Μάθημα των θρησκευτικών: Κατήχηση ή Θρησκειολογία;

ΟΙ ΣΚΟΠΟΙ    

 

Στα  εν ισχύει   ΑΠΣ Θρησκευτικών της   δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης υπάρχουν 12 άρθρα ως γενικοί σκοποί της διδασκαλίας των Θρησκευτικών στο Δημοτικό και  το Γυμνάσιο και μία εισαγωγή για τη φιλοσοφία του μαθήματος των Θρησκευτικών. Υπάρχουν ακόμη και 7 άρθρα που επιγράφονται ως ειδικοί σκοποί.Σύμφωνα με την νομοθεσία αυτή η  θρησκευτική εκπαίδευση των μαθητών, όπως αναγνωρίζεται και διεθνώς, συνιστά όρο της ηθικής και πνευματικής τους ανάπτυξης και έχει ύψιστη κοινωνική σημασία. Δεν  παραγνωρίζεται το γεγονός πως η θρησκευτική εκπαίδευση των παιδιών πραγματοποιείται και στο πλαίσιο άλλων θεσμών (οικογένεια, Εκκλησία) και τονίζεται ότι η παροχή της στο σχολικό περιβάλλον λειτουργεί συμπληρωματικά και συντελεί στην ολοκληρωμένη μόρφωσή τους. Ο σκοπός της διδασκαλίας του ΜτΘ εντάσσεται στο γενικό σκοπό της εκπαίδευσης, δηλαδή στη διαμόρφωση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών.Σύμφωνα με τους γενικούς σκοπούς  η διδασκαλία του ΜτΘ συμβάλλει:1.Στην απόκτηση γνώσεων γύρω από τη χριστιανική πίστη και την Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, 2.Στην ανάπτυξη θρησκευτικής συνείδησης, 3.Στην προβολή της ορθόδοξης πνευματικότητας ως ατομικού και συλλογικού βιώματος, 4. Στην κατανόηση της χριστιανικής πίστης ως μέσου νοηματοδότησης του κόσμου και της ζωής, 5. Στην παροχή ευκαιριών στους μαθητές για θρησκευτικό προβληματισμό και στοχασμό, 6. Στην κριτική επεξεργασία των θρησκευτικών παραδοχών, αξιών, στάσεων, 7. Στη διερεύνηση του ρόλου που έπαιξε και παίζει ο Χριστιανισμός στον πολιτισμό και την ιστορία της Ελλάδας και της Ευρώπης, 8. Στην κατανόηση της θρησκείας ως παράγοντα που συντελεί στην ανάπτυξη του πολιτισμού και της πνευματικής ζωής, 9. Στην επίγνωση της ύπαρξης διαφορετικών εκφράσεων της θρησκευτικότητας 10 Στην αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων και των μεγάλων σύγχρονων διλημμάτων, 11.Στην ανάπτυξη ανεξάρτητης σκέψης και ελεύθερης έκφρασης και  12.Στην αξιολόγηση του Χριστιανισμού ως παράγοντα βελτίωσης της ζωής των ανθρώπων.Σύμφωνα με τους επτά ειδικούς σκοπούς επιδιώκεται οι μαθητές: 1Να ενημερωθούν για την υφή του θρησκευτικού φαινομένου, 2. Να γνωρίσουν ιδιαίτερα τον Χριστιανισμό, κατεξοχήν την Ορθοδοξία, μέσα από την Αγία Γραφή, τους Πατέρες και τη ζωντανή παράδοση της Εκκλησίας, και να τοποθετηθούν υπεύθυνα, 3.Να συνειδητοποιήσουν ότι ο Χριστιανισμός δίνει προτάσεις στον σύγχρονο κόσμο για τη συνοχή του, αλλά και για την ποιότητα της ζωής, 4.Να αξιοποιήσουν την προσφορά του μαθήματος, ώστε να συνειδητοποιήσουν τη δύναμη του μηνύματος του Ευαγγελίου και να καλλιεργήσουν το ήθος και την προσωπικότητά τους, να ευαισθητοποιηθούν απέναντι στον σύγχρονο κοινωνικό προβληματισμό και να βοηθηθούν να πάρουν έμπρακτα θέση, 5.Να αντιληφθούν ότι το αυθεντικό χριστιανικό μήνυμα είναι υπερφυλετικό, υπερεθνικό και οικουμενικό, 6.Να αντιληφθούν την πολυπολιτισμική, πολυφυλετική και πολυθρησκευτική δομή των σύγχρονων κοινωνιών και 7.Να συνειδητοποιήσουν την ανάγκη διαχριστιανικής και διαθρησκειακής επικοινωνίας.

