ΤΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΔΥΟ ΛΟΓΟΥΣ ΤΟΥ «ΚΑΤΑ ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ»

Ανάμεσα στα κείμενα της απολογητικής χριστιανικής γραμματείας έναντι της ειδωλολατρίας που μας έχουν διασωθεί συγκαταλέγονται και οι δύο θαυμάσιοι στηλιτευτικοί λόγοι του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου κατά του αυτοκράτορα Ιουλιανού.

 Ο άγιος συνέγραψε τους λόγους αυτούς με αφορμή το διάταγμα που εξέδωσε ο αυτοκράτορας, με το οποίο απαγόρευε στους χριστιανούς δασκάλους να διδάσκουν την αρχαία ελληνική γραμματεία στα σχολεία, εφόσον δεν ενστερνίζονταν και την πίστη στους αρχαίους θεούς που οι κλασσικοί συγγραφείς εξέφραζαν μέσα από τα έργα τους. Βρίσκει έτσι ευκαιρία ο ιερός Πατήρ να στιγματίσει γενικά το εγχείρημα του Ιουλιανού για επαναφορά και ανασύσταση της αρχαίας θρησκείας στην αυτοκρατορία.

Μέσα λοιπόν σε αυτούς τους λόγους του ο άγιος εκθέτει και μια σειρά από επιχειρήματα και τα οποία είναι τα εξής:

1)Η αρχαία ελληνική παιδεία και η αρχαία ελληνική θρησκεία δεν ταυτίζονται έτσι, ώστε ο ασχολούμενος και μελετώντας την πρώτη να πρέπει αναγκαστικά να εγκολπώνεται και τη δεύτερη.

2)Η προσπάθεια του Αποστάτη, όπως αποκλήθηκε ο Ιουλιανός, να αποκλείσει τους χριστιανούς από τα ελληνικά γράμματα είχε σκοπό να τους καταστήσει ανίκανους να αντιπαρατεθούν λεκτικά σε αυτόν με τα μέσα και τα όπλα της ελληνικής παιδείας, την οποία σπούδαζαν και μελετούσαν.

3)Οι Χριστιανοί μάρτυρες υπερείχαν κατά πολύ από τους ειδωλολάτρες που είχαν κακοποιηθεί, θυσιαστεί ή αυτοθυσιαστεί και τους οποίους πρόβαλλε ο Ιουλιανός.

4)Οι χριστιανοί και μάλιστα οι ασκητές είναι ασυγκρίτως ανώτεροι ηθικά των ειδωλολατρών αντρών, που θαύμαζε ο αυτοκράτορας.

5)Στην κατηγορία κατά των χριστιανών για τυφλή και άκριτη πίστη εκ μέρους τους αντιπαραθέτει ο ιερός Πατήρ την απόλυτη αφοσίωση και υποταγή των Πυθαγορείων στο διδάσκαλό τους Πυθαγόρα.

6)Η ταύτιση της αρχαίας ελληνικής θρησκείας και της διδασκαλίας  της ελληνικής παιδείας δεν είναι δυνατή, δεδομένου ότι η δεύτερη δεν είναι ένα ενιαίο σύνολο, αλλά παρουσιάζει πολυμορφία.

7)Η λόγια μορφή της ελληνικής γλώσσας είχε πλέον εισχωρήσει τόσο πού στην καθομιλουμένη, ώστε η απαγόρευση στους χριστιανούς να τη χρησιμοποιούν (μέσω της αποκοπής τους από την ελληνική παιδεία που επιχειρούνταν) καθίστατο άσκοπη.

8)Η ελληνική γλώσσα είναι κτήμα όλης της ανθρωπότητας, ασχέτως αν οι δημιουργοί της είναι Έλληνες, γιατί με αυτή τη λογική θα έπρεπε κάθε λαός και άνθρωπος που επινόησε κάτι να το κρατήσει για προσωπική του χρήση και να μην το θέσει στην υπηρεσία όλων.

9)Η αρχαία ελληνική θρησκεία παρουσιάζει πολλά αρνητικά και ηθικά μεμπτά, επιλήψιμα και μελανά στοιχεία.

10)Η αλληγορική ερμηνεία των μύθων, τέλος, που χρησιμοποιούνταν από τον Παραβάτη (τον Ιουλιανό) και τους ομοϊδεάτες του, για να δικαιολογήσουν τις αισχρές αναφορές στους αρχαίους θεούς που αυτοί εμπεριείχαν, δεν τους απαλλάσσει από το ηθικό  στίγμα που αυτοί φέρουν.

Μέτσικας Παναγιώτης, θεολόγος Μουσικού Σχολείου Καβάλας