εὐλάβεια καὶ εὐσέβεια τῶν Σινασσιτῶν διετηρήθη μέχρι τέλους καὶ τὰ τεκμήριά της εἶναι εἰσέτι ὁρατά, ὡς ὁ περικαλλὴς ἐνοριακὸς Ναὸς τῶν Ἁγίων Κωνσταντίνου καὶ Ἑλένης. Ἡ Ἱερὰ αὕτη Μονὴ τοῦ Ἁγίου Νικολάου, ἡ ὁποία ταῖς πρεσβείαις τοῦ ἁγίου σήμερον ἤνοιξε καὶ ἤκουσε χείλη ἱερέως μετὰ τὴν πάροδον τοσούτων δεκαετιῶν, ἀποτελεῖ ἐπίσης ἁπτὸν καὶ εὔγλωττον τεκμήριον τῆς ἀγάπης τῶν Σινασσιτῶν διὰ τὸν Θεὸν καὶ τὸν ἅγιόν Του, δεδομένου ὅτι οἱ ἴδιοι δι’ ἐπιτροπῶν, ἐν εἴδει Ἀδελφότητος, ἐφρόντιζον διὰ τὴν διατήρησιν τοῦ προσκυνήματος τούτου, μὲ ἀφοσίωσιν καὶ θεῖον ζῆλον διαχειριζόμενοι τὴν περιουσίαν αὐτοῦ.

Ἀδελφοί μου, αἱ ὀλίγαι ἡμέραι τὰς ὁποίας θὰ διέλθωμεν εἰς τὴν Καππαδοκίαν πραγματικῶς δὲν ἐπαρκοῦν. Διὰ νὰ χρησιμοποιήσωμεν πάλιν τοὺς λόγους τοῦ ποιητοῦ Σεφέρη «πρέπει νὰ μπορεῖ κανεὶς νὰ ζήσει μὲ ἄνεση ἕνα διάστημα σ’ αὐτὰ τὰ μέρη. Νὰ ἰδεῖ καὶ νὰ ξαναϊδεῖ• ν’ ἀργοπορήσει, νά στοχαστεῖ καὶ ν’ ἀναμετρήσει• πρέπει νὰ ἔχει κανεὶς τὸν τρόπο νὰ παραβάλει καὶ νὰ κοιτάξει τὶ χάθηκε ἀνεπανόρθωτα καὶ ὅ,τι μένει ἀπὸ τὰ καταπληκτικὰ τοῦτα ἀφιερώματα στὸν Θεὸ ἑνὸς σβησμένου κόσμου». Καὶ ἂν οἱ προπάτορές μας ἐγκατέλιπον ἀναγκαστικῶς τὰς ἐν Καππαδοκίᾳ ἑστίας των, ὅμως τὸ Πνεῦμα πνέει ἐδῶ, καὶ τὴν φωνὴν αὐτοῦ ἀκούομεν καὶ κατὰ τὴν ὄμορφη αὐτὴ ἀνοιξιάτικη βραδυά.

Καλῶς ὡρίσατε ὅλοι ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, τὴν Ἀμερική, τὴν Ρουμανία, καλῶς ὡρίσατε εἰς αὐτὰ τὰ ἁγιασμένα μέρη τῆς καθ'ἡμᾶς Ἀνατολῆς καὶ εἴθε ἡ χάρις τῶν Ἁγίων της νὰ σᾶς συνοδεύῃ εἰς ὅλον τὸν ὑπόλοιπon βιον σας.