ΟΜΟΛΟΓΙΑΚΟ ¨Η ΘΡΗΣΚΕΙΟΛΟΓΙΚΟ;

Οι παραπάνω γενικοί και ειδικοί σκοποί μας δίνουν την ευκαιρία να συμπεραίνουμε  ότι η σημερινή ελληνική νομοθεσία  φροντίζει  και κρατά με άριστο τρόπο τις ισορροπίες ανάμεσα σε ομολογιακή και θρησκειολογική θεώρηση του μαθήματος. Αφενός μεν μέσω των γενικών και ειδικών σκοπών- φροντίζει για τη  γνωριμία με το Ευαγγέλιο και την χριστιανική-ορθόδοξη και  οικουμενική  παράδοσή μας, αφετέρου δε τονίζει  την αναγκαιότητα της ανάπτυξης της ανεξάρτητης σκέψης, στην πολυπολιτισμική, πολυφυλετική και πολυθρησκευτική δομή των σύγχρονων κοινωνιών. Τα ΑΠΣ ορθώς επισημαίνουν την αναγκαιότητα της διαχριστιανικής και διαθρησκειακής επικοινωνίας,που είναι άλλωστε τα ζητούμενα σε μία σύγχρονη κοινωνία.Το μάθημά μας  δεν  είναι ούτε κατήχηση,  ούτε  θρησκειολογία, αλλά είναι  ένα ανοιχτό και απόλυτα ανεκτικό προς τις άλλες θρησκευτικές παραδόσεις μάθημα που εκφράζει την παράδοση και τον ορθόδοξο θρησκευτικό πολιτισμό μας με απόλυτο σεβασμό προς όλους. Είναι   ελευθερία,   βίωμα,  αγάπη, προσφορά και θυσία. Μέσα από το ΜτΘ έχουμε την άριστη ευκαιρία να γεφυρώσουμε τις διαφορές των ανθρώπων, να εμπνεύσουμε το σεβασμό και την αγάπη των διδασκομένων στην Ορθοδοξία και την παράδοσή μας και ταυτόχρονα να πετύχουμε την προσέγγιση και το σεβασμό  προς τις άλλες  ομολογίες και θρησκείες. Σ΄ αυτό αποσκοπούν οι γενικοί και οι ειδικοί σκοποί που διαχέονται και μέσα στα   βιβλία του μαθήματος, αυτό δε άλλωστε είναι και το ζητούμενο:  σε μία κοινωνία πολυθρησκειακή και πολυπολιτισμική. Το ΜτΘ πάνω από όλα προσφέρει προσανατολισμό σε θέματα Ορθόδοξης πίστης και αξιών, καταπολεμώντας παράλληλα το θρησκευτικό φανατισμό.  Τα βιβλία των Θρησκευτικών, τα όποια νέα προγράμματα σπουδών,αλλά κυρίως και πάνω απ' όλα οι διδάσκοντες/ουσες  θα πρέπει συμβάλλουν απόλυτα, στην κατανόηση και στην αποδοχή των άλλων, ομόδοξων και αλλόδοξων  και να  προσεγγίζουν  τις άλλες θρησκευτικές παραδόσεις και  κατ’ επέκταση  όλους τους ανθρώπους, που είναι δημιουργήματα του ενός Θεού.Η εικόνα  περί Ορθοδοξίας που  θα έχουν οι σημερινοί μαθητές ως μελλοντικοί πολίτες  της χώρας μας θα είναι εν πολλοίς άρρηκτα συνδεδεμένη με την προσωπικότητα του διδάξαντος το μάθημα των Θρησκευτικών.

Αντώνιος Χατζόπουλος